Kpss Tarih Ders Notları - Ramazan Hoca - Sayfa 2 / 6 - Kpss Güncel Bilgiler 2025

YAZI, DİL ve EDEBİYAT

ORTA ÇAĞ ve YAKINDOĞU’DA KURULAN DİĞER TÜRK DEVLETLERİ

1) AKKOYUNLULAR

Kurucusu Kara Yülük Osman’dır.
En önemli hükümdarı Uzun Hasan’dır. Avrupa’da “Küçük Türk” lakabını Fatih’ten ayırt etmek için kullanmışlar. Kuran-ı Kerim’i Türkçe’ye çevirmişlerdir.
Dede Korkut Hikayelerini yazıya geçirmişlerdir.
1402 Ankara savaşından sonra Osmanlı’ya rakip oldu.
1473 Otlukbeli Savaşı sonucu yıkılma sürecine girmiştir.
Dönemin bilim insanı Ali Kuşçu hem Akkoyunlar’da hem de Fatihin daveti üzerine Osmanlı Devleti’nde yaşamıştır.

Balbal dikme geleneğini devam ettirmişlerdir. (Akkoyunlularla Karakoyunluların ortak özelliği)

2)KARAKOYUNLULAR

Osmanlı Devleti ile ilişkileri iyi olmuştur. Akkoyunlulara son vermiştir.

3) SAFEVİLER

Şah İsmail tarafından İran’da kurulan Şii karakterli bir devlettir. 1514 Çaldıran Savaşı sonucu yıkıldılar.

4) BABÜRLER

Yeni çağda kurulup Yakınçağda yıkılan Türk-İslam Devleti Babürlerdir.
Babür Şah tarafından Hindistan’da kuruldu.
Cihan Şah eşi Mümtaz Sultan için Hindistan’ın Agra kentinde “Taç Mahal” yaptırmıştır. Babür Şah’ın hayatını anlattığı “Vekayi” (Babürname) adlı eserinde topladı.
1858’de İngiltere tarafından yıkılmıştır.

5) HARZEMŞAHLAR

Merkezi Ürgenç (Gürgenç) olmak üzere Harezim’de kuruldu.

Kendisini BSD’nin devamı olarak gördü.

Kurulduğu yerden ismini aldı.
Otrar Faciası’nı yaşadı. (Moğollar tarafından) (Ürgenç haritadan silindi) Yassıçimen Savaşı’nı ASD’ye karşı kaybetti.
İlhanlılar tarafından yıkıldı.

6) TİMUR DEVLETİ

Bize zararı çoktur. 1402 Ankara Savaşıyla Osmanlı’yı Fetret dönemine soktu.
Karadeniz’in üstünde bulunan Altın orda devletini yıkarak Rusların Karadeniz’e inmesini sağladı.
Ali Şir Nevai; Muhakemetü’l Lugateyn adında yazdığı eserinde Türkçe’nin Farsçadan üstün olduğunu ispat etmeye çalışmıştır. Kendisi Çağatay Türkçesi’nin en büyük şairi kabul edilir.
Ali Kuşçu, Uluğ Bey, Ali Şir Nevai, Hüseyin Baykara bunlar Timur zamanında yaşamış önemli bilim insanlarıdır.

7) MOĞOL İMPARATORLUĞU (CENGİZ İMP.)
Kurucusu Cengiz Han’dır. Kendisi ölmeden önce oğulları ve torunları arasında ülkeyi paylaştırmıştır. Moğol Devleti parçalanarak;

1. Altın Orda 2. Çağatay 3. İlhanlı
4. Kubilay

: İslamiyete geçmiştir.
: İslamiyete geçmiştir.
: İslamiyete geçmiştir. Abbasilere son verdiler.
: Budizm dinine geçmiştir. Çinde kurulmuştur. Ünlü seyyah Marco Polo ziyaret etmiştir.

Video 15

ANADOLU (TÜRKİYE) SELÇUKLU DEVLETİ (1075-1308)

(Hatırlayalım: BSD hükümdarı Alparslan, komutanlarına “feth edilen topraklar sizindir” demişti.(DSMAÇ) Kutanmış oğlu Süleyman Şah’ta Alparslana bende bölge fethedeyim dediğinde Alparslan izin vermemişti. Süleyman Şah bunu dinlemeyip İznik’i almakla işe başladı.)
1075-İznik alınarak başkent yapıldı.

Haçlılar İznik’i aldığında başkenti “Konya” ya taşıdı.
Anadolu’da ilk Siyasi Birliği Sağlayan Devlet Anadolu Selçuklu Devleti’dir. (DSMA’ları yıktı)
Bizans ile Miryakefelon/Kumdanlı/Yurttutan savaşı yapıldı (Anadolu kesin olarak Türk Yurt haline gelmiştir.) Alaattin Keykubat en parlak dönemidir.
Bu devletin zamanında ticareti geliştirmek için;
-Suğdak, Sinop, Samsun, Alaiye(Alanya), Antalya alındı.
-Sigortacılık faaliyetleri başladı.
-Kervansaraylar yapıldı.
-Kıbrıslı Rumlar ve Venedik devleti ile ticari anlaşmalar imzalandı. Vergi oranları düşürüldü. (Bizansın değil, bizim yolumuzu kullansınlar diye)
Not: Kayseri ve Sivas (istasyon merkezi) ticaret gelişti.
Not: Alaiye Konya örnek alınarak yapıldı.
Not: Türkiye’de denizciliğin öcüsü oldu.
(Dikkat!!! İlk Türk denizcisi derse Çaka Bey, Ama İlk Türk Denizciliğiyle uğraşan devlet derse ASD)

Harzemşahlar kendilerini BSD’nin varisçileri kabul ettiğinden gözleri ASD üzerinde ve ASD ile Yassıçiçen savaşını yaptığı esnada Moğollarda Harzemşahları yıkmıştır.

Yassıçimen savaşını kazanmamıza rağmen sonucu olumsuz olmuştur. Çünkü Bunun sonucunda aradaki tampon bölge kalkmıştır (harzemşahlar). Tarihte Moğollara/İhanlılara komşu olan bütün ülkeler yıkılmıştır 

Sivas ticarette istasyon merkezi haline gelirken, Kayseri’de milletlerarası fuar olan “ Yabanlu Pazarı” kurulmuştur

1230- Harzemşahlarla yapılan Yassıçimen Savaşı kazanıldı.
1240- Türk tarihinde çıkan ilk dini nitelikli isyan olan Baba İshak (Babailer) İsyanı çıktı. İsyan 2 sene boyunca bastırılmaya çalışılmıştır.
1243-Kösedağ Savaşı’nı İlhanlılar’a kaybedildi.
Kösedağ Savaşı’nın Sonuçları:
1. Anadolu Türk Siyasi Birliği bozuldu. (Ankara S. İle ortak sonucu)
2. ASD İlhanlılara bağlı hale geldi.
3. Anadoludaki Türk nüfusu arttı (+)
4. Anadolu tahrip edilmiştir.
1308 yılında ASD tarihten silinmiştr.

KÖSEDAĞ SAVAŞINDAN SONRA ANADOLUDA KURULAN TARİHTEKİ İKİNCİ TÜRK DEVLETLERİ

Video 16

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ’NİN KÜLTÜR VE MEDENİYETİ BSD’den farklılıkları; Devlet Yönetimi:
Hükümdar Ünvanları: Keykubat, Keyhüsrev, Keykubat (Key: farsça-kelime anlamı “Sultan”dır.)

Divan’ı Ala Divan-ı Pervane Divan-ı Berid Meliküs Sevahil Şurta

: Devlet meselelerin görüşüldüğü yer.
: İkta topraklarını dağıtır. Başında bulunana “Pervaneci”dir.

: Posta teşkilatı
: (Sahillerin komutanı) Deniz kuvvetleri komutanı : Jandarma

(not: İlk İkta toprağı Tokat’tadır.)

İlim İnsanları: (tasavvuf insanları)

Ekonomi

Ahilik Teşkilatı:
Ahi Evran tarafından kurulmuştur. **Toplandıkları ve hizmet ettikleri yer: Zaviye Ahiliğin amacı ve felsefesi Ahi Evran’ın “Letaf-i Hikmet” kitabından öğrenilir.
Gayrimüslimler giremez.
Esnafların başında olana “Şeyh” veya “Pir” adı verilir.
Girit ve Hansa teşkilatlarına da Müslümanlar alınmamıştır.
Esnaflar “Ahidname”ye uymak zorundadır.
İhtiyaca göre mal üretimi yapılır.
Mesleki eğitim verilir. (Sonunda İcazetname-diploma- verilir)
Esnaflar arasında dayanışmayı arttırır.
Ortak sandıkta para toplanır ve yeni dükkan açanlara verilir.
Gerektiğinde cihata (savaşa) katılır.
Ahi Evran’ın eşi Fatma Bacı’nın kurmuş olduğu teşklatın adı “Bazıyan-ı Rum”(Anadolu Kadınları) Fatma Bacı’nın sözü “Kadınlar; Aşınıza, Eşinize ve İşinize dikkat edeceksiniz.”

Ahi Evran adı verilen Bağdat’ta yaşayan bir Arap’ın, Kırşehir, Konya ve Kayseri’yi gezerek burada müşkil durumda olan esnafın kendi aralarında kıskançlığı ve rekabeti önleyerek kendi aralarındaki dayanışmayı, sanatkarlık ruhunu, maddi ve manevi yardımları nasıl yapacaklarını, nasıl para kazanacaklarını, esnaf olarak insanlara nasıl davranacaklarını öğretti. “Detay Fitnat” adında bir kitap yazdı. (esnafın cep kitabıdır)

Ahi teşkilatına girenler yalan söyleyemez, hırsız olamaz, zinaya yaklaşamaz.
Ahi teşkilatına girenler yanında mesleki eleman yetiştirirler (usta-çırak-kalfa)
Ahi teşkilatına Gayrimüslimler giremez.
Akşamleyin topladıkları hasılatın bir kısmını Ahi Bey’e verirler. Orta Sandıkta toplar. İlerde de mesleki eğitimde usta olmuş bir berber yeni bir dükkan açmak istediği zaman parayı kredi gibi bu orta sandıktan temin eder.

Ahilik teşkilatının merkezi Kırşehir, Konya ve Kayseri’dir.
Akşam toplantıları olur; Kur’an-ı Kerim, Fıkıh toplantıları gibi
Ahi Evran’ın Eşi Fatma Bacı, esnaf eşlerinin yetim kalan kız çocuklarını veya mesleki eğitime ihtiyaç duyan kız çocuklarını yanına alır, bunlara mesleki eğitim verir. Bu meslek eğitimini verdikten sonra bu kız çocuklarını o esnaflarla evlendirir.
Yalancılık, Hırsızlık vb. yapanların kırmızı kuşakları alınır ve ahilikten çıkarılır.
Günümüzde halen Ahilik haftası kutlanıyor. Kırşehir, Kayseri, Konya ve Ankara’da. (Başkent olduğu için Ankara)

Mimari ve Sanat

*Türkiye Topraklarında en fazla esere sahip olan devlet Anadolu Selçuklu Devleti’dir.

ÖNEMLİİİİİİİİİİİİİ Dikkat !
İstanbul, Edirne, Bursa ve Trabzonu ilk fethedenler Osmanlı olduğu için orada Osmanlıların eseri vardır. Ya da

Paşa/Yeşil/Sultan varsa Osmanlınındır. Bunlar ve D-DSMA dışında kalan tüm eserler ASD’ye aittir. Çifte/Alaaddin derse ASD’nin eseridir.

BUNLARI EZBERLE

En Önemli Eserleri;

İLKLER

İlk Han: Alay Han (ilk kervansaray)
İlk Camii: Alaaddin Cami
İlk Medresesi: Kayseri Koca Hasan Medresesi İlk Hastahanesi: Gevher Nesibe Darüşşifası

*** 2014’te restoresi tamamlanıp 1175 ASD eseri yıkılmaktan kurtulmuştur. Kültür ve Turizm Bakanlığı Cumhurbaşkanı’nın (Abdullah Gül) isteğiyle ASD’nin bütün eserleri yıkılmaktan kurtulmuştur. Bitti.

Video 17

OSMANLI DEVLETİ KÜLTÜR VE MEDENİYETİ

DEVLET YÖNETİMİ

Merkez Teşkilatı

Hükümdar Sembolleri; Hepsi var ama Ok YOK
Hükümdar Ünvanları; İlk “Sultan” ünvanını kullanan Osmanlı Padişahı Orhan Bey’dir.

Bey, Gazi (Orhan Bey’in kullanmış olduğu unvan Sultan-ül Buzad (Gazilerin Sultanı)) Orhan’dan sonra;
Sultan, Han, Padişah
Hüdavendigar (ilk kullanan I.Murat)

Hükümdarın Görevleri;

» Herhangi bir konuda emir verir. (Ferman)
» Herhangi bir konuda yazılı beyanda bulunur. (Hatt-ı Hümayun)
» Herhangi bir şeyi yasaklar (Yasakname)
» Herhangi bir devlet memurunun malına el koyar (Müsadere)
» Herhangi bir devşirme çocuğunu öldürebilir.-ihanet olursa- (Kulluk Hakkı)
» Herhangi bir devlet memurunu göreve atar veya görevden alır. (Berat)
» Herhangi bir yerdeki haksızlığı giderir. (Adaletname)
» Herhangi bir konu hakkında kanun çıkarır. (Kanunname) Netlik yok ama ; İlk Cülus bahşişini Yıldırım Beyazıt vermiştir. Fatih Sultan Mehmet Cülus Bahşişi geleneğini yasalaştırmıştır.

Veraset Değişiklikleri

Osman Bey (ülke ortak)
I. Murat (ülke hükümdar ve oğullarına ait) Fatih Sultan Mehmet (ülke padişahındır)
I. Ahmet (Ekber ve Erşed- En büyük en akıllı) Kanun-i Esasi (Ekberiyet Sistemi)

İlk değişiklik I.Murat Son değişiklik I.Ahmet

Ekber ve Erşed Sisteminin Zararları:
Şimşirlik(kafes sistemi) : 20 sene boyunca 4 duvar arasında.
Kafesin içine zehir konabilir. Zehirli kaftan gönderilebilir.
Ölme korkusu yaşadıkları için yanlarında fare beslemişler. (yemekleri önce fareye yediriyolar) Tecrübe edinmeleri engellendikleri için devleti tecrübesizler yönetmiştir.

Şehzade Eğitimi

7 yaşında eğitime başlarlar.
12 yaşında sancağa gönderilir.
“Çelebi Sultan” ünvanını alırlar.
Önemli sancak kentleri şunlardır; Manisa – Amasra – Amasya – Kütahya – Trabzon – Bolu – Çankırı – Çorum – Antalya

Başkentleri / Merkezi)

Kefe (Anadolu dışındaki tek sancak yeri) Kuruluş Dönemi başkentleri

Yükselme dönemi başkenti

Söğüt
KaracahisarBilecik
Bursa
İznik
Edirne
İstanbul ——————————->

Saraylar

İlk saray Orhan Bey zamanında Bursa’da yapılan Bey Sarayı,
En uzun süre yönetim merkezi olan saray Topkapı Sarayı – Fatih Sultan Mehmet
İlk ısıtmalı ve yarıya kadar batı tarzı sarayı Ağrı Doğu Beyazid’ de bulunan İshak Paşa Sarayı’dır.
Tamamı batı tarzı (Avrupa sarayları örnek alınarak) olan ilk saray Dolmabahçe Sarayıdır. Mimarı Serkis Balyan’dır.

Tanzimat döneminde açılmıştır.
Yapımına 3.Selim zamanında başlanan ve 2.Abdülhamit yönetim merkezi olarak kullandığı Yıldız Sarayı yapılmıştır. Bu saraylardan hariç Galata, Beylerbeyi ve Çırağan Sarayları da bulunur.

Tanzimat döneminde

Divan-ı Humayun

Kuran Orhan Bey’dir, Kaldıran 2.Mahmut’tur.
Fatih’e kadar Padişahlar, Fatih’ten sonra Sadrazamlar başkanlık etmiştir.
Alınan kararlara “Hüküm”, Bu hükümlerin kaydedildiği defterlere ise “Mühimme” denir.
Kararları Tahvil, Beylikçi, Rüus ve Amedi kalemleri kaydeder.
Son söz Padişahındır. (Danışma Organı)
Alınan kararları Şeyhülislam dini açıdan kontrol eder.
Müslim-gayrimüslim fark etmeksizin, haksızlığa uğradığını düşünen herkes Davasını tekrar görülmesi için Divan’a başvurabilir. Bu yönüyle Divan-ı Humayun ilk Türk-İslam devletlerindeki Divan-ı Mezalim’e benzetilir.

Video 18

Divan Üyeleri

Padişah: Fatih’e kadar divana padişahlar başkanlık etmiştir. Günümüz Cumhurbaşkanı
Sadrazam: Padişahın mührünü taşır. Padişah sefere çıkamazsa “Serdar-ı Ekrem” ünvanıyla ordunun başında sefere çıkar. Günümüzdeki Başbakan
Kubbealtı Veziri: Günümüz Bakan. İlk vezir “Alaaddin Paşa”dır.
Kazasker(Kadıasker): Doğuştan Müslüman olmak zorunda. Medrese çıkışlı olmak zorunda. Günümüz MEB ve Adalet Bakanlığının karşılığıdır. Tuttuğu deftere “Ruznançe” denir. Sayıları 2 tanedir (Rumeli Kazaskeri > Anadolu Kazaskeri) (Rumeli protokolde Anadolu’dan üstündür.) Kadı ve Müderris ataması yapar.
Nişancı: Dirlik (tımar) topraklarının dağıtımından sorumludur. Tapu ve Kadastro işlemleriyle ilgilenir.
Herhangi bir bölgenin sosyo-ekonomik yapısı “Tahrir Defterleri”ne kaydedilir. Örfi Hukuk’un divandaki temsilcisidir. Nişancı, belgelere Padişah tuğrasını çeker.
Reis’ül Küttap: 17.yy’da Nişancı’dan ayrılarak dış işlerinden sorumlu hale getirildi.
Defterdar: Günümüzün Maliye Bakanı’dır. Hesap tutar, bütçe yapar. Sayıları 2 tanedir.
Rumeli Defterdarlığı > Anadolu Defterdarlığı
Padişahtan sonra ferman çıkarma yetkisine sahip olan tek divan üyesi Defterdar’dır.
(İlk mali bütçeyi kuran Padişah Orhan Bey’dir.)
Kaptan-ı Derya (Kaptan Paşa): Denizcilik ile ilgili kanunların çıkmasını sağlar.
(16.yyda Kanuni zamanında divana üye olundu. Divana üye olan ilk Kaptan-ı Derya “Barbaros Hayrettin Paşa”dır. Yeniçeri Ağası: Rütbesi vezir ise divana katılır.
Şeyhülislam: Protokolde sadrazama eşittir. Atamasını Padişah yapar. İlk Şeyhülislam “Molla Fenari’dir. Divanda alınan kararların dine uygun olup olmadığı hakkındaki kararına “İFTA”/ “FETVA” denir. (fetva: yayınlananın adıdır.) Şeyhülislamlık makamı 18.yy’da divana üye olmuştur. Divana en son katılan makam.

Yönetici Grupları

Topkapı Sarayı

Seyf: Kılıç demektir. Üzerinde kılıç taşıyan herkes bu gruba girer.

Dikkat: İlmiye sınıfının başkanı kimdir? diyebilir.
Öncüllü verip, hangileri Kalemiye sınıfına girer/girmez gibi soru gelebilir.

Taşra Teşkilatı

*** Soruda yukarıdan aşağı mı, yoksa aşağıdan yukarı mı diye sorar.Dikkat et !!!!!

Video 19

EYALETLER

NOT

Buradaki veriler “İltizam” usulü toplanır. (açık arttırma) İltizamı kazanana “Mültezim” denir.
Eğer, buradaki vergilerini toplama işi bir kişiye yaşam boyu veriliyorsa; bu sisteme “Malikane” denir.

İhaleye girerken devlete verilen ve geri alınamayan paraya “Muaccele” denir.

İleride, İltizam sistemi Islahat Fermanı ile kaldırılacak. O zaman bu bölgelere gidip vergi toplayan kişiye “Muhassıl” denecek.

HUKUK

Osmanlı’nın Hukuk sistemini oluşturmasında;

1) Fethedilen bölgelerdeki uygulamalar, 2) İslamın getirdiği esaslar,
3) Orta Asya Türk gelenekleri

KADILAR;

Sınıfı	Adı	Bölgeler	Atamasını Yapan
1.	Taht Kadısı	İstanbul Edirne Bursa	Padişah

Mevleviyet Kadısı

Diğer Bölgeler

Kazasker

İlk kadı atamasını Osman Bey yapmıştır. İlk Kadı Dursun Fakih’tir.
Kadılar maaş almazlar.

Video 20

* Osmanlı Devleti, Tanzimat Dönemiyle ‘Hukuk’ta ikilikler (karışıklık) yaşamaya başlamıştır. (ikisi aynı anda devam ettiği için)

Kanunların çıkma aşamaları;

 II.Mahmut zamanında “Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz” ilkesi yürürlüğe girmiştir.

 Ayrıca II.Mahmut zamanında “Nezaret-i Adevi” (Adalet Bakanı) kurulmuştur.

SOSYAL HAYAT

Osmanlı, toplumu din ya da mezhepsel şekilde örgütleyerek yönetir. Buna “Millet Sistemi” denir.

Türk tarihinde ilk Vakıf Teşkilatını başlatan devlet Uygurlar’dır. Osmanlı’da İlk Vakıf Teşkilatı Orhan Bey zamanında kurulmuştur. Vakıf yöneticilerine “Mütevelli Heyeti” denir.

VAKIF

Vakıf
(Normal zamanlar)

SOSYAL KURULUŞLAR

Avarız Vakıf
(Olağanüstü durumlarda)

Not: Kadılar, ikinci eşliliğin neden yapıldığı veya ikinci eşten doğan çocuklarının mirasçılık durumlarını “Tereke Defterleri”ne kadeder.

Video 21

ORDU

Osmanlı’da ilk ordu Orhan Bey zamanında, Yaya ve Müsellem adıyla kurulmuştur.

Yaya ve Müsellem ordusunun fetih hareketlerine yetişememesi durumunda I.Murat Edirne’de “Kapıkulu Ocağı”nı kurmuştur.
(Selçuklulardaki Hassa ordusunun Osmanlı’daki karşılığı Kapıkulu’dur.)

Kapıkulu ordusunun özellikleri;

1.Kuran I.Murat’tır.

2.Merkez ordusudur.

3.Devşirme çocuklarından oluşur.

4.Her 3 ayda 1 “ulufe” adında maaş ve her taht değiştiğinde “cülus” bahşişi alırlar.

5.Önceleri “Ocak devlet içindir” anlayışıyla hareket ettiler.

6.III.Murat’tan itibaren bozulmaya başladı.(Yeniçeri) “Devlet ocak içindir”

7.Yeniçerilerin sefere çıkmadan önceki okudukları son dua “Gülbank duası”dır.

( Kapıkulu Ocağının en etkili sınıfı Yeniçeri Ocağı’dır. )

Not: Kapıkulu ocağı önceleri Mevlana (Molla) Rüstem’in önerisiyle “Pençik Sistemi”, daha sonra ise “Devşirme Sistemi”ne geçmiştir.

(Pençik: 5’in 1’i –esir ettiğin 5 kişiden 1ini askere almaktır-. Gulamın karşılığı Pençik’tir.)

TOPRAK

Video 22

MEDRESELER

Osmanlı Devleti’nde ilk medrese Orhan Bey döneminde İznik’te açılan “İznik Medresesi”dir veya “İznik Orhaniyesi” diye geçer.

Not: “Süleyman Paşa Medresesi” Osmanlı’dan günümüze kalan en eski medresedir.
Medreseye atanan ilk Müderris “Davud-u Kayser” dir.
Fatih zamanında; günümüz İslam Estitüleri veya İlahiyat Fakülteleri ayarınca “Sahnı Seman” Medreseleri açıldı. Bu

medreselere öğrenci yetiştirmek amacıyla “Tetime Medreseleri” açılmıştır. Kanuni zamanında açılanlara ise “Süleymaniye Medreseleri” denilmiştir.

Medreselerin Bozulması (17.yy)
1. Medrese müfredatından pozitif bilimlerin çıkarılmasıdır veya ders saatlerinin azaltılmasıdır. 2. Beşik ulemalığının gelmesi
(örn; Hocanın oğlu hocadır)
3. Avrupa’nın takip edilememesi.

Video 23

BİLİM İNSANLARI

Kadızade-i Rumi

(Uluğ Bey’in hocası)

Davud-u Kayser

Molla Fenari

Altuncuzade

Akşemsettin

Sabuncuoğlu Şerafettin

Ali Kuşçu

Piri Reis

Seydi Ali Reis

Ebu Suud Efendi

Takiyüddin Mehmet

Evliya Çelebi

Katip Çelebi

Hezerfan Ahmet Çelebi

Legari Hasan Çelebi

Kuruluş Yükselme

Kuruluş II.Murat

Fatih Fatih

Fatih

Kanuni

Kanuni Kanuni III.Murat

17.yy

IV.Murat IV.Murat

Astronom ve Matematikçidir.

Osmanlı’nın ilk Müderrisidir. Osmanlı’nın ilk Şeyhülislamı’dır.

Bevliye (idrar yolları hastalıkları ile uğraşmıştır.

Mikropla uğraşmıştır. Fatih’in hocasıdır.

Osmanlı’nın ilk ve en ünlü Cerrahıdır. Fatih’e; “Kitab-ül Cerrahiyetül Hariye”adında eserini sundu. “Müceredname” adında eseri vardır.

Astonomi ve Matematikçidir.
Ayesofya medresesinin müderrisliğini yapmıştır. İstanbul’un enlem ve boylamını hesaplamıştır. Fatih’e “Fetihiye” adında eser sunmuştur.

“Kitab-ı Bahriye” adında eseri bulunur.
İlk dünya haritasını Yavuz Sultan Selim’e sunmuştur. Birçok bilinmeyen Amerika kıyılarından bahsetmiştir.

“Miratül Memalik” (ülkelerin aynası) ve
“Kitabül Muhit” (Yön kitabı) adlı eserleri bulunur.

Ünlü fıkıhçı ve İstanbul’un Taht Kadısı’dır.

Osmanlı Devletinin ilk Rasathanesini kurmuştur.(İst.Rasathanesi) Osmanlı’da otomatik makinalar üzerine ilk eser verendir.

“Seyyahat ya Resulullah” diyerek yola çıktı. “Seyahatname” en ünlü eseridir.

Bibliyograftır ve Seyyahtır. Cihannüma (coğrafya) ve Keşfüz Zünun (merak edilen şey/Bibliyograf) eseri vardır. Hacı Kalfa veya Hacı Halife diye tanınır.

İnsanlık tarihinin ilk başarılı uçuşunu yapmıştır. İnsanlık tarihinin ilik roketle uçanıdır.
IV.Murat’a ünlü risalesini (rapor-tespit) sunmuştur. Gerçek ismi “Comte de Bonneval’dır.

Humbara Ocağı’nı Avrupa (Batı) tarzında ıslah etmiştir.

Osmanlı’nın ilk Vakanüvistidir (resmi tarih yazıcısıdır.) (Sonuncusu Abdurrahman Şeref Efendi’dir.
Fatih’ten itibaren ise “Şehnameci” denir.

Matematik ile uğraşmışlardır. Önemli bir hekimdir.

Sabrından dolayı ve hastalarla çok fazla ilgilendiği için
Git derdini Marco Paşa’ya anlat’ deyimine sahip olan hekimdir.

Hem Osmanlı’ya hem de Türkiye’ye hizmet etmiştir. Hicri Takvim çalışmaları ünlüdür.

Tıbbiye-yi Şahane’nin baş hekimliğini yapan doktordur.

Kısas-ı Enbiya, Mecelle ve Tarih-i Cevdet adıyla eserleri bulunur. Tarih-i Cevdet eserini Sultan Abdülmecid’e sunmuştur.

Koçi Bey

IV.Murat

Humbaracı Ahmet Paşa

I.Mehmet

Naima

18.yy

Molla Lütfi ve Sinan Paşa

Fatih

Ayaşlı Şifai

XVIII

Marco Paşa

XIX (19.yy)

Mehmet Fatih Gökmen

XIX (19.yy)

Mustafa Behçet Efendi

XIX (19.yy)

Ahmet Cevdet Paşa

Abdülmecit

Video 24

Video 25

MİMARİ

SANAT

HAT

En büyük Osmanlı hattatı “Şeyh Hamdullah”(lakabı Kıbletül hattain <hattatların kıblesi>) Ayrıca, Ahmet Karahisari’de ünlenmiştir. Hafız Osman’da vardır.
Hatları günümüze ulaşan tek Osmanlı Padişahı II.Mustafa’dır.

MİNYATÜR / TASFİR

Bu sanat dalıyla uğraşanlara “ Musavver “ veya “ Nakkaş “ denir.
Levni, Matrakçı Nasuh ve Nakkaş Sinan Bey ünlüdür.
Nakkaş Sinan Bey “Gül koklayan Fatih” (minyatürü portre görünümüne geçirdi)

TEZHİP

Bu sanat dalıyla uğraşanlara “ Müzehhip “ denir. Kara Mehmet en ünlü temsilcisidir.

RESİM

İlk resmini yaptıran Osmanlı padişahı Fatih’tir.
Resmini devlet dairelerine astıran II.Mahmut’tur.
İlk resim sergisini açan Şeker Ahmet Paşa’dır.
“Kaplumbağa Terbiyecisi” ve “Silah Tacirleri” gibi tablolarıyla ünlenen isim Osman Hamdi Bey’dir.

MÜZİK

Itri (Müzik ilminin Şeyhi), Hacı Arif Bey, Tanburi Cemil Bey, Dede Efendi önemli bestekârlardır.
II.Mahmut zamanında İtalyan Donizetti Kardeşler “Mızıkayı Humayun”u kurdular.
Osmanlı Devleti’nin ilk milli marşı Mahmudiye Marşı’dır.
Osmanlı tarihinde Batı tarzında ilk müzik dersi alan padişah Sultan Abdülmecit(lakabı: Alafranga)’tir.(Piyano) <Suzi Dilara> makamını bulan III.Selim’dir.(Ayrıca III.Selim Neyzen’dir.)

Önemli Not:

ITRİ : 19.MEB şurasında Recep Tayyip Erdoğan, en çok Itri’nin üstünde durmuş, “Müzik ilminin Şeyhi” olarak bahsetmiş, ders olarak okutulması için Nabi Avcı’ya emir vermiştir. (KPSS’de sorabilir)

KALEM İŞİ: Duvar süslemelerinde kullanılır.
ÇİNİCİLİK: İstanbul, İznik, Kütahya ve ,Diyarbakır (içinde zehir olunca kendini patlatıyor.) HALICILIK: Uşak, Bünyan(Kayseri), Isparta, Hereke
TELKARİ: Gümüş işçiliği YAZI, DİL VE EDEBİYAT MALAKARİ: Duvar süsleme sanatıdır.
VİTRAY: Cam süsleme sanatı

***Osmanlı Devleti’nin resmi dili Türkçe’dir.

Video 26

OSMANLI DÖNEMİ KURULUŞ DÖNEMİ (1299-1453) OSMAN BEY

1298’de Karacahisar’ı aldı.
1302’de Koyunhisar Savaşı’nı yaptı. (Bafeon-Bizans X Osmanlı) İlk Osmanlı-Bizans savaşıdır. Bilecik alındı ve merkez yapıldı.

Buradaki demir madeni işleyerek ordunun silah ihtiyacı karşılanmıştır. İlk defa vergi alındı.
İlk defa kadı ataması yapıldı. (İlk kadı: Dursun Fakih)
İlk defa para basıldı.

Osmanlı’ya Destek Verenler;

 Gaziyan-ı Rum
 Abdalan-ı Rum (Dervişler, Ozanlar)
 Bacıyan-ı Rum (Anadolu Kadınları)
 Ahiler
 Alperenler (yiğit, gözü pek, hiçbirşeyden korkmayan)

Osmanlı’nın kısa sürede büyüme nedenleri;

1) Bizans’ın taht karışıklığı içinde olması
2) Bizans tekfurlarının (vali) merkezi dinlememesi
3) Yüzyıl Savaşları’nın yaşanması (İngiliz-Fransa)
4) Merkezi otoritesinin güçlü olması
5) Yetenekli padişahların başa geçmesi
6) Tımar, iskan ve istimalati iyi uygulaması (İstimalat: kalp kazanma) Tımar; göçebe Türkleri yerleşik yaşama geçirmek.
İskan; göçebe Türkleri göç ettirmek
7) Anadolu’daki diğer beyliklerle bir süre iyi geçinmesi
8) Müdara’yı uygulamaları (Dostça görünme)
9) Güçlü bir orduya sahip olması
10) Balkanların siyasi ve dini olarak bölünmüş olması.
11) Gaza ve cihat faaliyetlerinde bulunmaları

ORHAN BEY

İlk SULTAN ünvanını kullanan Orhan Bey’dir.
1326’da Bursa fethedilerek başkent yapıldı.
1329’da Bizans ile “Palekonon (Maltepe)(Eskhisar) Savaşı” yapılıp kazanıldı. İznik alınarak başkent yapıldı.

I.MURAT

Ahilerden Ankara’yı aldı.
Germiyanoğulları topraklarını çeyizle, Hamitoğulları topraklarını ise parayla satın almıştır. 1363’te “ Sazlıdere Savaşı “yla Edirne fethedilmiş ve başkent yapılmıştır.
1364’te ilk Haçlı X Osmanlı Savaşı olan Sırpsındığı (I.Çirmen) Savaşı yapılmıştır.
1371’de Sırpları II.Çirmen ‘de mağlup ettik.
1381’de Ploşnik’te Osmanlı öncü birliği bozguna uğradı.
1389’da ilk defa “Büyük” bir Haçlı ordusuna karşı “I.Kosova Savaşı” kazanıldı.

Savaş meydanını geçen I.Murat şehit edildi. (ilk ve son). İlk defa bu savaş sırasında top kullanıldı. Hüdavendgar lakabını kullandı.

İLK Kazasker, Subaşı, Defterdarlık ve Sadrazamlık kuruldu.

İLK Enderun Mektebi kuruldu (Edirne)

İLK Kapıkulu Ocağı kuruldu

İLK Yeniçeri, Topçu ve Acemioğlanlar Ocağı kuruldu.

SİSTEMLİ Tımar ve İskan politikası uygulandı.

İLK Veraset sisteminde değişiklik yaptı.

YILDIRIM BAYEZİD (1389-1402)

Video 27

Anadolu Türk siyasi birliğini geniş ölçüde sağlayan ilk Osmanlı padişahıdır.
İlk defa darüşşifa (hastane) açtırdı. (Bursa)
İstanbul’u kuşatan ilk Osmanlı padişahıdır. (1391-1401 yılları arasında 4 kez)
Not: Bu kuşatmalara yardımcı olması için Güzelcehisarı (Anadolu Hisarı)yaptırmıştır.

Kuşatmaların başarısız olmasında;
1. Karamanoğulları’nın 2 defa isyanı,
2. 1396’da Niğbolu Savaşının yaşanması (Osmanlı X Haçlılar)
*Savaşın ardından toplanan ganimetlerle Bursa Ulu Camii başlatıldı (Mimarı: Ali Neccar) *Halife, Yıldırım’a “Sultan-ı İklim-i Rum” (Anadolu Diyarının Sultanı) ünvanını vermiştir. 3. Timur’un Sivas’ı işgal etmesi

 İstanbul’un alınması 50yıl gecikti.
 Anadolu tahrip edildi. İlk defa bir Osmanlı Sultanı düşmana esir düştü.  Fetret Devri’ne girildi. (Fasıla-i Saltanat) (1402-1403)11 sene
 Mustafa Çelebi Timur tarafından Semerkant’a götürülmüştür.

1402-Ankara Savaşı’nın Nedenleri;

»Anadolu’daki beyliklerin beylerinin ve Akkoyunluların Timur’u Anadolu’ya gelmesi konusunda kışkırtması.
»Timur’dan kaçan beylerin Osmanlı’ya sığınması.

»Karşılıklı mektuplaşmalar
»İkisinin de Türk dünyasının lideri olmak istemesi
»Timur’un Sivas’ı işgal etmesi

Ankara Savaşı’nın Sonuçları;

 Anadolu Türk siyasi birliği sona erdi. (Tekrar beylikler kuruldu)(Karesioğulları, Kadı Eretna hariç)

ÇELEBİ MEHMET

Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusudur.
İlk defa bir devlette deniz savaşı yapılmıştır. (Venedik) (Çalı Bey Savaşı) yenildik.
İlk defa Surre Alayları oluşturuldu.
İlk defa dini nitelikli toplumsal bir ayaklanma olan Şeyh Bedrettin İsyanı ortaya çıktı.
(Şeyh Bedrettin’in kitapları: Bedrettinilik, Varidat)
Anadolu Türk Siyasi Birliğini sağlamak için tekrar harekete geçti.
Düzmece Mustafa İsyanı yaşandı. Mustafa Bizans’a sığındı. II.Murat zamanında bir daha isyan etti. II. Murat idam ettirdi.

II. MURAT

Macarlarla Kuruluş Dönemi’nin en kötü antlaşması sayılan “Edirne Segedin Antlaşması” imzalanmıştır. (Macarlarla 10 yıl savaş yapılmama kararı alındı.)

İlk defa Yeni çeri isyanı çıktı.(Buçuktepe İsyanı) 1444’te Haçlılarla Varna Savaşı yapıldı.
1448’de ise yine Haçlılarla II.Kosova Savaşı yapıldı. (I.Kosova I.Murat / II.Kosova II.Murat)

II.Kosova savaşının sonuçları;
1.Balknlar kesin olarak Türk Yurdu haline geldi.
2.Miryakefelon Savaşı ile sonucu açısından benzerlik gösterdi.
3.Türkler saldırıya, Avrupa savunmaya çekildi.(II.Viyana’ya kadar bu durum böyle devam etti)

Video 28

OSMANLI DÖNEMİ YÜKSELME DÖNEMİ (1450-1599)

FATİH SULTAN MEHMET

İstanbul’un Fethinin Nedenleri;

1. Anadolu ve Rumeli toprak bütünlüğünü bozması
2. Boğazlara ve İpek Yolu’na hakim olunma isteği
3. Bizans’ın Anadolu beylikleriyle işbirliği içinde olması
4. Bizans’ın Haçlı seferlerine sebep olması. Şehzadelerin korunması ve kışkırtılması 5. İstanbul’un bir bilim ve kültür merkezi olması
6. Hz.Muhammed’in Hadisi Şerifi

Fetih İçin Yapılan Hazırlıklar;

Şahi topları döktürüldü.
Mancılık ve hareketli kuleler inşa edildi.
400 parçalık donanma hazırlandı.
Avrupa devletleri ve Anadolu beylikleri saldırmazlık antlaşmaları imzalandı. Boğazkesen (Rumeli Hisarı) yapıldı.

Bizans’ın Aldığı Önlemler;

Grejuve ateşini çoğalttı Haliç’e zincir çekti. Avrupa’dan yardım istedi.

Not: “İstanbul’da kardinal külahı görmektense, Osmanlı sarığı görmeyi tercih ederim” diyen Bizanslı devlet memuru Grivas Notaras’tır.

Fethin Sonuçları;

 II.Mehmet’e “Fatih”ünvanı verildi.
 Kuruluş bitti, Yükselme başladı.
 Anadolu ve Rumeli toprak bütünlüğü sağlandı.
 Boğazlar ve İpek yolu bizim elimize geçince Avrupalılar 1492’de Coğrafi Keşifleri başlattı.  Orta Çağ kapandı, Yeni Çağ başladı.
 Feodalite zayıflamaya başladı.
 İstanbul’dan kaçan bilim insanları İtalya’ya giderek Rönesans’ın başlamasına neden oldu.

Not 1 : Fatih 17 ülke fethetmiştir. Kendisine “Sultanül Bahrey ve Hakanül Berreyn” unvanı verilmiştir. (İki deniz ve İki karanın hükümdarı)

Not 2 : Hicaz su yolları problemi yüzünden Memlükler ile ilişkiler gerilmiştir. Not 3 : 1473’te Uzun Hasan ile Otlukbeli Savaşı yapılmıştır. Doğu Anadolu alındı.

Fatih Dönemi Diğer Gelişmeler:

Topkapı Sarayı yapıldı. Ayasofya Cami’ye çevrildi. İlk defa altın para basıldı. (Sikke-i Hasene)
İlk defa İltizam sistemi uygulandı.
İlk defa müsadere sistemi uygulandı.

Cülus bahşişi vermek yasalaştı.
Divana ilk defa Nişancı atandı (Örfi Hukuk)
Örfi Hukuk yazılı hale getirildi. (Kanunname-i Ali Osmani)
Sahn-ı Seman Medreseleri ile Tetimme Medreseleri açılmıştır.
İlk defa Kapitülasyon (imtiyaz) verildi. (Venedik)(Venedik elçisi: Baylos/Balyos)

Video 29

II.BAYEZİD (1481-1502)

 “Cem Sultan Olayı” döneme damgasını vurdu. İlk defa bir iç sorun bir dış sorun haline geldi.  Karamanoğulları’na tamamen son verildi.
 1511’de “Şah Kulu” isyanı çıktı.
 “Küçük Kıyamet” olarak nitelendirilen İstanbul Depremi yaşanmıştır.

 Rönesans sanatçısı Leonardo da Vinci, Haliç’i Boğaziçi’ne bağlayan bir köprü yapma isteğini II.Bayezid’e belirtmiştir.  Kemal Reis komutasındaki bir donanma İspanya’ya giderek zülüm gören Yahudi ve Müslümanları İstanbul’a getirdi.  Yükselme’nin içinde duraklama dönemi olarak bilinir.

(Kelime; Şeyh-Şah-Baba ile başlayan ile başlıyorsa bunlar “dini” isyanlardır)

YAVUZ SULTAN SELİM (1512-20)

Tarihçiler tarafından “8 seneye 80 yıllık iş sığdırmış padişah” olarak bilinir.
Kendisi döneminde ilk defa Bozoklu Celal tarafından Tokat’ta Celali İsyanları başlatılmıştır (ekonomik tabanlı) Doğu siyaseti için bölgeleri tanımak amacıyla “Selimname” ve “Heşt Behişt” adlı kitapların yazarı İdris-i Bitlisi’yi

okumuştur.
1514’te İran (Sanani) ile “Çaldıran Savaşı” yapıldı ve bu başarıda tüfekli askerlerimiz etkili oldu.
1515’te “Turnadağ Savaşı” ile Dulkadiroğulları’na son verildi. Böylece Anasılı Türk Siyasi Birliği kesin olarak

sağlandı.
1516’da Memlük ile “Mercidabık Savaşı” yapılıp kazanıldı. Halife esir alındı.

Yavuz Şam’da Muhiddin (İbni) Arabi’nin mezarını buldurup türbe ve külliye yaptırdı. 1517’te Memlük ile Ridaniye Savaşı yapılıp kazanıldı. Savaşın sonuçları şunlardır;

Halifelik Osmanlı’ya geçti.(Teokratik devlet anlayışı güçlendi)
Baharat yolu Osmanlı’nın eline geçti.
Kutsal emanetler İstanbul’a getirildi.
Mısır hazinesi İstanbul’a getirildi. (Yavuz’un vasiyeti “Kim benden sonra benim kadar hazineyi doldurursa, kapılar

onun mührüyle mühürlensin. Dolduramazsa benim mührümle mühürlenmeye devam etsin.)

Not: Ridaniye Savaşı devam ederken Avrupa’da yaşanan eş gelişme “Reform”dur.

Video 30

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN (1520-1566)
Canberdi Gazali, Ahmet Paşa, Baba Zünnun, Kalender Çelebi isyanları ile uğraştı.

(ilk ikisi amaç açısından farklı: Memlük Devletini tekrar diriltmek)

1521 Belgrad alındı.

1526 Macarlarla Mohaç Meydan Muhaberesi yapıldı.(Dünyanın en kısa süren ova savaşıdır)

1529 İlk defa Viyana kuşatıldı. (başarısız)

1532 Alman seferine çıkıldı. Önümüze ordu çıkmadı. Şarlken’in elindeki Fransa kralı I.Fransuva serbest kalmıştır.
1533 Avusturya kralı (Arşidük) ile Osmanlı arasında İstanbul Ant. imzalandı. Böylece Avusturya arşidükü Osmanlı

sadrazamına denk sayıldı. Orta Avrupa’nın siyasi üstünlüğü Osmanlı’nın eline geçti.

1535 Fransa ile kapitülasyon antlaşması imzalandı.(Ancak bu antlaşma her iki taraftan birinin ölmesiyle sona erecekti) (Geçici kapitülasyon) (Not: daimi hale getiren: I.Mahmut olacak)

1538 Haçlılarla Preveze Deniz Savaşı yapıldı. (Andre Doria X Barbaros Hayrettin Paşa) Akdeniz bir Türk gölü haline geldi. (28 Eylül 1538)(Bugün ülkemizde her yıl “Donanma Günü” olarak kutlanır.)

1555 İlk defa İran ile “Amasya Antlaşması” İmzalandı.
1560 Haçlılarla Kuzey Afrika egemenliğimizi pekiştiren Cerbe Deniz Savaşı yapıldı ve kazanıldı. 1566 Zigetvar Seferi yapıldı. (Kanuni’nin son seferidir)

Not: Trablusgarp, Tunus, Fas ve Cezayir alınarak Kuzey Afrika’nın fethi tamamlandı.
Ayrıca Hindistan üzerine (Portekiz tehdidinden dolayı) 4 sefer yapıldı, ancak; bölgenin uzak olması, gemilerin

okyanusa dayanıklı olmaması, Gücerat Sultanlarının donanmamıza yardım etmemesi ve seferlere gereken önemi verilmemesinden dolayı seferler başarısız oldu.

SOKULLU MEHMET PAŞA

Kanuni Sultan Süleyman, II.Selim ve III.Murat dönemlerinde sadrazamlık yaptı.
1571’de Kıbrıs’ı aldı. Kıbrıs’ın alınmasına tepki duyan Haçlılar, İnebahtı’da donanmamızı yaktı. Bu savaş sırasında Don Kişot’un yazarı Cervantes elini kaybetmiştir.
Not: II.Selim ordusunun başında sefere çıkma geleneğini terk eden ilk padişahtır.
Not: İlk defa İstanbul’da ölen Osmanlı padişahı II.Selim’dir.

Sokullu’nun Projeleri: (hiçbirini gerçekleştiremedik)

1. Don ve Volga Irmaklarını Birleştirme Projesi

Projenin amaçları:

 Rusların güneye inmesini engellemek  Kırım’ı korumak
 Orta Asya Türkleri ile bağlantı kurmak  İran’ı kontrol etmek

Not: 1956 yılında bu iki ırmak Rusya tarafından birleştirildi.

2) Süveyş Kanalı Projesi

Kızıldenizi Akdeniz ile birleştirerek Baharat yoluna işlerlik kazandırmak amaçlanmıştır.
1869 İngiltere ve Fransa açmıştır.

3) Marmara-Karadeniz Projesi

İstanbul’un güvenliğinin sağlanması için bu proje oluşturuldu.
Amaç Marmara’da bir kanal daha açarak Marmara denizini Karadeniz’e bağlamak.

Video 31

XVII(17.)YYOSMANLIDÖNEMİ (DURAKLAMADÖNEMİ)(1579-1699)

Duraklama Nedenleri:
1) Merkezi otoritenin bozulması
2) Küçük yaştaki şehzadelerin tahta geçmesi
3) Saray kadınlarının devlet yönetimine karışması
4) Saray masraflarının artması
5) Devlet içinde rüşvet ve iltimasın artması
6) Ganimet gelirlerinin azalması
7) Savaşların uzun sürmesi ve mağlubiyetler alınmaya başlaması
8) Beşik ulemalığı sistemi (hocanın oğlu hoca)
9) Medreselerden pozitif bilimlerin çıkarılması
10) Kapitülasyonların yaygınlaşması
11) Sık padişah değişikliği (cülus bahşişinin artması)
12) Doğal sınırlara ulaşılması
13) Askerin “Ordu devlet içindir” anlayışını terk etmesi
14) Avrupa’nın bilimsel ve teknolojik açıdan gelişmesi (Coğrafi keşifler, Rönesans)

Siyasi Olaylar:

XVII. yy DURAKLAMA DÖNEMİ ISLAHATLARI

Genel Özellikleri:

Avrupa örnek alınmamıştır.(kendimizi üstün sayıyoruz)
Fatih ve Kanuni Sultan Süleyman örnek alınmıştır.(Kanun-u Kadim)
Kişilere bağlı kalmış ve devlet politikası haline getirilememiştir
Sorunların köküne inilmemiştir.
Islahatlara saray, ulema(din adamları) ve yeniçeri (askerler)karşı çıkmıştır.
Baskı ve şiddet yoluyla benimsetilmek istenmiştir.
Islahatçıların şifresi “TOKMAK”tır.(Tarhuncu-Osman-Kuyucu-Murat-Ahmet-Köprülü) (Kronolojik değili)

2.OSMAN (GENÇ OSMAN)

o Osmanlı devletinde ilk ıslahat yapan padişahtır.
o Saray dışından ilk evlilik yapan padişahtır. (Şeyhülislam’ın kızıyla evlendi)
o Şeyhülislamın yetkisini kıstı.
o Yeniçeri ocağını kaldırmayı düşündü (Hotin seferi sonrası yeniçerilerin disiplinsiz davranışları sebebiyle) o Başkenti İstanbul dışına (Anadolu’nun bir kentine; Yozgat’a/ Konya-Karaman’a) taşımayı düşündü.

(yeniçeriyi kaldıramasa bile onları merkezde bırakmak için) o Yeniçeriler II.Osman’ı Yedikule zindanlarında idam etti.

TARHUNCU AHMET PAŞA

IV.Mehmet’in sadrazamıdır.
İlk modern bütçeyi yaptı. (Dikkat!!! İlk bütçe Orhan’dı. Ama ilk MODERN Bütçe Tarhuncu) Gelir ve giderleri eşitledi. Sarayın masraflarını kıstı.
Devletin alacaklarını kişi ve kurumlardan tahsil etti.
Çıkar çevreleri tarafından idam edilmiştir.

I.AHMET

Kafesten çıkarak ilk padişah olan kişidir.
Ekber ve Erşed sistemini (en büyük ve en akıllı) getirerek Osmanlı veraset sistemini düzenlemiştir. Osmanlı tarihinde veraset sisteminde son değişiklik yapan padişahtır.
İlk içki yasağı getiren padişahtır. (Bunun nedeni Müslümanların ibadetlerini aksatması)

KUYUCU MURAT PAŞA (soru gelmez, meb kitaplarında yok)
 I.Ahmet’in sadrazamıdır.
 Celali isyanlarını şiddetle bastırdı. (kellelerini kesip kuyuya attırmış)

IV.MURAT (Bağdat Fatihi)
Saray kadınlarını devlet yönetiminden uzaklaştırdı.
Yeniçeriyi disiplin altına aldı.
Kahvehaneleri yasakladı (kahvelerde siyaset yapılmaya başlanması)
İçki, tütün ve gece sokağa çıkma yasağı getirdi. (içki-tütün-kahve ve geçe yasaklarının nedeni: İstanbul yangınları) Koçi Bey risalesi ve Katip Çelebi risaliyesi (devletin gidiş hatı ile ilgili rapor) IV. Murat’a sunuldu
İlk defa Şeyhülislam idam ettirmiştir.
Kendisi “Bağdat Fatihi” olarak bilinir.
IV.Murat zamanında Avrupa’da yaşanan eş gelişme; 30 yıl savaşları (1618-48)

Video 32

KÖPRÜLÜLER DÖNEMİ

 Saraya şartlar öne sürerek sadrazam oldu.
 Maliyeyi düzeltti.
 Yeniçeriyi disiplin altına aldı.
 Venedik’in Çanakkale’ye uyguladığı abluka’yı kaldırdı.  NOT: Duraklamanın içinde Yükselme yaşandı. (Yükselmenin içinde duraklama Beyazıd dönemindeydi)

-KÖPRÜLÜLER-
-Köprülü Fazıl Ahmet Paşa -Amcazade Hüseyin -Merzifonlu Kara Mustafa Paşa