Kpss Eğitim Bilimleri Ders Notları

9-Bütünlük ilkesi Çocuk bedensel ve ruhsal kuvvetler (düşünce, duygu, irade gibi) bakımından bir bütün olarak ele alınmalı ve her yönü dengeli olarak eğitilmelidir. Zaten bedensel ve ruhsal kuvvetler sürekli olarak birbirlerini etkilerler ve birbirine bağlıdırlar. Sadece bedeni geliştirip zihnî ve ahlâkî yönler geliştirilmezse, veya bunun tersi durumlarda dengesiz; hem topluma hem de kendine zararlı olabilecek insanlar yetişmiş olur.

Bu ilke aynı zamanda bilgilerin birbirine bağlı ve birbirini tamamlar mahiyette sunulması demektir. İlkokullarda toplu öğretim uygulamasının yapılmasının gerekçesi de budur. “İlkokul çağındaki çocuk, varlıkları, olayları ve kendisine öğretilmek istenen bilgileri bilim dallarına göre sıralanmış bir halde kavrayamaz. O, genel oîarak varlıkları ve olayları toptan algılama durumundadır.”

4. Etkili öğrenmenin sağlanmasında belirleyici olan etmenlerden biri öğrencinin başarı güdüsünün yük-sek olmasıdır.

Aşağıdakilerden hangisi, başarı güdüsü yüksek olan bir öğrenci tarafından geneilikle sergifenen bir davranıştır? (2004 KPSS-67)

1. Karşılaştığı güçlüklerden yılmama
2. Hedeflerini   kolay   erişilebilecek   olanlardan
   seçme
3. Dış etkenlere sığınma
4. Herkes   her   şeyi   öğrenemez   düşüncesini
   benimseme
5. E) öğrenmiş     gibi     görünerek     karşılaştığı
   öğrenme sorunlarını geçiştirme.

6. öğretmenler için önemli sonuçlardan biri de, öğrenme güçlüğü taşıyan bir öğrenciyi sınıftaki diğer öğrencilerin öğrenme düzeyine ulaştırmaktır.

Bir öğretmen sınıfında böyle bir öğrenciyle karşılaşırsa aşağıdakilerden hangi yaklaşımı izlememelidir? (2004 KPSS-72)

1. Öğrenciyi derste ikili ya da grupla çalışmaya
   yöneltme
2. Ön   koşul   öğrenme   eksiklerini   belirlenip
   giderilmesi     konusunda     okul     Rehberlik
   servisiyle iş birliği yapma
3. Öğrenciye   sınıfın   genel  düzeyine   uyması
   gerektiğini   aksi   takdiri   sınıfı   tekrarlaması
   gerekeceğini söyleme
4. Öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyini dikkate
   alma
5. E) Ilgili     ön     öğrenmelerdeki     eksiklikle’rin
   giderilmesi     çalışmalarında     okul     aile
   işbirliğinden yararlanma
6. Öğrencilerin derste öğrendikleri transfer etmelerine en çok katkı getiren etkinlik aşağıdakilerden hangisidir? (2004 KPSS-73)
7. Farklı problemleri     çözmek     derste
   öğrenilenleri kullanma’
8. Ders kitabında sunulan ömekleri tekrarlama
9. Öğrendiklerini başkalarına anlatma
10. Derste   çözülen   problemlerin   çözümlerini
    kontrol etme
11. E) Derste tutulan notları düzenli hale getirerek
    deftere yazma

5. Aşağıdakilerden hangisi, öğrenme güdüsünün (motivasyon) bir göstergesi değildir? (2004 KPSS-68)
6. öğrenme sürecinin öğrencide yarattığı ilgi ve
   merak uyandırma düzeyi
7. Öğrenme   sürecinin   bireysel   ihtiyaçları   ve
   amaçlan karşılama düzeyi
8. Öğrencinin başarısına ilişkin beklenti düzeyi
9. öğrencinin   öğrenme   sürecinden   doyum
   derecesi
10. E) Kazanılan davranışların,   Öğretim hedefleri
    sınıflamasındaki yeri

8. Bir öğretmen belirti bir konunun öğrenme sürecindeki ilk öğretme öğrencilerin hedef belirli öncelikle aşağıdakilerden hangisini yapmaiıdır? (2004 KPSS-74)
9. öğrenme   güçlüğü  yaşan   öğrencileri   okul
   rehberlik servisine göndermelidir
10. Öğrencilerin başarısızlık nedenlerini belirlemek
    için ailelerle görüşmelidir.
11. Yöneticilerin   desteğini   alma   için   yaşanan
    sorunu okul yönetimine bildirmelidir.
12. Kullandığı yöntem, teknik ve araç gereçlerde
    değişiklik yaparak öğretme öğrenme sürecini
    farklı biçimde tekrarlamalıdır.
13. E) Eğitim   hedefleriyle   içeriğin   tutarlılığını   test

98

Öğretim llke ve Yöntemleri

9. Aşağıdakilerden   hangisi   öğrencilerin   güdüle-
   nerek yapılan etkinliklere bizzat katılması sonu-
   cu ortaya çıkabilecek durumlardan biri değildir?
   (2003 KPSS-10)
10. Sınıfta disiplin sorunlarının ortadan kalkması
11. Öğrenci     merkezli     bir     sınıf     ortamının
    oluşturulması
12. Verilen bilginin öğrenci için anlamlı olması
13. öğretmenin bilgi aktarıcılık rolünün artması
14. E) Etkinlikler sonucu daha kalıcı izli yaşantıların
    oluşması
15. Bir öğretim etkinliğinin öğrenci düzeyine uygun
    olabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin yerine
    getirilmesi gerekmektedir? (2003 KPSS-4)
16. Etkinlikleri   öğrencilerin   yerine   getirmesini
    sağlamak
17. Bireysel çalınma etkinlilerine yer vermek
18. Açık     ve     anlaşılır     bir     şekilde     içerik
    organizasyonu yapmak
19. öğrencilerin     farklı     öğrenme     stratejileri
    kullanmalarını sağlamak
20. E) öğrencilerin     hazırbulunuşluk   düzeylerini
    dikkate almak
21. Aşağıdaki       öğrenme     yollarından       hangisi
    diğerlerine   oranla   daha   etkili   ve   kalıcı   izli
    Öğrenmeleri sağtar? (2003 KPSS-5)
22. Yaparak yaşayarak öğrenmek
23. Internet aracılığıyla yenilikleri takip etmek
24. Hem dinlemek hem de izlemek
25. Kaynak kitaplardan okumak
26. E) Aralıklarla tekrar yapmak
27. Öğretim etkinliklerinde öğrenci ne kadar etkin rol alırsa başarısı da o derece artacaktır. Bu bağlamda öğrenciler öğretim sürecine bizzat katılmalıdır.

Bu açıklama aşağıda verilen öğretim ilkelerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir? (2003 KPSS-9)

1. öğrenci       becerilerinin       üst       düzeye
   çıkarılmasına yardımcı olunmalıdır
2. öğrencinin yaşayarak             öğrenmesi
   sağlanmalıdır
3. Teorik alt yapı bütünüyle tamamlanmalıdır
4. öğrencilere     çok     yönlü     bakış     açıları
   kazandırılmalıdır
5. E) öğrencilerin     içeriği     bütün     yönleriyle
   kavraması sağlanmalıdır.

3. Bireysei farklılıkları dikkate almak amacıyla öğretmen sınıf içi etkinlikleri düzenlerken öncelikle aşağıdakilerden hangisini yerine getirmelidir? (2003 KPSS-3)
4. İçeriği bol örnekle desteklemek.
5. Farklı yöntem ve tekniklere yer vermek
6. Sınıf   içindeki   etkilerimi   en   üst   düzeye
   çıkartmak
7. Her öğrenciye uygun içerik düzenlemek
8. E) Ders   süresini   öğrencilerin   ihtiyacma göre
   düzenlemek
9. Öğretim etkinliklerinde öğretmenin öğrencilerine
   verdiği   dönütün   sağladığı   en   önemli   yarar
   aşağıdakilerden hangisidir? (2003 KPSS-6)
10. öğrenci halalarının zamanında düzeltilmesi
11. Bol örnekle etkinliklerin desteklenmesi
12. öğrenci öğretmen etkileşiminin sağlanması
13. öğrenci dikkatinin sürekli olarak üst düzeyde
    tutulması
14. E) Sınıf içerisindeki disiplin sorunlarının en aza
    indirilmesi
15. Sınıf     içinde     etkinlikleri     gerçekleştirirken
    öğretmen jest ve mimiklerini de kullanmalıdır.
    Bunun     sağlayacağı     en     önemli     yarar
    aşağıdakilerden hangisidir? (2003 KPSS-8)
16. öğrencilerin Dikkat Dağınıklığını Engellemek
17. Anlatımda Çeşitliliği Sağlamak
18. öğrencilerin Dersten Sıkılmasını Engellemek
19. Içeriği Daha Kısa Sürede Aktarmak
20. E) lletilmek istenen Mesajı Dalın Güçlü Ve Etkili
    İletmek
21. Öğretim etkinliklerinde öğrenci merkezli yaklaşımı kullanmayı tercih eden bir öğretim kurumu aşağıdakilerden hangisine diğerterine oranla daha çok ağırlık verir? (2003 KPSS-15)
22. Işbirlikli çalışmalara
23. öğrencinin ihtiyaçlarına
24. Konunun ayrıntılarına
25. Gerçek yaşam .sorunlarına
26. E) Üst düzey grup etkileşimine

Öğretim llke ve Yöntemleri

99

7. Sınıf içi etkinlikler düzenlenirken öğrencilerin ihtiyaç duyacakları bilgi ve beceriler, örnekler ve uygulamalar bu doğrultuda gerçekleştirilmelidir.

Öğretim etkinliklerinin bu şekilde organize edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? (2003 KPSS-7)

1. A)   öğrencilerin     becerilerini çıkarmaya yardımcı olmak
2. Gerçek   yaşamla   okul   arasındaki   ilişkiyi
   kurabilmek
3. öğrencilerin     yetkin     oldukları     alanlarda
   yetiştirilmelerini sağlamak
4. Kişilik   gelişiminin   oluşmasında   yardımcı
   olmak
5. E) Öğrencilerin derse olan ilgilerini artırmak

1. Bir öğretmen dersin başında öğrencilere bir takım resimler göstermiş ve onlardan, bu resimlere bakarak o gün işlenecek konuyu tahmin etmelerini istemiştir.

Öğretmenin     bu     davranışı,     aşağıdakilerden hangisine en az hizmet eder? (2001 KPSS-116)

1. öğrencilerin   konuya   dikkatlerini   toplamalarını
   sağlamaya
2. Dersi güncel olaylarla ilişkilendirmeye
3. öğrencileri derse güdülemeye
4. Öğrencilerin derse zihinsel hazırlık yapmasını
   sağlamaya
5. E) Daha önce öğrenilen bilgilerle bağlantı kurmaya

8. Bir öğretmen öğrencilerin sınıf içi güdii-lenmeterini sağlamak amacıyla aşağıdaki alanlardan en çok hangisinden yararlanmalıdır? (2002 KPSS-28)
9. Eğitim sosyolojisi
10. Gelişim psikolojisi
11. öğrenme psikolojisi
12. Psikolojik antropoloji
13. E) Sosyal psikoloji
14. Öğrencilerin öğrenme sürecine katılmalarını sağlamada aşağıdakiierden hangisi etkili bir yol değildir? (2002 KPSS-17)
15. öğrencilerin     çalışmalarını     uygun   sorularla
    yönlendirmek
16. Ders   süresince   öğrencilere   çalışmalarında
    serbestlik sağlamak
17. Katılım   gösteren   öğrencilerin   bu   davranışını
    pekiştirmek
18. Dersin     işlenişinden     bireysel     ve     grup
    çalışmalarından yararlanmak
19. E) Katılım   göstermeyen   öğrencilerin   sorunlarıyla
    ilgilenmek

1. 211. Öğrenme-öğretme sürecini uygun araç gerçeklerle desteklemenin temel amacı nedir? (2001 KPSS-65)
2. Sözden ekonomi sağlamak
3. Dersi eğlenceli kılmak
4. Etkili ve kalıcı öğrenme sağlamak
5. Sınıfla işbirliğini geliştirmek
6. E) Öğrenci katılımını sağlamak
7. Aşağıdakilerden hangisi, öğrenme ortamında işe koşulacak görsel-işitsel araçları seçerken dikkat edilmesi gereken ilkelerden biri değildir? (2001 KPSS-66)
8. Öğrencilerin gelişim özelliklerine uygun olma
9. Dersin öğretim programına uyumlu olma
10. Dil, görüntü, ses vb. Açısından nitelikli olması
11. Uzun süredir kullanılıyor olması
12. E) Öğrenci ihtiyaçlarını karşılayabilmesi

213.Yeni teknolojilerin ve eğitimdeki kullanımları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisinin gelecekte en yaygın eğitim ortamı olması beklenir? (2001 KPSS-67)

1. Basılı eğitim malzemeleri
2. Hareketli film
3. Etkileşimli bilgisayar
4. Hareketsiz film, slayt vb.
5. E) Radyo ve televizyon

100

öğretim llke ve Yöntemleri

BÖLÜM 4 ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

1. Anlatım
2. Tartışma
3. örnek Olay
4. Problem Çözme
5. Proje tabanlı öğretim
6. Bireysel Çalışma

Öğretim yöntemi seçimini etkileyen faktörler

Her öğretim yöntemi her derse,   her konuya,   her

öğrenci   grubuna,   her   öğretim   düzeyine   uygun

olmayabilir. Değişik durumlarda değişik yöntemlerin

kullanılması gerekir.

Bir öğretim yönteminin seçimini etkileyen faktörler

şunlardır:

1)    Dersin içeriği: Dersin içindeki konuların tabiatı,
çoğu kez öğretim yönteminin en kuvvetli belirleyicisidir.
Fizik-Kimya   derslerindeki   bazı   konular   doğrudan
laboratuar çalışması gerektirebilir. Edebiyat dersinde
bazı   edebi   eserlerin   okunup   ev   ödevi   şeklinde
hazırlanması,   veya   bazen   eski   metinlerin   okunup
açıklanması gereklidir. Konu, hangi yöntemle en iyi
şekilde öğretilebilecekse, o yöntem kullanılmalıdır.

• Öğrencilerin özellikleri: Öğrencilerin yaş, cinsiyet,
  yetenek ve ilgileri,   motivasyonları, ailelerin sosyo-
  ekonomik ve kültürel özellikleri, öğrencilerin içinde
  yetiştikieri çevre v.s. yöntem seçiminde etkili olabilir. Iyi
  yetişmiş     bir     öğretmen,     sınıflaki     öğrencilerin
  özelliklerine   göre,   gerektiğinde   değişik   yöntemieri
  Değişik yaşlarda değişik yöntemler
  kullanılabilir. Eğitim, okul-aile işbirliğinde sürdürülen bir
  çalışma olduğu için,   ailenin ekonomik ve kültürel
  seviyesi de farklı yöntemleri gerektirebilir. Öğrencilerin
  özellikleri dikkate alınmadan yapılan ders, havaya
  anlatılan bir ders, karanlığa atılan bir taş gibidir.
• Öğretmenin özellikleri: Ders yöntemini öğretmen
  seçtiği için, bu seçimde onun özelliklerinin de etkili
  olacağı son derece açıktır. Değişik öğretmen tipleri
  vardır: teorik tip, dindar tip, ekonomik tip, politik tip,
  estetik   tip   v.s.   Her   tipin   değişik   yaklaşım   ve
  davranışları,   değişik   yöntemleri   olabilir.   Ayrıca
  öğretmenin yaşı, cinsiyeti, mezun olduğu okul, kıdemi,
  o günkü motivasyonu ve psikolojik durumu da öğretim
  yöntemi     seçimini     etkilemektedir.     Meselâ,     fen
  derslerinde laboratuar kullanma ile öğretmenin yetişme
  biçimi, yani mezun olduğu okul arasında bir ilişki
  vardır.   Derslerinde   soru   sorulmasına   hiç   izin
  vermeyen, hiçtartışma ortamı açmayan öğretmenlerde
  de, bu durum çeşitli etmenlerden kaynaklanabilir.

Bir derste öğretmenin seçtiği yöntem kadar, uygulayacağı strateji ve öğretilecek konu ile öğrenci arasında nerede durması gerektiği konusu da önemlidir. Bu konuda değişik yaklaşım ve uygulamalar vardır; bunlardan en idealinin hangisi olduğu konusu,

öğrenilecek konunun özelliklerine

4) Öğretim araç-gereçlerinin durumu: Okulda ders araçlarının olup olmaması da öğretim yöntemi seçimini etkiler. Bilgisayar, tepegöz, slayt projeksiyon, laboratuar, TV-video, iyi bir kütüphane gibi bir öğretim için çok gerekli olan dersin esas araç-gereçlerinin veya yardımcı aletlerin olup olmaması dersteki yöntem seçimini etkiler. Hattâ aletlerden başka bina, sınıf, ışık, sıcaklık gibi faktörler de ders yöntemi seçiminde etkilidir. Resim, müzik, beden eğitimi gibi derslerin özel ortam ve araçlara ihtiyacı vardır. Eğer bunlar sağlanmazsa, ders yönteminde önemli değişiklikler yapmak gerekir.

Öğretmen Merkezti Öğretim

1. Devam zorunluluğu vardır.
2. öğrenci     sisteme     bağlı     olarak yönetilir.
3. öğretmen konunun uzmanıdır! her şeyi bilir ve
   bilgilen öğrenciyi aktarmakla görevlidir.
4. Öğretimde     öğrencinin     bireyselliğin     değer
5. Öğretmen   bilginin otorite oian tek kaynağıdır.
6. Öğretmen,     nevin,     nasıl     ve     ne     zaman
   öğrenileceğine kendisi karar verir.
7. Eğitimi     bireyi     geleceğe     hazırlama olmak
   görür.
8. öğretmen belirlenen öğretilmesi ile ilgilenir.
9. öğrenci   geçmişte öğrendikleri ile öğrenecekleri
   arasında ilişki kuramaz.
10. öğretim idareci       ve öğretmen     için kolaydır,
    öğrenci için ise sıkıcıdır.

Öğrenci Merkezli Öğretim

1. Devam, öğrencinin sorumluluğundadır ve ayrıca
   öğrenci   devamını   sağlayacağı   ortam   yaratma
   zorunluluğu vardır.
2. öğrencinin olgun, bağımsız ve güçlü olduğu ve
   kendi kendini yönlendireceği kabul edilir.
3. öğrenci   öğretmeni   rehber   olarak   görür   bilgiyi
   kendisi araştırır.
4. Öğrenci, öğrenen bireysel farkları olan değerli bir
   varlık olarak görülür ve zengin öğrenme ortamları
   hazırlanır. “
5. Öğrenci Öğrenmeyi Öğrenir. Bilgi edinmede Özgür
   olarak, çeşitli kaynaklara başvurur.

Öğretim ilke ve Yöntemleh

101

6. Öğrenci ilgi ve yetenekler doğrultusunda neleri ve
   ne kadar öğreneceğini kendisi seçer.
7. Eğitimi her türlü değişme ve gelişmelere göre
   bireyi problem çözmeye hazırlama olarak görür
8. öğrenci hem içeriği hem de öğrenme yollarını
   seçer,
9. öğrenci konular              arasında       sentez
   yapmasını bilir, ona göre eğitilmiştir,
10. Öğretmen ve idareciler için .zor ama başta öğrenci
    olmak üzere hepsi için zevklidir.
11. Öğretim yöntem ve teknikleri belirlenirken
    aşağıdakilerden hangisi diğerlerine oranla daha
    arka planda yer almaktadır? (2003 KPSS-24)
12. Sınıf ortamının fiziksel yapısı
13. Okulun gerekli araç-gereç donanımı
14. Kazandırılması planlanan hedef ve
    davranışlar
15. Ders konusunun özellikleri
16. E) Okul yönetiminin istekleri
    t
17. Aşağıdakilerden hangisi öğretmenlik mesleğinin
    yeterliliğine katkısı en az olandır? (2002 KPSS-8)
18. Okul ve smıftaki davranışlar
19. Meslektaşlarla ilişkiler
20. öğrencilerle iletişim
21. Okul aile işbirliğine katkı
22. E) özel yaşamdaki tercihler
23. ANLATIM YÖNTEMİ

öğretmenin merkezde olduğu bir öğretim yaklaşımıdır. Sınıf ortamında bir konunun öğretmen tarafından anlatılarak, öğretilmesi şeklinde uygulanır. Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde ve daha çok bilgi düzeyindeki hedef alanının kazandırılmasında kullanılır. En eski öğretim yöntemi olarak kabul edilir.²

Anlatım yöntemi bir dersin girişinde, öğrencileri
güdülemek,               konuların                açıklanmasında,

özetlenmesinde ve anlaşılması güç olan konuların açıklanmasında kullanılır. Anlatım yöntemi kısa zamanda, fazla miktardaki konuları kalabalık gruplara aktarabilmedeki avantajlardan dolayı fazla kullanılan bir yöntem olmasına rağmen etkili öğrenmeyi sağlamadaki gücü zayıftır. Çünkü, öğrenci daha çok pasif durumdadır.²

Yararlı Yönleri

s   Bilgileri   kalabalık   gruplara   sunmak   açısından yararlıdır.

s   Kısa zamanda daha çok bilgi sunulabilir.

s   Konu, düzenli bir biçimde sunulabilir.

s Öğretmen merkezli olduğu için, sunu sırasmda öğretmenin sürpriz bir bilgi ile karşılaşmayacağı için öğretmenin kendine güvenini artırır.

s   Uygulanması kolay ve ekonomiktir.³

Sakıncalı Yönleri

s Dinleyenlerin ilgi ve ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığını belirlemek güçtür

^   Dinleyiciler oldukça pasiftir

s Dinleyiciler söylenenleri koşulsuz kabul etmek durumundadır. Üst düzey zihinsel zihinsel öğrenmelerin gerçekleştirilmesi güçtür

s Uzun ve sık konuşma biçimi kolayca sıkıcı hale gelebilir

s Sözel iletişime dayanması nedeniyle somut ve nesnelere dayalı bilgileri öğretmek için ek açıklamalara gerek vardır. ³

Anlatma   Yönteminin     Uygulanmasında     Dikkat Edilecek Hususlar

s   Konular basit, kısa ve öz ifadelerle sunulmahdır.

s   Süre iyi ayarlanmalıdır.

s   Beden dili, ses tonu etkili kullanılmalıdır.

s   Uygun örnekler verilmelidir.

s Soru-cevap ve tartışma teknikleri kullanılarak etkisini artırmahdır.

Bu yöntemle kullanılan teknikler

1. Seminer Tekniği
2. Konferans Tekniği
3. Seminer Tekniği

Bir konuşmacının bir konu hakkında en fazla yarım saat konuşma yaparak bilgi vermesi ve daha sonra izleyicilerin konu hakkında konuşmacıya soru sormaları biçiminde uygulanan bir tekniktir. Daha çok üst düzey akademik çalışmalarda ve lisansüstü eğitim de kullanılır. Konuşmacı konuşmasını ayakta ya da oturarak yapar, konuşma sırasında izleyicilerle iletişim kurulmaz.³

Sınıfta bir Öğretim tekniği olarak kullanılabilir. örneğin işlenecek konu ya da konulan önceden öğrencilere paylaştırıp, onların hazırlıklarını seminer biçiminde sunmalan sağlanabilir.³

102

öğretim İlke ve Yöntemleh

2. Konferans Tekniği

Genellikle bîr uzmanın üst düzeyde bilgi gerektiren bir konuda izleyici bir gruba bilgi vermesini amaçlayan bir tekniktir. Konuşmanın tamamlanmasından sonra izleyiciler konuşmacıya sorular sorabilirler. Sunu süresi konuya göre esneklik gösterebilir.³

Sınıf ortamında bir öğretim tekniği olarak kullanılabilir. Ancak uygulama daha çok konferans vermek üzere sınıfa bir uzman getirilmesi ya da öğrencilerin konferansın yapıldığı ortama götürülmesi şeklinde uygulanabilir. Her iki durumda da öğrencilere önceden konferans konusu bildirilmeli, soru sormak için hazırlık yapmaları, nottutmaları önerilmelidir.³

Anlatım Yöntemi ile ilaili özet bilgiler² s   öğretmen merkezli bir yöntemdir.

s Sunuş yoluyla öğretim stratejisinde ve bilgi düzeyindeki davranışların kazandırılmasında kullanılır.

s Dersin giriş bölümünde, herhangi bir konuyu özetlemede ve bir konu ile ilgili bilgi aktarmada kullanılır.

s Bir çok konuyu, kısa sürede, kalabalık sınıflara vermede etkilidir.

1. TARTIŞMAYÖNTEMİ

Bir konu yada problem ile ilgili olarak öğrencileri düşünmeye yöneltmek, anlaşılmast güç konuları açıklamak ve verilen bilgileri irdelemek amacıyla kullanılan bir yöntemdir. Buluş yoluyla öğretim stratejisinde ve daha çok kavrama düzeyindeki davranışların kazandırılmasında kullanılır.²

Bu yöntemde soru sorma, konu üzerinde düşünme, dinleme, kendini ifade etme, aynı konuda farklı görüşlerin olabileceğini anlama ve öğrenilenlerin içselleştirilmesi gibi yararları vardır.

6. Aşağıdakilerden hangisi tartışma yönteminin en önemli ve belirgin yararıdır? (2003 KPSS-29)
7. öğrencilere konuşma           alışkanlığını
   kazandırmak
8. Düşünme becerilerinin gelişimini sağlamak
9. Demokratik yaşama alışkanlığı kazandırmak
10. Dinleme becerisi kazandırmak
11. E) Yeni fikirlerin üretilmesine olanak tanımak

7. Öğretmen, aşağıdaki yöntemlerden hangisini uzun süre kullanırsa, öğrencilerin öğretme-öğrenme sürecine etkin katılımını sağlamada yetersiz kalır? (2001 KPSS-115)
8. Buluş yöntemi
9. Rol oynama yöntemi
10. Problem çözme yöntemi
11. Soru-yanıt yöntemi
12. E) Anlatım yöntemi

Tartışma Yönteminde Kullanılan Teknikler (Tartışma çeşitleri)

Bu tekniklerden bazılar daha sonraki bölümlerde açıklanacaktır.

s     Büyük Grup Tartışmaşy

s     Küçük Grup Tartışması^

s     PaneL

s     Münazara

s     Beyin Fırtınası

s     Zıt Panel

s     Sempozyum

s     Çember

s     Altı Şapkalı Düşünme Tekniği

s     Açık Oturum

s     Forum

s     Kollegyum

Şimdi bunlardan bazılarını (tartışma çeşitlerini) kısaca açıklayacak olursak;

1. 1. Büyük Grup Tartışması

Sınıf mevcudunun küçük gruplara bölünemeyecek kadar az olduğu 7-10 öğrencinin bulunduğu durumlarda kullanılır. Sınıfın tamamı tartışmaya katılır. Tartışmayı bir lider yönetir. Tartışmaya katılanlar birbirlerini görecek şekilde otururlar. Belirli bir zaman içinde önceden belirlenmiş konu ile ilgili tartışma yapılır. ³

2. Küçük Grup Tartışması (Vızıltı Grupları)

Tartışmalara daha fazla katılımı sağlamak amacıyla, büyük grupların küçük gruplara bölünmesiyle oluşturulur. Bunun için bütün grup elemanlarının sayısı da dikkate alınarak Grup22, Grup44, Grup6Ç gibi planlamalar yapılır. örneğin Grup66’nın anlamı, sınıf 6’şar kişiden oluşan gruplara bölünecek ve her grup konuyu 6 dk. fısıltı ile (düşük bir sesle) aralarında tartışacak demektir. Sonuçta sınıftaki tüm gruplar konu ile ilgili görüşlerini açıklarlar. Bütün gruplar aynı konuyu tartıştıkları gibi, her grup bir konunun alt boyutlarını da inceleyebilir.

3. Panel

Bir konunun çeşitli boyutlarının her bir konuşmacı tarafından açıklandığı   3-5 kişiden oluşan gruplara

öğretim llke ve Yöntemleri

103

panel denir. Gruptan bir kişi lider olur. Grup, izleyici
grubun görebileceği ve duyabileceği bir konumda,
ortada lider olacak biçimde oturur. Lider bir açış
konuşması yapar, konuyu duyurur ve konuşmacıları
tanıtır. Konuşmacılara sıra ile söz verir. Sorulacak
soruların önceden konuşmacılara brldirilmesi yararlı
olur. Konuşmacılar ya konunun uzmanıdır, ya da
önceden hazırlıklı olarak panele katılırlar. Çünkü
panelde konuşmacıların yazılı bir metine bağlı olarak
konuşmaları pek uygun değildir. Ancak küçük notlar
alabilirler. Lider zaman zaman ilave sorular sorup,
açıklamalar                  yapabilir.                   Konuşmaların

tamamlanmasından sonra izleyenlerin sorulan alınır. Sorular direkt konuşmacılara yöneltilebileceği gibi, lidere verilip, onun ilgili konuşmacıya iletmesi biçiminde de organize edilebilir. Son aşamada lider bir sonuç konuşması yapar.³

218.Toplumsa! sorunlan sınıf ortamına getirerek bu sorunlara çözüm yolları arayan bir öğretmen, bir başkan ve beş konuşmacıdan oluşan bir ekip oluşturarak konunun farklı boyutlarına hazırlanıp sınıfta tartışmalarını istemiştir.

Öğretmenin       kullandığı       öğretim       tekniği aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS-119)

1. Çember tartışma
2. Kollegyum
3. Sempozyum
4. Brifing
5. E) Panel
6. Münazara

Bir konuda karşı fikirlerin tartışıldığı iki grubun bulunduğu tartışmalara denir. Belli bir konunun lehinde ve aleyhinde konuşmak üzere iki grup oluşturulur. Toplantı öncesi konuya ilişkin tüm hazırlıklarını tamamlayan öğrenciler, kendilerine tanınan süre içinde savundukları görüşün haklılığını göstermek ve diğer tarafın görüşlerini ve fikirlerini çürütmek için karşılıklı konuşurlar. Daha sonra kazanan taraf jüri tarafından açıklanır. Münazarada genellikle bir de dinleyici grup vardır. Bu grup beğendikleri konuşmacıları alkışlayarak jüriyi etkilemeye çalışırlar.

Fazla bilimsel olmamakla birlikte bir fikri savunma, söz ustalığı Çabuk cevap hazırlama gibi yetenekleri geliştirdiği için sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Ayrıca öğretmen isterse münazaradan sonra ele alınan konu üzerinde büyük grup îartışması da yaptırabilir.

5. Zıt Panel Tekniği

Genellikle daha önce Öğrenilmiş konuların tekrarında uygulanır.   Ancak   öğrencilerin   önceden   hazırlık yaptıkları bir konuda da uygulanması mümkündür. Teknik uygulanırken   önce   bir lider/yönetici   seçilir. Sonra grup ikiye bölünür. Bu gruplardan biri soru,

diğeri cevap grubudur. Bunun belirlenmesinde isteğe bağlılık ya da kura çekme yöntemi uygulanabilir. Her iki grup ayrıca kendi içinde 3-4-5 ya da 6’şar kişilik gruplara ayrılır. Tartışılacak konu sınıfa duyurulur. Soru grubu soracağı sorulan, cevap grubu da muhtemel/sorulabileceğini düşündüğü soruların cevaplarını hazırlar. Bu çalışma için sınıf içinde gruplara 10-15 dk. bir süre verilir. Süre tamamlanınca, soru grubu hazırladığı sorulan sorar, cevap grubu da bunlar cevaplar. Eğer cevap verilmezse soru grubu kendi sorusunu cevaplayabilir. Hatta bu anda bir değişiklikle soru soran grup cevap veren, cevap veren grup da soru soran konumuna geçirilebilir. Öğretmen yanıltıcı ve konu dışı soru sorulmasını ve hep aynı kişilerin soru sormasını ve cevap vermesini engellemelidir.⁴

6. Sempozyum

İki ya da daha fazla konuşmacının daha çok bilimsel bir konuyu izleyenlere sunmaları ve sonuçta da konunun soru cevaplarla büyük grup tartışması biçiminde ete alındığı bir tekniktir. Konuşmacılar yüzleri izleyicilere dönük biçimde otururlar. Bir başkan sıra, ile konuşmacıları ve konularını izleyenlere tanıtır. Konuşmacılar oturdukları yerden ya da ayakla/kürsüde konulannı sunarlar. Her bir konuşmacı 10-20 dk. içinde sunusunu yapar. Çoğunlukla bu sunular sırasında dinleyicilerle bir iletişim kurulmaz. Tüm konuşmacıların sunularını tamamlamasından sonra başkanın yönetiminde izleyicilerin sorulan alınır. Başkan sorunun içeriğine göre konuşmacıların cevap vermesini sağlar. Başkanın özet konuşması yapmasıyla oturum bitirjlir. Daha çok bilimsel toplantılarda kullanılan bir tekniktir. ³

7. Çember Tekniği

Genellikle 10-15 öğrencinin katıldığı, çember şeklinde oturarak lider yönetiminde kendilerine sorulan soruları cevapladıkları bir tartışma tekniğidir, öncelikle bir lider ve sorulara verilecek cevaplan not alacak bir sekreter belirlenmesi gereklidir. Tartışmaya katılacak 10^-15 öğrenci çember biçiminde oturur. Lider, tartışma konusu ile ilgili açış konuşmasını yaptıktan sonra, katılanlara sıra ile sorulannı yöneltir. Her bif konuşmacıya 1-2 dakikalık konuşma süresi verir. Konuşmalar sırasında hatalı cevaplar olursa liderin düzeltmesinde yarar vardır. Gerekli görülürse ikinci bîr konuşma turu daha yapılabilir. Bu sırada sekreter verilen cevaplan not almalıdır. Tüm katılanların konuşmalarını tamamlamalarından sonra liderin kapanış konuşması ile tartışma sona erer³

8. Açık Oturum

Bir grubun önünde konuşma yapılmasıdır. Panelden farkı, üyeler başkandan söz alarak konuşurlar. Başkan

104

öğretim ilke ve Yöntemleh

üyelere söz vererek oturumu yönetir. Tüm sınıf tartış-maya katılabilir.²

9. Forum

Dinleyicilerinde görüşlerini açıklayabildiği, bir konu etrafında yapılan tartışmalara denir. Değişik görüşlere sahip kişi yada grupların herhangi bir konudaki sorunları, tartışarak bir sonuca varmak için yapılır. Toplantıya katılanlar, soru sormaya, eleştiri yapmaya ve katkıda bulunmaya çalışabilir. Bazen de panelden sonra yapılır.² Sınıftaki tüm öğrencileri aktif hale getirir. öğretmen ya da liderin denetiminde gerçekleştirilir. ön hazırlık çok önemlidir. Tartışma sırasında hangi konularda görüşler alınacağı önceden planlanmalıdır. Forum tekniğinde kişi ya da kişiler (öğrenci) bir konu ya da sorun hakkında bilgi verirler. Sununun sonunda dinleyiciler konuşmacılara sorular yöneltir. Bir tartışma ortamı oluşturulur. Kendine soru yöneltilen kişi o sorunun cevabını verebilecek en yetkili kişi olarak açıklama yapar.

öğrencilerin ilgisini çekmesi açısından önemlidir. Böylece öğrenciler benzer problemlerle karşılaştıklarında nasıl davranacakları yönünde bir deneyim sahibi de olabilirler. Gerçek bir olay bulunmaması durumunda da, olası olaylar yazılabilir.³ öğrenci merkezlidir. Analiz etme gücü kazandırır. Gerçek bir olay üzerinde uygulama yapmayı öğretir. Problem çözme becerisi kazandırır.

ömek Olav Incelemesi Yöntemi ile ilgili özet bilailer:

Buluş yoluyla öğretim stratejisinde,

Kavrama     ve     üst     düzeydeki kazandırmada kullanılır.

Gerçek hayatta karşılaşılan problemler sınıf ortamında çözülerek öğrenme sağlanır.

-Buluş yoluyla Öğretim stratejisinin kavrama, analiz, sentez ve değerlendirme düzeylerindeki hedef alanlarının kazandırmasında kullanılır.

1. Kollegyum

Uzmanların iki panel grubu oluşturarak aynı konuda fıkirlerini belirttikleri tartışmaya denir. iki panel grubu vardır. Birinci grup uzman kişiler, ikinci grup ise öğrencilerden oluşur. Uzman kişiler tartışmaya katkıda bulunarak açıklamalar yapar.²

Tartışma Yöntemi ile ilaili özet bilailer:

s   öğrencileri     herhangi              bir     konu     üzerinde

düşündürerek,   konuları      açıklamayı   ve   verilen

bilgileri farklı yönlerden       tanımay» sağlayan bir
yöntemdir.

s Buluş yoluyla öğretim stratejisinde ve kavrama düzeyindeki hedeflerin kazandmlmasında kullanılır.

S öğrencilere karşılıklı konuşma, anlayış, hoş görülü olma gibi özellikleri kazandırır.

1. ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ

Gerçek hayatta ortaya çıkan problemlerin sınıf ortamında çözümlenerek öğrenmenin gerçekleşmesine dayanan bir yöntemdir.²

örnek olay yöntemi olmuş ya da olması muhtemel bir olayın öğrencilere sunulması ve sonrasında örnek olay içindeki problem çerçevesinde sorulan sorularla tartışma ortamı oluşturulması esasına dayalı bir yöntemdir. örnek olay yazılı metin biçiminde olabildiği gibi, senaryo biçimindeki filmler, gazetelerden, anılardan, çeşitli kitaplardan alınmış parçalarda olabilir. Sunulan   örnek   olayın   güncel   yaşamdan,   olması,

9. Gerçek hayatta karşılaşılan problemleri sınıf ortamına getirerek tartışma ortamı açarak çözüm yolları bulmaya çalışan öğretmenin kullamldığı öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS-46)

£) örnek olay yöntemi

1. Gösteri yöntemi
2. Proje yöntemi
3. Soru-Yanıt yöntemi
4. E) Problem çözme yöntemi
5. PROBLEM ÇÖZME YÖNTEMİ

Bireylerde üst düzey düşünme becerilerinin gelişimini sağlamayı amaçlar. öğrenciler problemin çözümünde bireysel ya da grup içinde sorumluluk alırlar. Düşünme süreçlerinin kullanılması için zengin fırsatlar sağlanır. Problemin tek bir çözüm yolu yoktur. öğrencilerin bilgi toplama ve problem çözmede etkin rol almajarı sağlanmış olur. Problem çözme, istenilen hedefe varabilmek için etkili ve yararlı olan araç ve davranış-ları türlü olanaklar arasından seçme ve kullanmadır. Problem çözme, bilimsel yöntem, eleştirisel düşünme, karar verme, sorgulama ve yansıtıcı düşünme gibi terimleri içermektedir. Bu yöntem, bir problemin çözümünde, genelleme ve sentez yapmada kullanılır. ² s Araştırma Yoluyla öğrenme Yaklaşımı’nda kullanılır,

s Bilişsel alanın uygulama, analiz ve sentez ve değerlendirme basamaklarında davranış geliştirmede kullanılır.²

öğretim İlke ve Yöntemleri

105

Problem çözme yönteminde aşağıdaki basamaklar kullanılır.

1. Problemin hissedilmesi (farkına varma)
2. Problemi tanımlama
3. Problemin     çözümüne     yönelik     denenceler
   (hipotezler) oluşturma
4. Veri toplama, analiz ve yorumlama
5. Denenceleri test ederek doğruluklarını bulma
6. Çözümü uygulama ve önerilerde bulunma

Yukarıda verilen basamaklar John Dewey tarafından geliştirilmiştir.

Problem Cözme Yöntemi ile ilaili özet bilailer:

s -öğrencinin problem çözme sürecinde türlü alternatifleri geliştirerek, bilimsel yöntemi ve problem çözme aşamalarını kullanarak öğrenmesinin   sağlanmasıdır.

s -Buluş yoluyla öğretim stratejisinde uygulama düzeyindeki hedef alantarının kazandırılmasında etkilidir.

1. Aşağıdakilerden hangisinin temel özelliği bireylerde üst düzey düşünme becerilerinin gelişimini sağlamaktır? (2003 KPSS-26)
2. Problem çözme
3. İşbirliğine dayalı çalısına
4. Laboratuvar çalışmaları
5. Demostrasyon
6. Inceleme-araştırma
7. Aşağıdakilerden verilen özelliklerden hangisi probleme dayalı öğrenmenin özetliklerinden biri değildir? (2001 KPSS-120)
8. öğrenci problemlerinin çözümünde bireysel ya
   da grup içinde sorumluluk alma
9. öğretmenin sonucu söyleyerek öğrencilerin bu
   sonuca ulaşmasını istemesi
10. Düşünme süreçlerinin kuilanılması için zengin
    fırsatlar sağlama
11. Tek bir çözüm yolunun olmaması
12. E) Bilgi toplama ve problem çözmede etkin ro!
    alma

1. PROJE TABANLI ÖĞRETİM YÖNTEMİ

Öğrencilerin grup olarak yada bireysel olarak bir problem yada senaryo üzerinde yerine getirdiği bir tür problem çözme etkinliğidir. Bu yöntemde genelde öğrencinin bireysel ve grup olarak gerçekleştirdiği öğrenme etkinliğinin sonucunda bir ürün yada performans ortaya koyması söz konusudur. Öğrenci merkezli öğrenmeyi temel alan bu yaklaşımda öğrenci ders senaryoları içerisinde, üst düzey düşünme, problem çözme, yaratıcılık, bilgiyi yeniden düzenleme, sorgulama, irdeleme gibi çatışmalar yaparak etkim öğrenmeye ulaşır. Proje tabanlı öğrenme yaklaşımında öğretmen planlama ve organizasyonda arka planda yer alır ve rehberlik yapar. Değerlendirme ürüne ve sürece yönelik olarak yapılır. Öğretmen ve öğrenciler değerlendirmeyi birlikte yaparlar.²

John Devvey’in İlerlemeci eğitim ilkelerinden yola çıkılarak geliştirilmiştir. Araç-gereç yapımı, öğrenme, çalışma, estetik nitelikli projeler olabilir.

Proje Temelli Öğrenme Yönteminin Özellikleri² –■. s   Proje tasarısmı öğretmen ve öğrenci birlikte yapar. s   Proje temelli öğrenmede tek çözüm yoktur. Birden

fazla çözüm yolu üzerinde çalışılır. S   Konular derinlemesine öğrenilir. s   Öğrenciler bireyse! ve grup haünde çalışır ve

işbiriiği,   sorumluluk,   paylaşma   gibi   özellikler

gelişir. s   Araştırma, sorgulama, yaratıcılık, problem çözme

gibi üst düzey zihinsel beceriler kullanılır. s   Süreç ve ürün birlikte değerlendirilir. s   Öğrenciyi       hayata       hazırlar.       öğrencinin

bağımsızlığını   kazanmasını,   ekip   halinde çalı-

şabilmesini   ve   problem   çözme   yeteneklerini

geliştirir.

2. Öğrencilere ilgi ve yetenekleri doğrultusunda araştırma ve bireysel projeler üzerinde çalışma olanakları sunulmalıdır.

Aşağıdakilerden hangisi, bu görüşü benimseyenlerin ulaşmak İstediği sonuçlardan biri değildir? (2004 KPSS-79)

1. Mantıksal düşünmeyi ve anlamlı öğrenmeyi
   gerçekleştirme
2. Güdülenmeyi ve etkin katılımı sağlama
3. Düşünme   becerilerini   uygulama   olanakları
   yaratma
4. Öğrenmeyi öğrenme becerilerini geliştirme
5. E) Bilişsel       alanın       bilgi       basamağındaki
   öğrenmelerin kazanılmasına çalışma

106

öğretim Ilke ve Yöntemleri

3. Aşağıdakilerden hangisi Proje Tabanlı Öğrenme yaklaşımının kullanıldığı eğitim uygulamalarının temel özellikleri içerisinde yer almaz? (2003 KPSS-20)
4. Bir senaryo çerçevesinde rol dağılımlar:
5. Süreç ve ürünün birlikte değerlendirilmesi
6. Sınıf içi ve dışı araştırmaya dayalı etkinlikler
7. Sabi! bir içeriğe bağlı konular listesi
8. işbirlikli çalışma

224.

1. Çalışmalar genellikle bir senaryo çerçevesinde
   yürütülür
2. öğrenciler grup halinde Ya da bireysel olarak
   sorumluluklarmı yerine getirirler

• süreç sonunda ortaya bir ürün konulur

1. Değerlendirme de ortaya konulan ürün kadar
   öğrenme süreci de önemlidir.

Yukarıda özellikleri verilen öğrenme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir? (2003 KPSS-23)

1. Buluş yolu stratejisi
2. Yansıtıcı düşünme
3. Proje Tabanlı öğrenme
4. Tümevarıma öğrenme
5. E) Tam öğrenme yaklaşımı
6. ve 226. soruları aşağıdaki bilgilere göre yanıtlayınız. (2001 KPSS-50-51)

Bir öğretmen vatandaşlık dersinde “İnsan Haklarını Engelleyen Etmenler” konusunu işlerken sınıfı 4 ya da 5’erli gruplara ayırmış ve bu etmenlerden birini inceleyerek bu sorunların çözümü için öneriler getirmesini istemiştir.

Gruplara, seçtikleri etmenleri ve çözüm önerilerini anlatırken sergi, drama, gazete, pano vb. Hazırlama yoluna gidebileceklerini söylemiş; çalışmaları hem bireysel hem de grubun ortak çalışmalarına bakarak değerlendirebileceğini belirtmiştir.

5. Öğretmen aşağıdaki öğretme yaklaşımlarından hangisini kullanmaktadır?
6. Gözlem yoluyla öğrenme
7. Proje temelli öğrenme
8. Yansıtıcı düşünme
9. Benzetim (simülasyon) yoluyla öğrenme
10. E) Yaratıcı drama

6. Aşağıdaki öğretmen davranışlarından hanisi öğrencilerin etkin katılımını, özendirme gücü açısından en zavıftır?
7. Ülkenin   genel   yönleriyle tanıtılacağını   gruba
   bırakması
8. Sunuşta,   nelerden   yararlanabileceğine   ilişkin
   ömekler vermesi
9. Tüm ölçütlerin öğretmen tarafından belirlenmesi
10. öğrencilerin seçimlerini dikkate alması
11. E) Bireysel   katkıya  ve   ortak   ürüne   bakacağını
    belirtmesi
12. BİREYSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ

öğrencilerin yeteneklerine göre ilerlemelerini sağlamak, bağımstz çalışma alışkanlığı kazandırmak amacıyla kullanılır. Bir öğrencinin bir konuyu yaparak yaşayarak öğrenme yoludur. öğrenciler bir konuyu kendi başına öğrenmek istediği ya da kendi başına çalışmak istediği zaman kullanılır. Araştırma-inceleme yoluyla öğretim modelinde ve tam öğrenme modelinde kullanılır.

Uygulama, analiz, sentez düzeyindeki davranışları kazandırmada kullanılır.

öğrenilecek bilginin belli olduğu, fakat öğrenme yollarının çeşitli olduğu durumlarda kullanılır. Tam Öğrenme Modelinde ve Araştırma-inceleme Yoluyla öğretim Stratejisinde kullanılır. ⁶

Özellikleri

S   öğrenci merkezlidir s   Yaparak yaşayarak öğrenmeyi esas alır s   Bağımsız çalışma alışkanlığı kazandırır s   öğrenci kendi hızında ilerler S   öğrencilerin kendi öğrenme yollarını kullanmasına imkan verir⁶

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

S    Amaç ve konu iyi belirlenmelidir.

s     Çalışma planı oluşturulmalıdır

s     öğrencinin yaptığı çalışmalar dosyalanmalıdır

s     Dosya öğrenciyle birlikte değerlendirilmelidir

s     Gerekli düzeltmeler yapılmalıdır⁶

öğretim İlke ve Yöntemleri

107

7. Aşağıdaki durumlardan hangisi için öğrenciye proje ya da ev ödevi verilmesi daha önemlidir? (2002 KPSS-3)
8. öğrencilerin boş zamanlarını değerlendirmede
9. Konuların tekrar edilmesinde
10. Konulann günlük yaşamla ilişkilendirmesinde
11. öğrencilere     bağımsız     çalışma     yeterliliği
    kazandırmada
12. E) öğrencilerin       hazır     bulunuşluk     düzeyini
    yükseltmede
13. Aşağıdaki durumlardan hangisi için öğrenciye proje ya da ev ödevi verilmesi daha önemlidir? (2002 KPSS-15)
14. öğrencilerin boş zamanlarını değerlendirmede
15. Konulann tekrar edilmesinde
16. Konulann günlük yaşamla ilişkilendirmesinde
17. öğrencilere     bağımsız     çalışma     yeterliliği
    kazandırmada
18. E)     Öğrencilerin yükseltmede

hazır     bulunuşluk     düzeyini

BÖLÜM 5 ÖGRETİM TEKNİKLERİ

Başlıca     öğretim     tekniklerini     aşağıdaki     gibi sınıflandırılabilir.¹

1. GRUPLA ÖGRETIM TEKNIKLERI
2. Beyin fırtınası

Bir konuya çözüm getirmek, karar vermek, hayal yoluyla düşünme ve fikir üretmek için kullanılan yaratıcı bir tekniktir.¹

s Sıra dışı fikirlerin açıklanmasına fırsat verir Grupta problem çözmekle görevlendirilen üyeler mümkün olduğu kadar çok fikir ileri sürerler. Fikirler ile ilgili yorum, eleştiri yapılamaz fikirler kağıtlara yazılır sonrada üzerinde îartışma yapılır. Bir ana fıkre ulaşılmaya çalışılır²

S   Sınırlayıcı olmayan bir yol izlenir.

s   Süre sınırlaması vardır.

Doğal konuşma yapılır iyi-kötü, doğru-yanlış gibi yargılamalar kullanılmaz. Fikirlerin niteliğinden çok niceliği önemlidir.²

s   Gruptaki herkes fıkrini söyleyebilir. Düşüncelerin üretilmesine ve geliştirilmesine önenrT verilir. Özendirici bir ortam oluşturularak katılımcılann serbest konuşabilmeieri sağlanır. Düşüncelerin ifadesi sırasında eleştirilere fırsat verilmez.

9. Aşağıda verilen durumların hangisinde, beyin fırtınası tekniği verimli bir biçimde uygulanamaz? (2004 KPSS-82)
10. Süreç boyunca fikirler düzeltilip yönlendirilirse
11. Sıra   dışı   fikirlerin   açıklanmasına   değer
    verilirse
12. Kullanılan yaklaşımda smırlayıcı olmayan bir
    yol izlenirse
13. Süre açısından sınırlılık getirilirse
14. E) Gruptaki herkese sorular yönetilirse

108

öğretim İlke ve Yöntemleri

1. Bir soruna çözüm bulmak amacıyla, bireylerin eleştiriye yer vermeyen bir ortamda düşüncelerini açıkladıkları, orijinal fikirlerin üretimini sağlamayı hedefleyen öğretim tekniği aşağıdakilerden hangisidir? (2003 KPSS-27)
2. Tartışma
3. Benzetim
4. Rol yapma
5. Beyin fırtınası
6. E) Soru-cevap
7. Belirtilenlerden     hangisi     “beyin     fırtınası” tekniğinin başarısı engeller? (2002 KPSS-25)
8. Düşüncelerin   üretilmesine   ve   geliştirilmesine
   önem verilmesi
9. Düşüncelerin   niteliğe   de   niceliğe   de   önem
   verilmesi
10. özendirici bir ortam oluşturularak katılımcıların
    serbest konuşabümelerinin sağlanması
11. Düşüncelerin   ifadesi   sırasında   eleştirilerin
    önlenmesi,       değerlendirilmenin       sonraya
    bırakılması
12. E) Düşüncelerin ifadesinde            bireylerin
    yönlendirilmesi, görüşlerin düzenlenmesi
13. Amacr, kısa sürede çok sayıda fîkir üretmek, sorunlara çözüm getirmek ve yaratıcılığı geliştirmek olan etkinlik aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS-108)
14. Problem çözme
15. Beyin fırtınası
16. Güdümlü tartışma
17. Gösteri (demonstrasyon)
18. E) Grupla öğretim
19. Gösterip yaptırma

Bir işlemin, bir deneyin nasıl yapıldığını, bir araç-gerecin yada makinenin nasıl çalıştığını öğretmenin önce uygulama yaparak, göstererek ve açıklayarak sonrada öğrenciye yaptırarak öğrenmeyi sağladığı bir yöntemdir. Daha çok psiko-motor davranışların, Bilişsel alanın uygulama basamağının, karmaşık bazı olayların gösterilerek öğrenilmesinde kullanılır. En etkili yönü bir becerinin ustaca ve en uygun bir şekilde nasıl yapılabileceğinin öğretilmesidir,² Bu nedenle öğrencilerin yaparak yaşayarak öğrenmeleri sağlanır. Genellikle psikomotor becerileri kazandırmak amacıyla kullanılır. öğrenilen bilgilerin uygulanmasını gerektirir. Amaç beceri geliştirmektir.

özellikle spor, fen, müzik ve sanat alanlarında kullanılmaktadır. Göze ve kulağa hitap ettiği için öğrenme düzeyi yüksektir. öğrencilerin ilgilerini çekmektedir. Gösteri kısa ve öğrencilerin anlayacağı hızda olmalıdır. Analiz, sentez, değerlendirme düzeyinde davranışların kazandırılması amaçlan-mamaktadır.

3. Aşağıdakilerden   hangisi   sınıf içi   etkinliklerde
   ağırlıklı olarak gösterip yaptırma tekniğine yer
   veren   bir   öğretmenin   hedefleri   arasında   yer
   almamaktadır? (2003 KPSS-25)
4. öğrencilerin   olayları   analiz   edebilmelerim
   sağlamak
5. öğrencilerin   yaparak   yaşayarak öğrenme-
   lerini sağlamak
6. Psiko-motor becerileri kazandırmak
7. öğrenilen bilgilerin uygulamasmı sağlamak
8. E) Beceri gelişimini sağlamak
9. Aşağıdaki   durumlardan   hangisi   için   gösterip
   yaptırma yaklaşımı uygundur? (2002 KPSS-24)
10. Devinişsel (psikomotor) beceri kazandırma
11. Olgu ve olayları açıklama
12. Kavram geliştirme
13. Bağımsız çalışma alışkanlığı kazandırma
14. E) işbirliği ve paylaşımı artırma
15. Soru-cevap

öğretmenin konuyla ilgili önceden hazırladığı soruları sınıfta öğrencilere sorması ve öğrencilerin cevaplaması yöntemidir. öğretmen öğrencilerin düşünme ve yorum yapmalarına olanak sağlayan sorular hazırlamalıdır. Bu teknik, konunun ne kadar anlaşıldığı hakkında dönüt verir. Öğrenci soru sorulacağı için sürekli hazır haldedir.

Soru Sorarken Dikkat Edilecek Noktalar

s Sorular tüm sınıfa sorulmalı, biraz beklenmeli, daha sonra cevabı verecek öğrencinin adı söylenmelidir. Böylece öğrencilerin tümü şoruyu dinleyecek ve cevaplamaya çalışacaktır.

s Soruyu yalnızca bir öğrencinin cevaplamasına izin verilmelidir.

s   Cevap için uygun yeterli zaman tanınmalıdır.

s Öğrencilerden tam cevap beklenmelidir. öğretmen Önemli noktaları açıklamak için soruyu cevaplamamalıdır. Eğer öğrenci soruyu cevaplamakta güçlük çekiyorsa bir başka öğrencinin ona yardım etmesi sağlanmalıdır.

öğretim llke ve Yöntemleri

109

öğrencilerin bir konu üzerinde düşünmelerini sağlar. Öğrencinin ne düşündüğünü ifade etme fırsatı verir. İyi anlaşılmayan noktaları açıklığa kavuşturur. Düzeltilmesi için fırsatlar oluşturur. Öğrencilerde sözlü anlatım becerileri geliştirir.

Doğru   cevap veren   öğrencilere “iyi”,   “güzel”,   gibi

sözlerle pekiştirilmeli, yanlış cevap veren öğrencilere

“şimdi hatırlayamadın, arkadaşını iyi dinle sana tekrar

soracağım” gibi sözler söylenmelidir.

Doğru cevaplar hemen pekişirilmelidir. Doğru cevaplar

için ipuçları verilmeli, yanlış cevaplar düzeltilmelidir.

Mümkün   olduğunca   farklı   türden   sorular sormaya

dikkat edilmelidir. Bunlar; Kapalı uçlu bilgiyi yoklayan

sorular, ilişkisel-birleştirici sorular, genişletme-açık uçlu

sorular şeklinde olabilir.

Örnek;

Genişletme- Trafik kazalarını önlemek için neler

önerirsiniz?

Kapalı uçlu- İstanbul’u kim fethetmiştir?

İlişkisel- Problem çözme ile araştırma- inceleme

yaklaşımları arasındaki ilişkiyi açıklayınız

5. Dersini işferken bir öğrenciye soru soran ve bu Öğrenciden yanhş yanıt alan bir öğretmenin aşağıdakilerden hangisi izlemesi gereken en uygun yoldur? (2004 KPSS-71)
6. Ceza kullanması
7. Öğrencinin,       doğru       yanıtt       bulmasını
   sağlayacak başka bir soru yöneltmesi
8. öğrenciye, yanlış yanıt verdiğini söylemesi
9. Öğrenciye   doğru   yanıt   veren   öğrencileri
   örnek göstermesi
10. E) Öğrencinin söz hakkını kısıtlaması
11. Öğretim süreçlerinde, öğrencilerin bir konu üzerinde düşüncesini ve düşüncelerini ifade etmesini sağlamada, iyi anlaşılmayan noktaları açığa çıkarmada, düzeltmesi için fırsatlar yaratmada ve pekiştirme işlememde kullanılabilecek en uygun yöntem ve teknik, aşağıdakilerden hangisidir? (2004 KPSS-83)
12. Anlatma
13. Problem çözme
14. Soru-yanıt
15. Tartışma
16. E) Bireysel çalışma

7. Öğrencilerin sınıf ortamında bildikleri konular üzerinde kısa konuşmalar yapmasını isteyen öğretmenin ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS-45)
8. Sözdağarcığını zenginleştirmek
9. Tartışma kurallarını öğretmek
10. Yaşantıların paylaşılmasını sağlamak
11. Sözlü anlatım becerisini geliştirmek
12. E) Öğrencilerin     heyecanla     baş     edebilmesini
    sağlamak
13. Rol Oynama

Rol yapma tekniği; bir fikir, durum yada olayın başkasının kimliğine bürünüp o kişi gibi davranmaya çalışmasıdır. Burada öğrencinin neler söyleyeceği önceden belirlenmiştir. Önceden öğrenciye rolün nasH canlandırılacağı konusunda rehberlik yapılır. Rol yapma bittikten sonra durum yada olay sınıfça tartışılır. Ayrıca rol yapan öğrenciye neler hissettiği sorulur. Bu teknikte sadece problemin çözümü değil katıtanların insanı anlaması, insan ilişkilerinde olumlu tavır geliştirmeleri ve empati yoluyla başkalarını anlamaları sağlanır.

5. Drama

Doğaçlama, rol oynama ve tiyatro tekniklerinden yararlanarak öğrencilerin yaşantıyı, bir olayı, bir fikri veya soyut bir kavramı oyunsu süreçlerle canlandırmasıdır. Bir tiyatro oyununun sahneye konuluşundaki gibi dramada öğrenciler kendilerini o atmosferin içinde hissederier. Drama öğrencilerin hangi durumlarda nasıl davranmaları gerektiğini yaşayarak öğreten bir tekniktir.

Drama yönteminden birçok derste yararlanılır. Örneğin: Tarih dersinde ilkçağ konusu işlenirken öğrenciler kendi aralarında grup oluşturur. Giyim, mekan, insan ilişkileri, üretim gibi konularda hazırlanarak sınıfta bunu oynayabilirler ve sonuçta konuyu tartışırlar.

Drama da yer alan Öğrenciler bir anlamda olayın bir parçası olurlar. Drama onlara rolünü oynadıkları kişiliklerle konuşma olanağı sağlar Drama bireysel deneyimlerin gelişmesine katkı sağlar. Öğrenciler duygularını, davranışlarım, fikirlerini ve ilişkilerini geliştirirler.

Dramanın genel olarak iki türü vardır. Bunlar doğal drama ve biçimsel dramadır.³

Doğal dramada oyuncular kendilerini diledikleri gibi ifade ederler. Amaç bireylere serbest konuşma alışkanlığı kazandırmak, onların duygu ve düşüncelerini   kendi   sözcükleriyle   istedikleri   gibi

110

Öğretim İlke ve Yöntemleh

açıklama yapmalarına imkan sağlamaktadır.³ Kendilerini geliştirirler, araç gereç gerektirmez.

Bicimsel drama daha çok yetişkin bireylere yöneliktir. Bunda oyunlar daha ciddi ve planlıdır. Oynanacak oyun ya da hikaye, oyuncular tarafından paylaşılmış, provası yapılmıştır. Her iki drama türünün pek çok çeşidi vardır. Bunlar arasında serbest oyunlar, hikayeleri sahneleme, resimlerle hikaye sahneleme, radyo ve TV haber ve yayınlarını taklit etme ve gölge oyunları doğal dramaya örnek olabilir. Kuklalar, pandomim ve diğer bazı oyunlar da biçimsel dramaya örnek verebilir.³

Dramanın, biçimsel drama türü olarak kabul ediiebilecek bir biçimi de yaratıcı dramadır: Yaraîıcı dramayı genel hatları ile inceîemekte yarar vardır.

Yaratıcı Drama

Yaratıcı drama, bilişsel, duyuşsal ve psiko-motor becerileri kazandırmada etkili olabilen, önceden hazırlanmış bir metin olmadan rol alanların kendi yaratıcılık özelliklerini kullanarak oluşturdukları rolleri sundukları bir Öğretim yöntemidir.³

s Rol oynama ile drama arasındaki fark; Rol oynamada birey, başka birinin kimliğine bürünerek dünyaya başkasının penceresinden bakmaya çalışır. Drama da ise bireyde gelecekte veya başka ortamlarda karşılaşabileceği durumlara muhtemel çözüm yollarını oynayarak hazırlıklı olmayı içerir.

6. Benzetim

öğrencilerin bir konuyu gerçekmiş gibi ele alarak üzerinde çalışma yaptıkları bir tekniktir. Gerçek ortam ve araçlar kullanılarak yapılması tehlikeli ve pahalı olan durumlarda başvurulması gereken bir yöntemdir. Gerçek durumlar model yada sanal ortamda (bilgisayar) yaratılabilir. Uçak eğitimi, kadavra üzerinde ameliyat vb. Bu teknikte bilgisayardan sıkça yararlanılır. Öğrenme düzeyi oldukça yüksektir. Yavaş öğrenen öğrenciler için faydalıdır.

8. Âşağıdaki yöntem ve teknikler dikkate alındığında hangisinde öğretmen etkinliği diğerierine oranla daha baskındır? (2003 KPSS-28)
9. Gösterip yaptırma
10. örnek olay
11. Tanışma
12. Benzetim
13. E) Düz anlatım
14. Altı Şapkaiı Düşünme Tekniği

öğrencilere yeni fıkır üretmenin yollan öğretilmeye çalışılmakta, öğrencilerden düşüncelerini kullanılan şapkaların gerektirdiği biçimde ortaya koymaları ve

mevcut problemin çözümü konusunda görüşler üretmeleri istenilmektedir. Böylece birey giydiği şapkanın gerektirdiği biçimde düşünce üretmeye çalıştığı için, düşüncenin sadeleştirilmesi gerçekleştirilebilmektedir. Uygulama sırasında şapkalar değiştirilerek, istenildiği anda başka bir düşünme biçimine geçiş mümkün olabilmektedir. Teknik, altı farklı renkte şapka ve bunlara yüklenen anlama göre görüş oluşturma esasına dayanmaktadır.³ Şapkaların renkleri ve özellikleri aşağıdaki gibidir;

Beyaz Şapka: Tarafsız

Kırmızı Şapka: Duygusal, kişisel

Siyah Şapka: Kötümser

Sarı Şapka: İyimser

Yeşi! Şapka: Yenilikçi, üretken

Mavi Şapka: Serinkanlı, analizci

8. Mikro öğretim

öğretmen eğitimde kullanılan ve az sayıdaki öğrencinin grup çalışmalarıyla gerçekleştirdiği.-. bir tekniktir. Dersler kısa tutulur. Her öğrenci konusunu sunar, sunu video, teyp vb. kayda alınır. Dersten sonra sunu birlikte izlenir ve tartışılır ve değerlendirilir.² Yüz yüze eğitimin gerçekleştirildiği sınıf içi uygulamaları kapsayan bir tekniktir. ⁶

239.

• Hizmet öncesi öğretmen eğitiminde kullanılır.
• öğrenci sayısının az olması önemlidir.
• Dersler 515 dk. tutularak oluşan süreç içinde
• Kaydedilen süreç sınıf içinde izlenerek tartışılır.
• öğretim becerileri gözlem ve dönütlere göre
  tekrarlanır böylelikle bu beceriler geliştirilmeye
  çalışılır.

Yukarıda özellikleri sıralanan öğretme öğrenme yönteminin ya da tekniğinin adı nedir? (2004)

1. Münazara
2. Programlı öğretim
3. Bireyselleştirilmiş öğretim
4. Mikro eğitim
5. E) Görüşme
6. Öğretmen adaylarının sınıfta sunduğu dersin video kayıtlarma bakıiarak davranış düzeftme ve geliştirme yöntemine en ad verilir? (2002 KPSS-19)
7. Ekiple öğretim
8. Mikro öğretim
9. işbirliğine dayalı öğretim
10. Birebir öğretim
11. E) Programlı öğretim

öğretim ilke ve Yöntemleh

111

9. Eğitsel oyunlar

öğrenilen bilgilerin pekiştirilmesini ve daha rahat bir ortamda tekrar edilmesini sağlayan bir tekniktir. öğrenciye neşeli ve rahat ortam sağlanmakta, sınıf içi çalışmalara da değişiklik getirmektedir. Konular oyuna dönüştürülerek ilgi çekici duruma getirilir. ² Kart oyunları, bilmeceler, bulmacalar buna örnektir.⁶

somut yaşantılar sağlamak ve okul-yaşam arasındaki bağı kurmak amacıyla yapılan planlı ziyaret tekniğidir.² Gezi iyi planianmalıdır. Gezi yapılacak kurumdan ve okul müdürlüğünden izin alınarak gezi programının bütün boyutları öğrencilerle birlikte planlanmalı ve yürütülmelidir. Gezi sonuçları sınıfta tartışılmalı ve raporlaştırılmalıdır. Özellikle duyuşsal davranışların kazanılmasında etkilidir.

1. BİREYSEL ÖĞRETİM TEKNİKLERİ
2. Bilgisayar Destekli Öğretim

Bilgisayar öğretiminde öğretmene yardımcı bir öğretim

aracı olarak kullanılır.

s   öğrenciler   için,   renkli,   hareketli,   animasyonlu

olarak hazırlanan eğitim CD leri aracılığı ile öğ-

renme zevkli ve ilgi çekici hale gelir.

s Bilgisayar öğretmenin yerine geçen bir araç değil, öğretmene yardımcı olan, öğretimi tamamlayıcı bir destek aracıdır

2. Bireyselleştirilmiş Öğretim (Keller modeli)

Öğrenci merkezli bir öğretim tekniğidir. Öğretmenin rolü öğrenci merkezli öğrenme etkinlikleri düzenlemektir. öğrencinin öğrenme hızına bağlı olarak öğretim tasarlanır. Öğrencilerin öğretim etkinliklerinden sorumlu olmaları amaçlanmaktadır. Programlı öğretim ve bilgisayar destekli öğretim bu yaklaşıma hizmet eder.

öğrencilerin bireysel ayrılıklarına göre farklı çalışmalar yaptırılmasını gerektirir. Bir sınıfı oluşturan öğrenciler arasındaki öğrenme ve bireysel farklılıklarının giderilerek her öğrenciye hızına uygun öğretim yapılması sürecidir. öğrenme stili, tarzı önemlidir. Yapılması gereken bireysel çalışmalar;

*     Dönüşümlü günlük çalışmalar,

s     Beceri çeliştirme çalışmaları

s     Planlı grup çalışmaları

V    Düzey geliştirme çalışmalan yapılır.

Özellikleri;

Yetersizlik   ve   eksiklikleri   tamamlamada

kullanılır

Beceri geliştirmede kullanılır

Bireysel hızda ilerlemeyi sağlar

241.Eğitsel   gezilerin   temel   amacı aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS-47)

1. Boş zamanları değerlendirmek
2. Öğrenciler arasında yardımlaşmayı geliştirme
3. Ilk elden somut yaşantılar sağlama
4. Öğrencilerin hazır oluş düzeyini yükseltme
5. E) Öğrencileri   sınıf   ortamının   monotonluğundan
   kurtarmak
6. Gözlem

Bir nesneyi, durumu gözleyerek doğrudan bilgi edinme yoludur. Uygulama basamağındaki davranışlann kazandırılmasında kullanılır.

Öğrencilerin gerçek hayat içinde ya da yapay ortamlarda (laboratuar, sınıf) olayları, nesneleri, insanları bir plan dahilinde izlemeye dayalı bir tekniktir. Belirli bir nesne, olay ya da durumla ilgili bilgi toplamak amacıyla yapılır.²

Doğrudan bilgi edinme yollarından biridir. Uygulama basamağındaki davranışların kazanılmasında başvurulabilir.

3. Sergi

öğrencilerin, öğrenme sürecinde ürettikleri ürünlerin değerlendiği ve paylaşmayı sağlayan bir tekniktir. Hazırlanan ürünler; sınıf sergileri, fuarlar, şiir, kitap, resim, heykel sergileri gibi etkinliklerle ortaya konulur. Bu teknikte öğrencilerin yaratıcılığı, üretkenlikleri, becerileri geliştirilir ve öğrenme süreci ile ilgi çekici, doyum sağlayıcı bir anlama kavuşur. Öğrenci aynı zamanda yaparak-yaşayarak ve planlı iş yapma alışkanlıkları kazanır²

öğrenme araç ve ürünlerini gezip görmek, tanımak amacıyla yapılır. ⁶

1. SINIF DIŞI ÖĞRETİM TEKNİKLERJ
2. Gezi

Okul ve sınıf çalışmalarını tamamlamak, ünitede geçen konuları doğal ortamında görmek, öğrencilere ilk elden

4. Ev Ödevi

Öğrencilerin sınıf dışında yaptığı ek öğrenme etkinliği olarak gerçekleştirilir. Eksikleri tamamlamak, davranışları pekiştirmek ve geliştirmek, gelecek konulara hazırlık yapmak amacıyla kullanılır. Her öğrenciye ayrı ayrı ödev verilebileceği gibi grup ödevleri de verilebilir. ⁶

112

öğretim llke ve Yöntemleh

Ödevlerin özellikleri

s   ödev açık, net ve anlaşılır olmalı

s öğrenciye öncelikle sınıfta anladığı ve öğrendikleri konuların tekrarını ve alıştırmasını yapmaya dönük ödev verilmelidir,

s   ödevlerle ilgili öğrenciye anında dönüt verilmelidir.

s En çok okulda kazanılan davranışların pekiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılır.

s   Mutlaka eğitsel bir değer taşımalıdır.

s ödev, öğrencinin bireysel yapabileceği içerikte verilmelidir. Zor ve karmaşık ödevleri yapamayan öğrenciler başkalarından yardım istemekte ve bu sürede olumsuz psikolojik durumlar yaşamaktadırlar.

s Ödev, öğrencinin gelişim düzeyine uygun ve normal süre için verilmelidir.²

5. Görüşme

Öğrenme konusuyla ilgili bilgileri uzman kişilerden alarak sınıf ortamında aktarmaya dayalı bir tekniktir. Uzrnan kişi sınıf ortamına getirilebilir veya görüşme ziyaret etme şeklinde gerçekleştirilir. Uzman kişinin açıklamaları ve bilgileri konuyu yaşayan birisi olması sebebiyle daha gerçekçi ve etkileyici olabilir.²

2. Aşağıdakilerden hangisi öğrencilere verilen ev ödevlerinin en çok kullanıldığı durumdur? (2003 KPSS-30)
3. öğrencinin hoş zamanlarını
   değerlendirmelerini sağlamak.
4. öğrenciler arasında iletişimi kuvvetlendirmek.
5. Okulda kazanılan davranışların pekiştirilmesini
   sağlamak.
6. Ailedeki diğer bireylerin de öğrenmeye katkısını
   sağlamak.
7. E) öğrenci başarısını daha çok ölçmeyle yapmak.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

1. Öğretmen Adayları İçin Konu Anlatımlı KPSS

Ankara: Pegem A Yayınları 2004

2. Oktaylar, Hasan Can. Öğretmen Adayları İçin Konu
   Anlatımlı, Örnek Çözümlü KPSS. Ankara; Yargı
   Yayınevi, 2004
3. Taşpınar, M. Kuramdan Uygulamaya Öğretim
   Yöntemleri. Elazığ: Üniversite Kitabevi, 2004
4. Sönmez, Program Geliştirmede Öğretmen Ei
   Kitabı. Ankara: Anı Yayıncılık. 2001
5. Demirel, özcan. Planlamadan Değerlendirmeye
   Öğretme Sanatı. Ankara: Pegem Yayınları, 2003
6. Tan, Şeref. KPSS Eğitim Bilimleri Ankara: Empati
   Yayınevi, 2004
7. Bir öğretmen ödev verirken, aşağıdakilerden öncelikle hangisine dikkat etmelidir? (2001 KPSS-113)
8. Eğitsel değer taşımasına
9. Uzun zaman almamasına
10. Konusunun yakın çevreyle bağlantılı olmasına
11. Bilgi toplamayı gerektirmesine
12. E) Bireysel olarak yapılabilmesine

Program Geliştirme

113

GİRİŞ

Eğitim insanı temel alır ve onun öğrenmesiyle başlar. öğrenme yeteneği olmadan eğitim olmaz. Eğitimin başlangıcı, insanın insan olarak çevresiyle etkileştiği güne kadar uzanır. Birey davranışlarının hemen tamamını başkalanyla etkileşerek, onları gözleyip taklit ederek öğrenir. Bu anlamda birey, doğduğu andan başlayarak çevresinin etkisindedir. Başkalarının etkisi altında yeni davranışlar kazanması onun eğitilmesi demektir

Eğitim

Bireyin davranışında kendi yaşantısı yoiuyla ve kasıtlı olarak istendik değişme meydana getirme sürecidir.⁽¹⁾

Formal Eğitim (Kasıtlı Eğitim)

Bireyin kendisi ya da bir başkası tarafından kazanılacak davranışların planlanıp kontrol edildiği eğitimdir. Planlı, amaçlt ve düzenli bir şekilde gerçekleşir.

İnformal Eğitim

Bireyin farkma varmadan gerçekleştirdiği öğrenmelere

denir.

Bunlar karşılaştırmalı olarak şöyle açıklanabilir;^e

Formal eğitimin gerçekleştiği ortamlar içinde okulun ayrı bir önemi vardır. Okulda bireyler çoğunlukla öğretim yoluyla davranış kazanırlar. O halde öğretim nedir ?

Öğretim

Bu davranış değişikliğini okulda planlı ve programlı bir

şekilde yapılması sürecidir.

s   formal eğitimin birey dışındaki unsurlarca kontrol

edilmesidir.

s Bireyin bir başkası tarafından eğitilmesidir.⁽¹⁾ Eğitim her yerde, ancak öğretim daha çok okulda yapılmaktadır. Eğitim süreci, çok boyutludur,

süreklidir, yaşam boyu devam eder, yaşantılarla

kazanılır. Zaman ve yer açısından sınırsızdır ve her

şeyden önemli olarak da kültürü oluşturur. öğretme

ise öğrenme etkinliklerini yönlendirme ya da

kılavuzlama işidir.

Eğitim kurumlarının işlevleri dört ana başlık altında

toplanabilir;

I.Toplumsal (Kültür aktarımı)

2. Siyasal (Yönetici yetiştirme)
3. Ekonomik (insan gücü yetiştirme)
4. Bireyi geliştirici (Bireylere iş, uğraş verir, ilgi
   alanlarını geliştirir)

Program

Gelecekle ilgili yaşanılması istenenlere ulaşmak için, elde bulunan imkanları düzenlemektir.⁽¹⁾

5. Bireysel, toplumsal ve kültürel yaşamın her
   alanında “bilinçli, düzenli, planlı ve yöntemli”
   insan çabalarının ve etkinliklerinin ana öğesi
   durumuna gelir.

Bu tür çabaların ve etkinliklerin en yoğun olduğu alan, kuşkusuz, “eğitim”dir

Eğitim programı

Bireyin okul içi ve okul dışı planlı tüm eğitim etkinliklerini içine alan öğrenme yaşantıları planıdır.⁹

6. Eğitimin hedeflerine ulaşmak için yapılacak
   etkinlikler dizgesine eğitim programı denir

Öğrenen, yaşam boyu devam eden süreçle sürekli öğrenme   arzusunda   olan bireydir.   Bireyi öğrenme   sürecinin   temeline aldığımızı ve onu bir öğrenen olarak gördüğümüzü kabul edebiliriz. Okulda ifadesi ile okul içinde yapılan tüm etkinlikler ile sınıfta öğretilen tüm dersleri içine alan öğretimi, okul dışında derken de okul çevresinde ve program dışı etkinlikler olarak dile getirilen örtük program etkinliklerini kapsadığı söylenebilir. Eğitimde planlanmış etkinliklerin önemi büyüktür. Eğitim bir bakıma kasıtlı kültürleme yolu olarak görüldüğünden eğitim programlarının planlı olması gereği bu deyişle kendiliğinden ortaya çıkmakladır. öğrenenlere öğrenme yaşantıları sağlamak eğitim programları aracılığı ile olmaktadır.

Öğretim Programı

Eğitim programı içinde önemli bir yeri olan okuldaki dersler ve bununla ilgili etkinliklerle sınırlandmlmış o!an bir kılavuzdur.⁹

Bireye kazandırılması düşünülen davranışların ne olduğu, bu davranışların nasıl kazandırılacağının, kazandırılıp kazandırılmadığının nasıl anlaşılacağının gösterildiği dokümana denir.¹

114

Program Geliştirme

Ders Programı

öğretim programı kavramında sözü edilen dersler için hazırlanmış bir programdır. Bir başka deyişle, öğretim programını oluşturan derslerin planlandığı ve bu planlama içinde derslerin amaçlan, içerikleri, öğrenme-öğretme etkinlikleri ve değerlendirme esaslarının yer aldığı bir kılavuz plan olarak tanımlayabiliriz.⁹

⁷       Bir ders içerisinde hedeflerin bireylere nasıl kazandırılacağına ilişkin etkinliklerin düzenlendiği planlardır.⁽⁴⁾

Her üç program kavramını bütün olarak düşündüğümüzde şunlar söylenebilir. En geniş kapsamlı program eğitim programıdır. Bu program öğretim programını içine almakta, ders programlan da öğretim programını oluşturmaktadır.

Program Geliştirme

Eğitim programının hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve değerlendirme öğeleri arasmdaki dinamik ilişkiler bütünüdür.⁽³⁾

Bir eğitim programında yer alan dört temel öğenin birbirleri arasmdaki ilişkiler bütününe program geliştirme denir. Bu dört Öğe;

1. Hedef
2. Içerik
3. öğrenme-öğretme süreci
4. ölçme ve değeıiendirme (sınama durumları)

Hedef

Yetiştirilecek bireyde bulunması uygun görülen eğitim yoluyla kazandırılabilir istendik özelliklerdir.⁽²⁾

İçerik

Bir programın içinde bulunması gereken konuların düzenlenmiş bütünüdür.*²* Öğrenme-Öğretme Süreçleri Eğitim durumlandır. Belli bir zaman süresi içinde bireyi etkileme gücünde olan dış şartlardır.^<2)

Ölçme ve Değerlendirme (sınama durumları)

öğrencide gözlenmeye karar verilen istendik davranışların kazanıhp kazanılmadığı hakkında bir yargıya varma işidir.⁽²⁾

Müfredat

Bir dersin yalnızca ünitelerinin ve konularının belirlendiği listedir. Konuların düzeneği olarak da ifade edilir.⁽⁴⁾

4. Eğitim, bireyin davranışında yaşantıları yoluyla istendik değişmeler oluşturma sürecidir. Bu tanımda, “istendik” sözcüğü ile anlatılmak istenen temel koşul aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS-93)
5. Eğitimin hedefleriyle ilgili olma
6. Bireyin isteklerini dikkate alma
7. Güncel gereksinimleri karşılama
8. Bireye fıziksel güç kazandırma
9. E) Toplumsal yardımlaşmayı artırma

PROGRAM GELİŞTİRMENİN FELSEFİ TEMELLERİ

Felsefe, bir okul için düşünce tarzını, görüşleri, inançları yansıttığı ve hedef ile içeriği etkilediğinden program geliştirmede önemli bir yer tutar.

Felsefe, kişisel inanç ve değerlerimizle ilgilenmemize, kim olduğumuzu, var olma nedenimizi ve bir ölçüde nereye gideceğimizi anlamamıza yardımcı olur. Gerek bireyi, gerekse toplumu ve konu-alanım ele ahrken neye önem verileceğinin temelinde felsefı görüş ve tutumlar vardır. Felsefe, gerçeğin temellendirilmesine dayalı bir bağ kurma süreci ve bu sürecin sonunda elde edilen ürünlerin dirik bir bütünüdür. Temel olarak dört felsefeden söz edilebilir Bunlar;⁽³⁾

1. İdealizm (İdealistlik)

İdealist görüş gerçekçiliği ruhsal sayan bir felsefe öğretisidir. Gerçeğe giden yolun sadece bilimsel yöntem olduğunu kabul etmez; sezgisel düşüncenin de bilimsel tutum kadar önemli olduğunu savunur. Bu görüşte değerler mutlaktır ve değişmez bir yapıya sahiptir; gerçek bilgi ise aklın ürünü olan bilgidir. iyi, doğru ve güzelin evrensel olduğunu savunan bu görüşe göre, öğrencilere yaşayan değerler ve bu değerlerle nasıl yaşayacağı öğretilmelidir. Idealizmde gerçek akıldır ve madde bir bakıma onun ürünüdür. Gerçeklerle ilgili olarak, bir yargının doğruluğu, söz konusu yargının diğer yargılarla uyuşmasına bağlıdır. Çünkü idealist görüşte tutarlılık kavramı önemli bir yer tutar. Bu görüşe göre okul kültürel mirası oluşturan değerleri öğretmelidir. (esasicilik)

2. Realizm (Gerçekçilik)

Bu görüşe göre varolan her şey gerçektir. Dış dünyanın insan algılarından bağımsız olduğu varsayımından hareket eden gerçekçilikte, maddenin varlığına olan inanç temeldir. Bir savın ya da inancın doğruluğu, dile getirdiği nesne ya da olgunun var olmasına bağlıdır. Duygu ve arzulardan öte akla bağımlı olması, bu görüşü modern bilimin temelini oluşturan nesnelliği yansıtmasına olanak vermiştir. Gerçekçiler, idealistlerin öngördükleri gibi zihnin

Program Geliştirme

115

kendi dünyasını yaratması yerine, insan zihnînin yaşadığı çevre ile bilgi alışverişinde bulunduğunu varsayarlar. Gerçekçi görüş temelde idealist görüşe karşıt olarak oluşturulmuş bir görüştür. (Daimicilik, Esasicilik)

3. Pragmatizm (Yararcılık)

Yararcılık, 19. yüzyılda Amerika’da ortaya çıkan bir felsefi akımdır. Yararcılığın özü, bir düşüncenin, bir kavramın ya da bir kuramın bir eylem planı ya da tasarısından başka bir şey olmadığını ve doğruluğun da yalnızca bu düşüncenin başarısından oluştuğu görüşüdür. Bu görüşte önyargıların yeri yoktur. W, James’e göre yararcılık; Amprizm’den daha köklü ve daha az sorunla karşılaşacak bir yöntemdir ve deneyim felsefesinin daha akılcı ve eleştirici bir uygulamasıdır. Bir fikrin, bir inancın ve bir hipotezin sonuçlarını değerlendirerek gerdeğe varma yoludur. Yararcılık, insan deneyimine dayandığmdan eğilim amaç ve yöntemlerinde esnekliğe, sürekli deneme ve düzeltmelere olanak tanır. Buna bağlı olarak eğitimde çıkış noktası konu değil çocuktur. Çocuğun tüm yaşamı bir bütün olduğundan eğitim; yaşama hazırlıktan öte yaşamın kendisidir. Bu görüşü benimseyen eğitim anlayışında bireysel özellikler ve çocuğun etkin katılımı önemlidir.(llerlemecilik ve yeniden kurmacılık)

4. Existentialism (Varotuşçuluk)

Varoluşçu görüşe göre eğilimin amacı özgürlüklerin artmasıdır. Her bir öğrencinin, kendi değerler sisteminin özgürce ve yetişkinlerin zorlaması olmasızın geliştirilmesine izin verilmeli ve yardımcı olunmalıdır. Fakat bu görüşün eğilim sürecine yaklaşımındaki kesin tutum, bilgi düzeyi, eğitim süreci, birey- grup etkileşimi, öğretmen ve öğrenci konularına ilişkin varolan uygulamaları reddetmesi onun uygulanabilirliğini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, bu görüşü sistematik bir eğitim kuramı olarak görmeyenlerin sayısı oldukça fazladır. Böylesi bir yaklaşımda öğretmenin rolü; ne rekabet eden bir kişilik olarak hizmet eden idealci ve bilgi veren gerçekçi, ne de sorun yaratan durumlarda danışman olarak hizmet eden yararcı bir davranış kalıbı değildir. Varoluşçu öğretmen; yardıma gereksinim duyan öğrencinin yardımına koşan ve kişiliğin geliştirilmesine yardım etme zorunluluğunda olan bir kişidir.(Yeniden kurmacılık)

245.

1. Sosyal ve demokratik yaşamı geliştirme
2. Zihinsel açıdan üst düzeyde seçkin bireyler
   yetiştirmek

• Toplumu yeniden yapılandırarak geliştirmek

1. Bireylere zihinsel yetilerini geliştirmelerinde
   yardımcı olmak

Aşağıdakilerin hangisinde bu vurgulamaları ön plana çıkaran eğitim felsefesi akımları doğru sıralanmıştır? (2004 KPSS-87)

EGITIM FELSEFELERI

Eğitim de diğer bilimler gibi nereye yöneleceği konusunda felsefeden yararlanmalıdır. Eğitime yön veren dört temel felsefe vardır;

1. Daimicilik
2. Esasicilik
3. İlerlemecilik
4. Yeniden Kurmacılık

Bu dört felsefeden her biri köklerini daha önce adı geçen dört temel felsefeden alır. Daimicilik-realizmden, esasicilik- idealizm ve realizmden, İlerlemecilik ve yeniden kurmacılık- yararcılıktan (pragmatizm) ilham alır. Yeniden kurmacılığın bazen varoluşçulukla da ilgisi vardır.

1. Daimicilik (Prennialism)

Bu görüşü savunanlar eğitimin evrensel nitelikteki belli gerçeklere göre şekillendirilmesi üzerinde dururlar. Bunlara göre insanın doğası ve ahlaki ilkeleri değişmez. İnsanların bu değişmez gerçeklere göre yetiştirilmesi gerekir. Eğitim; sağlam ve doğru karakterli insan tipi yetiştirme işiyle uğraş vermelidir. İnsan doğasının en önemli yanı akıldır. Bu nedenle, eaitimde insan zihninin gelismesine (entelektüel egitime) önem verilmesi gerekir. Daimicilik görüşünün temel ilkeleri şunlardır:

s   Değişmeyen Evrensel Bir Eğitim

s   Entellektüel Eğitim

s   Eğitim hayalın bir kopyası değil, ona hazırlıktır.

116

Program Geliştirme

s   Çocuklara ve gençlere dünyanın hem manevi

hem de maddi gerçeklerini

tanıtacak bilgiler verilmelidir. s   Büyük kitaplar (klasik eserler) eğitimi

2. Esasicilik (Essentialism)

Esasicilik, bir felsefeye dayalı olmaktan çok doğrudan doğruya bir eğilim hareketi olarak ortaya çıkmıştır. Bu görüşe göre insanları eğitilmiş olarak kabul edebilmek için bütün insanların sahip olması gereken esaslar vardır. Esasiciler daha çok programların konu alanı üzerinde durur ve zamanın tecrübesinden geçmiş kalıcı temel konuların ve değerlerin seçimine önem verirler. öğretmen otoritesinin sınıfta yeniden yerine oturtulmasını savunurlar. Bu görüşe göre geçmişten gelen temel bilgi ve değerlerin önemli yanlan korunup yeni kuşaklara öğretilirse, yeni kuşaklar için geçmişin başarıları üstüne daha mükemmel bir uygarlık yaratabilirler. Bu görüşün dayandığı temel ilkeler şunlardır:

s   öğrenmenin doğasında çok sıkı çalışma ve çoğu

zaman zorlama vardır. s   Eğilimde ve öğretimde girişim öğrenciden çok

öğretmende olmalıdır. •/   Eğitim sürecinin özünü, konu alanının çok iyi

özümlenmeni oluşturur. s   Okulda zihinsel disiplin yaklaşımının geleneksel

yöntemleri kullanılmalıdır.

3. İlerlemecilik (Progressivism)

llerlemecilîk, pragmatik felsefenin eğitime uygulanışıdır. Pragmatik felsefe, değişmeyi gerçeğin esası olarak görür. Bu nedenle de eğitimin sürekli bir gelişim içinde olduğu öne sürülür. Eğitimciler yeni bilgi ve çevredeki değişmeler ışığında politika ve yöntemlerini ayarlamaya hazır olmalıdır, eğitimin özü topluma uyum, dış dünyaya uyum değil; tecrübenin sürekli olarak yeniden inşa edilmesindedir.

4. Yeniden Kurmacılık (Retonstrııctionism)

Bu eğitim akımı, ilerlemeciliğin bir devamı olup son gelişen akımlardan biridir. Akımın dayandığı felsefe yararcıiıktır (pragmatizm). John Devvey, Isaac Bergson ve T. Brameid bu akımın temsilcilerindendir Bu akımdaki temel görüşlere göre eğitimin amacı, toplumu yeniden düzenlemek ve toplumda gerçek demokrasiyi yerleştirmek olarak kabul edilmektedir. Bu görüşe göre eğitim; açık seçik bir sosyal reform hareketi geliştirmede önemli araçlardan biridir. Eğitim yeni bir toplumsa! düzen yaratmaya girişmelidir. Bu akımın bir görüşüne göre de toplumsal değişmede temel sorumluluk okullardadır. Bu işte esas güç öğretmenlerdedir. Okul yeni bir toplumsal gelişmeye imkan verecek biçimde geleceğe yönelik olmalıdır. Bu akımın önemli özelliği, eğitimin davranış bilimlerinin bulgularına dayalı olarak, yeniden inşa

edileceğine inanılmasıdır.Sosyal ve demokratik yaşamı geliştirmeyi amaç edinir.

PROGRAM TASARIMI YAKLAŞIMLARl

/

Eğitim programı tasarımı, bir programın hangi öğelerden oluşacağının ortaya çıkarılması sürecidir. Program tasarımı, endüstriyel tasarım kavramında da olduğu gibi öğretimin düzenlenmesini anlamlı bir bütünlük içinde ele almayı amaçlar.

Eğitim programları tasarımlannı geliştirmede genelde üç temel yaklaşım izlenmektedir.³ Bunlar; 1.     Konu Merkezli Program Tasarımları 2     Öğrenen Merkezli Program Tasanmlan 3.     Sorun Merkezli Program Tasarımları

Bütün yaklaşımlarda programın öğeleri aynıdır. Fark, bu öğelerin düzenlenişi, öğeler arası ilişkiler ve temele alınan değerdedir. ⁵

1. Konu- Merkezli Program Tasarımlan

Eğilim uygulamalarında en yaygın kullanılan bir tasarım şeklidir. Okullarda uygulanan eğitim programlarının büyük bir çoğunluğu bu tasarım yaklaşımıyla düzenlenmiştir. Bu yaklaşım dört ana şekilde görülür.

• Konu Tasarımı: Aklın, insanı farkh kılan bir,
  unsur olduğuna ve bilginin aranması ve elde
  edilmesinde buna gerek olduğuna inanılmasıdır.
• Disiplin Tasarımı: Bu yaklaşımda eğitim
  programı, akademik disiplinler üzerinde
  yoğunlaşmasına karşın, aslı yine de konu tasarımı ile
  aynıdır. Bu yaklaşımda konuların ne şekilde verildiği
  ve hu bitgilerin nasıl kullanılabileceği önemli
  görülmektedir.
• Geniş Alanlı Tasarım: Konuları mantığa
  uygun bir şekilde bir araya getirmektir. Bu
  şekilde farklı dersler olan coğrafya, ekonomi,
  politika, antropoloji, sosyoloji ve tarih bir araya
  getirilerek sosyal bilgiler dersi oluşturulur.
  Ülkemizde de son ilköğretim (1-8) programlarında
  Tarih ve Coğrafya, Sosyal Bilgiler adı altında
  birleştirilmiştir. Daha çok ilk ve orta okullarda
  uygulanmaktadır.
• SüreçTasarımı: Her konu için ayrı ayrı
  öğrenme yollarını düzenleme yerine, tüm konular için
  ortak bir öğrenme yolunu ön plana çıkaran bir
  tasarım yaklaşımıdır. “Eleştirici düşünce” bu
  yaklaşımın en önemli ürünlerinden biridir. Burada
  amaç, öğrencinin en iyi şekilde nasıl
  öğreneceğidir.

Program Geliştirme

117

2. Öğrenen Merkezli Tasarımlar

öğrencinin programın merkezi olduğu ve her konunun ona göre düzenlenmesi gerektiği görüşüdür. Programın öğelerinin organize edilmesinde hareket noktası öğrenci ilgi ve ihtiyaçlarıdır.

• Cocuk Merkezli Tasarımlar: Ûğrencinin ilgisi
  ve ihtiyaçları ön plandadır. “kişi yaşadığını öğrenir”
  görüşü, bu yaklaşımın ana düşüncesidir. Sadece
  etkin, hedeflere dayalı ve deneyim içerisine kök
  salan öğrenme, istenilen davranışlara dönüşebilir.
• Yasantı Merkezli Tasarımlar: Çocukların
  ihtiyaçları ve ilgilerinin önceden
  tasarlanamayacağı fıkri ön plandadır. Bu nedenle
  eğitim programı tüm ihtiyaçları önceden belirlemez,
  bizzat öğretmen her öğrenciye uygun olanı.
  uygulama   alanında   vermelidir.
• Romantik (RadikaO Tasarımlar: Savunucuları.
  okulun işlev ve İşgörüsünün tamamen gözden
  geçirilip değiştirilmesinin gerektiğini ileri sürmüşierdir.
  Bu tasarımcılardan Pestallozzi “kişiler kendilerini
  en iyi kendi doğatarında bulabilir” demiştir. Kimi
  savunucuları daha da ileri giderek, velilere
  çocuklarım okula hiç göndermemelerini, çünkü
  bizzat okulların öğrencinin gelişmesini engelleyici
  olduğunu ileri sürmüşlerdir.
• Hümanistik Tasarımlar: Bu tasarımcılar,
  hümanistik psikolojiyi ön planda tutmuşlardır. 50’li
  yılların davranışsal psikolojisi ve eğitim
  programı tasanmlarına tepki olarak ortaya
  çıkmıştır. Bu psikolojik yaklaşımda insan davranışı
  basit bir etki-tepki ilişkisinden çok daha karmaşık
  olduğu ileri sürülmüştür.

3. Sorun Merkezli Tasarımlar

Sorun merkezli tasarımlar öğrencilerin toplumsal sorunları, ihtiyaçları, ilgi ve yetenekleri üzerinde durur. Bu tasarımcılar hayatın gerçek problemlerini ön planda tuttukları için kişinin durumunu da göz önünde bulundururlar.

• Yasam Sartları Tasarımı: Bu tasarımla,
  eğitimciler öğrencilerin kavrayışlarını geliştirmekte
  ve “gerçek” dünya ile ilgili sorunları konusunda
  genelleme becerisi kazanmalarında yardımcı
  olmaktadırlar. Bu tasanın, üç ana varsayım üzerine
  kurulmuştur.

1. Toplumun   değişen yaşam   ortamına   uyum
   sağlaması ve     bu     amaca ulaşabilmek için
   eğitimde yapılması gerekenlerin ortaya konması,
2. Konular,       toplumun       yaşamına       göre
   düzenlenecekse öğrencinin içinde bulunduğu

çevresi          ile       programdaki       konuların

birbirleriyle bağdaştırılması,

• Cekirdek (CORE) Tasarımı: Bu tasarım da

konu merkezlidir ve genel eğitim üzerinde odaklaşmıştır. öğrenen merkezli program tasarımına pekyakınlığı yoktur. Tasarımlar, öğrenci sisteme girmeden önce yapılır.

• Toplumsal Sorunlar ve Yeniden Kurmacılık Tasarımı: Butasarımcılartoplumun sosyal, politik, ekonomik gelişmelerinin program tasarımı ile bağlantısı konusu üzerinde ilgilenirler. Program tasarımı ile eğitimcilerin, toplumun iyileştirilmesine katkıda bulunabileceklerine inanırlar.

Konu alanını merkeze alan tasarımların felsefi temellerinin idealizm ve klasik realizm olduğu ve dayandığı eğitim felsefesinin ise daimicilik ve esasicilik olduğu söylenebilir. Eğitim programı, her bir konu alanının kendine özgü yapısı ile ele alınarak düzenlemelidir. Konu alanı deseninde öğrencinin sadece bilgiyi kazanmış olması, öğrenmesi için yeterli görülmektedir.

PROGRAM GELİŞTİRME MODELLERİ

Yapılacak i$ ve islemlerin sırası program geliştirme modellerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Programda bulunması gereken temel öğeleri ortaya koymak için yapılan işlemler farklılaşmaktadır. En yaygın olan program modelleri;

1. Taba modeli
2. Tyler modeli
3. Taba, Tyler modeli
4. Süreç yaklaşımı modeli
5. Sistem yaklaşımı modeli
6. Yenilikçi durumsal model
7. MEB modeli
8. Demirel modeli
9. Taba Modeli

Amaçların belirlenmesini, ihtiyaçların belirlenmesinden sonra ister. Program geliştirmede tümevarım yaklaşımını ele alır. Model aşağıdaki basamakları içerir.

1. İhtiyaçların belirlenmesi
2. Amaçların belirlenmesi
3. Içeriğin seçimi
4. içeriğin düzenlenmesi
5. Öğrenme yaşantılarının seçimi
6. Neyin nasıl değerlendirileceğinin saptanması
7. Program öğelerinin sırası ve ilişkilerinin
   kontrolü

118

Program Geliştirme

2. Tyler Modeli

Amaçların belirlenmesini amaçların kaynaklarını ve süzgeçlerini belirledikten sonra istemektedir.

1. Birey, toplum, konu alanı programın kaynağını
   oluşturur.
2. Kaynaklardan hareketle ortaya konulabilecek
   olası genel amaçlara Birey, Toplum, Konu Alanı
   kaynaklık eder. Eğitim felsefesi ve öğrenme
   psikolojisi süzgecinden geçirildikten sonra
   kesinleşmiş öğretim amaçlarına karar verilir.
3. Olası genel amaçların öğrenme psikolojisi ve
   eğitim felsefesinin süzgecinden geçirilmesi
4. Kesinleşmiş öğretim araçlarınm belirlenmesi
5. öğrenme yaşantılarının sağlanması
6. öğrenme yaşantılarının düzenlenmesi
7. Öğrenme yaşantılarının yönlendirilmesi
   H.   Öğrenme yaşantılarının değerlendirilmesi
8. Taba-Tyler Modeli

Her iki modelin ortak yönleri ele alınarak geliştirilmiş bir modeldir. Rasyonel Planlama modeli olarak da bilinir. Modelin işleyiş planı aşağıdaki gibidir. ³

BAŞLA

ÖĞRENME I^AŞANTILARINI BELİRLEME

ÖĞRENME

YAŞANTILARINI

DÜZENLE

DEĞERLENDİRME YAP

İÇERİĞİ SEÇ

İÇERİĞI     ^ DÜZENLEME

Havır

NOT; Dönüte özellikle yer verilmiştir.

Bitir

SONRAKİ SAYFAYA GEÇİNİZ

[wp_ad_camp_2]

SAYFA NUMARALARINI KULLANIN