Kpss Eğitim Bilimleri Süper Notlar

ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ

Hangi davranış öğrenilmiştir
Olumlu – olumsuz transfer
Ket vurma – öncelik – sonralık
Sönme – alışma – ayırt etme – habercilik
Üst düzey- dereceli koşullanma
Öğrenilmiş çaresizlik – karşıt koşullanma Kademeli yaklaşım- sistematik duyarsızlaşma Olumlu – olumsuz pekiştirme

Pekiştirme tarifeleri (Tepki-uyarıcı genellemesi) Premack ilkesi – kaçınma
Eşik – zıt tepki
Thorndike – etki – tekrar ilkesi

Gizil örenme
Deneme – kavrama yolu ile öğrenme Sosyal model – öz yeterli – öz düzenleme Gestalt – bilgi işlem kuramı
Yürütücü biliş – kodlama
Unutma sebepleri

Öğrenme: Tekrar yaşantı ürünüdür. Büyüme, olgunlaşma öğrenme değildir.
Refleks: Bir uyarıcıya gösterilen ani istem dışı tepkidir. Bir uyarıcısı olan istem dışı
İçgüdü: Bütün hayvan davranışları. Kaplumbağaların her yıl aynı sahile yumurta bırakmaları

* içgüdü, refleks, büyüme, olgunlaşma, alışma, duyarsızlaşma, alkol – ilaca bağlı davranışlar, hastalık, yorgunluk, sakatlanma öğrenme değildir.

Koşulsuz refleksler: öğrenilmemiştir.bedene temas eden,etkileyen herşey koşulsuz

Koşullu refleksler: öğrenilmiştir.-görünce-duyunca öğrenme
Limon görünce
kar yağdığını görünce

elini ısırarak seven yetişkini görünce Alışma: duyu organlarının tepkisizliği Duyarsızlaşma: Duygusal tepkisizlik

Transfer

Olumlu transfer: Öğrenilen bilgilerin başka alanlara aktarılması öğrenilen bilgilerin eski ve yeni bilgileri kolaylaştırması

Olumsuz transfer: Aktarım varfakat olumsuz. (soruda bir araç ve psikomotor-devinsellik vardır.) Kavanoz -çevirmek-direksiyon-sağ – sol, pencere çevirerek- çekerek açılıyorsa vb. F-Q klavye vb.

– Ket vurma- unutma: Bilişsel olan öğrenmeler unutulur. Hatırlayamama -söyleyememe- ezberleyememe
şiir- ad- soyad-adres-no-konu-dil (İngilizce-Latince)
Ket vurmada yeni ve eski bilgiyi ayırmak ve hangi bilgi unutulmuş bulmak gerekir

Örneğin; İngilizce çalışan öğrenci daha sonra Latince çalışmış ve soru sorulduğunda İngilizce yerine Latince karşılık vermiş – İngilizce [önce, eski] Latince[en son, yeni]
Neyi söylememiş? İngilizce
yani İngilizceyi unutmuş / yani ilk önce öğrendiğini unutmuş (Geri) = Geriye ket vurma

Yeniyi kullanamama = İleriye ket vurma Öncelik sonralık etkisi ile ket vurma benzerdir.

Bir şiirin ilk veya son dizelerini unutma-hatırlama (öncelik sonralık etkisidir) Bir şiiri başka şiirlerle karıştırıp eskiyi – yeniyi okuma (ket vurmadır)

– Alışma: Sürekli aynı pekiştireç kullanıldığı için organizmanın tepkisizliğidir S Sönme: Bir davranış pekiştirilmediği için tepkisizlik

ödev yapan öğrenciye sürekli çikolata verirsen, öğrenci sonraki zamanlarda çikolata almak istemez ve ödev yapmaz (Alışma)
Ödev yapan öğrenciye hiç pekiştireç (çikolata) vermezsen, öğrenci ödev yapmayı bırakır (Sönme)

Ceza: Bir davranış olumsuz bir durumdan dolayı terkediliyorsa cezadır
Trende kavga çıktığı için bir daha trene binmeyen kişi neyin sonucunda terketmiş (ceza)

Klasik – Tepkisel Koşullanma
Basit sıradan, tek düze davranışlar(U-T)

Bedensel davranışlar: Gözyaşı, ağız sulanması, titreme, terleme, sıçrama,mide bulantısı, göz kırpma,esneme
Duygusal davranışlar: Korku, sevgi, öfke, nefret, hoşlanma, kaygı, mutlu olma, ilgi, tutum, önyargı (soruya; bedensel -basit veya duygu musun sorusuna yanıt evet ise = Klasik koşullanma)

Uyarıcı genellemesi: Uyarıcılar çok – tepki tek. Klasik koşullanma-basit -sıradan
Tepki genellemesi: Tepkiler çok – uyarıcı tek. Edimsel – övgü – sonuç – pekiştirme – ödül- tesadüf
Üst düzey koşullanma: Bir koşullanma var ona bağlı yeni bir koşullanma daha oluşur. (okulu seven öğrenci öğretmeni de sever)
Gölgeleme: Aynı anda verilen uyarıcılardan birinin diğerini bastırması
Engelleme: Var olan bir koşullanmanın yeni bir koşullanmayı engellemesi

Edimsel – Operant Koşullanma
Ödül-ceza- övgü -kaçınma- sonuç – pekiştirme – tesadüf-alışkanlık Psikomotor- karmaşık beceri ve davranışlar edim (tepkidir)
Para görünce sevinmek (klasik)
Para kazanmak için çalışmak (edimsel)

■ Ayırt etme: Davranışı farklılaştırma, değiştirme, sadece ona veya oraya karşı farklı davranış

Sadecearabayabinincesigarayakmak,Sadecekornaçalıncasöylenmek, Babasınıasıksuratlı görünce susmak

bir davranış başlıyorsa olumlu habercilik – bir davranış bitiyorsa-son olumsuz haberciliktir.

■ Olumsuz pekiştirme: Olumsuz bir durumu ortamdan çıkarmak ( soruda mutlaka olumsuz bir urum vardır) [her yıl sorulur]

Olumsuz pekiştirmede davranış devam eder.

Sürekli pekiştirme: her davranışı pekiştirme (ilk kez davranış öğretirken) / her diş fırçalamaya ödül

Sabit aralıklı: Pekiştireçin zamanı belli (doğum günü, her sabah) Değişken aralıklı: Ödülün zaman belli değildir- sürpriz zaman

Sabit oranlı: Kaç davranıştan sonra pekiştireçin geleceği belli (5. Kuponda kitap hediye) Değişken oranlı: Kaç davranıştan sonra pekiştireçin geleceği belli değil (sönmeye dirençlidir)

Bana pekiştirici getiren nedir? her davranış mı?
zaman mı?
davranışın oranı mı?

Premack ilkesi: Davranışı önem sırasına koyma ve istenmeyeni önkoşul olarak sunma. Simgesel-sembolik ödül: Fiş, jeton ,boncuk biriktirme veya madalya,kupa ,diploma, plaket verme

Eşik – alıştırma: Azar azar, yavaş yavaş uyarıcı verme Bireye hasta olduğu yavaş yavaş (alıştıra alıştıra) söylemek.

Eşik yöntemi kademeli yaklaşımla karıştırılabilir fakat bireyin hasta olduğunu öğrenmesi bir beceri değildir.
Sağlıklı olmak için mücadele etmesi – Kademeli yaklaşımdır (edim-mücadele)

Zıt tepki: Sevdiği ve sevmediğini bir araya getirmek
Kademeli yaklaşım: Bir beceriyi adım adım pekiştirerek öğretim (beceri – övgü-ödül- organizmaaktif)
Sistematik duyarsızlaşma: Bir korkuyu adım adım yok etme yöntemi (Watson)
Kaçma: Klasik- pasif terk etme
Kaçınma: Edimsel – aktif- ayırt etme- olumsuz pekiştirme- önlem alma

Alışkanlık kazanma: Bir davranışı sürekli olarak yapma
Alışma: (yapmamak) tepki vermemektir. Aynı pekiştireç sürekli kullanılırsa tepkisizliğe sebep olur.
Thorndike: Deneme-yanılma öğrenmesi (devinsel- rastgelebir davranışı yaparak öğrenme)olaylar arasında ilişkilendirme, düşünme, birden farketme, anlama = (kavrama- içgörüsel)
Etki ilkesi: Ödül kullan – ceza kullanmamak
Hazıroluş ilkesi: Öğrencinin, ilgi-istek düzeyi
Tekrar ilkesi: Geri bildirim-dönüt
Gizil öğrenme: (Tolman) Öğrenme amacı güdülmeden oluşan öğrenmeler (her yıl soru)
Sosyal öğrenme: Gözlem-dolaylı-bakmak- izlemek (model-statü)Davranış öğrenilir, hemen uygulanmaz
Pekiştirme önemlidir faka pekiştirilmeyen davranışlar da öğrenilebilir Gözlenen davranışın sonucu model almayı etkiler
Öz yeterlik: İnanç, güven, yapabilirim
Öz düzenleme: Plan-program-öğrenme stili, zamanı kendine özgü halde düzenle
Dolaylı pekiştirme: Gözlenen olay pekişirse o davranış yapılır
Dolaylı ceza: Gözlenen davranışın sonucu olumsuz ise davranış yapılmaz(Gözlenenler dolaylı)
Bilgi İşlem kuramı: duygusal kayır kısa süreli- uzun süreli hafıza

– Anlamsal: Bilişsel-isim-formül-ders S Anısal: Duyuş-sosyal yaşantı
– İşlemsel: Devinsel-kas koordinasyon

Matematik konularını hatırlamak (anlamsal- şematik)
Matematik dersinde kopya çekerken yakalanmak (anısal-epizodik) Bisiklet sürmek – yüzmek (işlemsel)

Kodlama Yöntemleri Unutma Nedenleri

Bastırma: İstenmeyenleri unutma
Bozulma: Kullanılmayan bilgiler unutulur
Yanlış yerleştirme: Bir bilgiyi başka bir bilgi kalıbına yerleştirme
Karışma: Olumsuz transfer
Bilgiyi değiştirme: Bir bilginin farklı özelliklerini kodlarken diğerini unutma

* * * * * * X X X * * * * * * * * * * * *

Üst düzey koşullanma Sistematik duyarsızlaşma Eşik yöntemi
Öncelik etkisi

Yakınsak gelişim alanı Bastırma (bilgi işlem), Bilişi yönetme Tamamlama (Gestalt) İçgörüsel (kavrama) Gölgeleme

Bıktırma
Dolaylı ceza
Bitişiklik
Uygulama (sosyal öğrenme)
Öz düzenleme (sosyal öğrenme) Öz yeterlik (sosyal öğrenme) Alan kuramı (Lewin)

Öğrenilmiş çaresizlik Bilgiyi işleme
Anısal (bilgi işlem)
Klasik koşullanma (kaygı)

Öğrenme

Hangisi yanlıştır? (pekiştireçleri çok sık kullanma) Battaniyeyi görünce uyuma hissi (koşullanma)
Hangisi yanlıştır? (ceza olumsuz pekiştireçten daha etkilidir) Yemek masası neyi hatırlatır? (çağrışımsal)
Reklamda neden sanatçılar kullanılır? (statü)
Öz düzenleme (plan program)
Yakın gelişim alanı (Vygotsky)
Gizil öğrenme

Gestalt (bütünlük)
Hangisi öğrenme kuramlarına göre yanlıştır? (sosyal öğrenmede birey modelden öğrendiğini hemen uygular)
Maslow – (ait olma)
Bilgi işleme göre ne yanlıştır? (öğrenciyi derse istekli hale getirme )gereksız
Kısa süreli hafızaya örnek? (Konuşurken biri araya girerse ne söyleyeceğimizi unuturuz) Dizisel öğrenme değildir? (isim öğrenme)

Öğrenme

Gözlem yoluyla öğrenme İleriye ket vurma Gölgeleme
Öngörü kapasitesi (sosyal) Yaşam alanı (levin) Guthriz (bıktırma)

Alışma (sesi duymamaya başlama) Koşullu tepki
Gizil öğrenme
Bozulma (bilgi- işlem) Mükemmeliyetçi tutum (yüksek kaygı) Çağrışımsal öğrenme

Sabit oranlı pekiştirme
Hangisi öğrenme kuramlarına göre yanlıştır

Öğrenme

Olumlu habercilik Zıt tepki
Öz düzenleme
Öz yeterlik

İç görüsel öğrenme
Yanlış yerleştirme (bilgi işlem) İşlemsel bellek (bilgi işlem) Hangisi öğrenme değildir Olumsuz aktarma
Üst düzey koşullanma Sembolik pekiştirme
Değişken aralıklı

Kpss Öğrenme

Thorndike – etki yasası Sabit aralıklı pekiştirme Sönme – zincirleme Dolaylı öğrenme

Sosyal öğrenme örneği
Vygotsky – sosyal yön
Gestalt
İnsancıl kurama göre öğretmen- (ilgi- ihtiyaçları önemsemek) Bilgiyi işleme kuramı

Uzun süreli bellek

ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ

Hangisi öğrenilmiş – öğrenilmemiş davranıştır?
Olumlu-Olumsuz Transfer – Ket Vurma
Klasik-Edimsel Koşullanma – Eşik – Zıt tepki
Üst düzey koşullanma – Olumlu-olumsuz Habercilik
Uyarıcı-Tepki genellemeleri – Kademeli Yaklaşım
Kaçınma- Ayırt etme- Sönme- Öğrenilmiş Çaresizlik
Thorndike – Etki – Tekrar (Dönüt)
Sınama – Yanılma – Kavrama Yolu – Gizil Öğrenme
Sosyal Öğrenme – Özyeterlik – Öz düzenleme

10. Bilgi İşlem Kuramı – Bozulma-Karışma-Yanlış Yerleştirme-Bilgiyi Değiştirme 11. Anlamsal – Anısal – İşlemsel bellek – Kodlama Yöntemleri
12. Pekiştirme Tarifeleri* – Premack İlkesi
13. Olumlu-olumsuz Pekiştirme – Ceza – Garcia Etkisi

Öğretim ilkeleri–ÖYT

ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ

– Öğretim ilkeleri
– Düşünme biçimleri
– Tam-programlı öğretim
– İşbirlikli-kubaşık
– Çoklu zeka kuramı
– Yapılandırmacılık- 5-E –
– Aktif-Yaşantısal öğrenme
– Proje-probleme dayalı
– Basamaklı öğretim-Gagne
– Sunuş-Buluş-Araştırma-İnceleme
– Anlatım-Tartışma
– Panel-Zıt panel-Münazara
– Görüş geliştirme-Sokrat semineri
– Açıkoturum – Forum – Bilişsel Çıraklık
– Örnek olay – gösterip yaptırma
– Beyin fırtınası- altı şapka – altı ayakkabı
– Öğrenme halkası- Soru cevap
– Konuşma halkası- rol yapma – Drama
– İstasyon- akvaryum- gösteri
– Mikro öğretim – benzetim
– Zihin- kavram haritaları- Kavramsal değişim
– Anlam çözümleme- Vee diyagramı- balık kılçığı S Ödev-gezi
– E.Dale yaşantı konisi

TAHMİNLER

Öğretim ilkesi – somutluk – yakından uzağa – Bütünlük
Sunuş Yolu – Anlamlı Öğr. – Buluş Yolu
Tam öğrenme – Programlı Öğretim – Yapılandırmacılık – 5-E
Aktif öğrenme – Basamaklı Öğ. – Kuantum
Proje – Problem Çözme
İşbirlikli (Kubaşık) – Çoklu zeka – Kolb
Dikkat Çekme – Gözden Geçirme – Güdüleme
Beyin fırtınası – Benzetim*

10. Yansıtıcı – Yaratıcı – Eleştirel – Metabiliş Düşünme – Analoji 11. Altı Şapka – Ayakkabı
12. Konuşma halkası – Drama – Rol Oynama
13. Kavram – Bilgi – Zihin haritası – Anlam Çözümleme

9. Bilgisayar destekli öğretim

Kuantum

14. Vee – Balık kılçığı – Veen Şeması
15. Münazara – Panel – Sempozyum – Forum – Açıkoturum 16. Akvaryum – Çember – Workshop – Vızıltı Grupları
17. Komite Görüşmesi – İlgi Merkezi Grubu – Sokrat Semineri 18. Görüş geliştirme – Eğitsel oyun – Modüler Öğretim
19. Edgar Dale Yaşantı Konisi – Gezi – Ödev

20.Gösterip-Yaptırma – Soru cevap – Öğrenme halkası Örnek olay – 21. İstasyon – Mikro öğretim

Kesin cevaplar

– Çeşitli yöntem-teknikler kullanmak
– Öğrenci ilgi ve ihtiyaçlarına uygun davranmak
– Etkili ve verimli öğrenmeler sağlamak
– Öğrencinin düzeyine uygun görev ve sorumluluklar vermek S Bireysel hızına uygun etkinlik vermek
– İpuçları verip cevabı öğrenciye buldurmak
– Uygun pekiştirme işlemlerine başvurmak
– Zamanında – yeterli dönütler vermek

Öğretim İlkeleri

– Öğrenciye görelik: Temel ilkedir. Öğrenci yaş- gelişim düzeyi- bireysel farklılığı- ilhi-ihtiyaçlarına uygunluk.

– Yaşama yakınlık: Yaşamda kullanılabilir faydalı bilgiler-Pragmatizm S Hayatilik: Okul dışında gerçek yaşam koşullaırnda öğretim
– Trafnsfer: Öğrenilen bilgileri başka alanlara yansıtmak-aktarmak.

İngilzce dersi yaşamda ullanılabilir (Yaşama yakınlık)
Öğrencileri turistlerle konuştuurp öğretime destek olma (Hayatilik) Öğrencinin karşılaştırığı bir kişiyle İngilizce konuşması (Transfer)

– Somuttan Soyuta: İlkokul – eşya- nesne kullanmak -fasulye- bonck- model
– Açıklık: Dil açık net olmalı. Çok sayıda duyu organı ve yapra yaşayarak etkinlik – E.Dale
– Güncellik: Haberler- önemli gün-hafta
– İş- Aktivite-Etkin Katılım: Öğrencinin uygulama yapması öğrencinin uygulama yapması (En etkili

öğrenme)
– Ekonomiklik: Hem, hem de, – Bir yandan bir kazanımdan söz edilirken diğer yandan başka bir

kazanım
– Bütünlük: Geniş alan- disiplinler arası- Bilişsel-Duyuşsal-Sosyal

– Analoji: Doğrudan benzetme. (Beyin-ceviz)

Analoji akıl yürütmeye dayalı bir benzetmedir. Benzetim ise tehlike-risk durumlarında model kullanmadır.

– Metafor: Dolaylı benzetmedir. (Ayşenin karıncaya benzetilmesi)
– Yaratıcı Düşünme: Geniş hayal gücü – orta düzey zeka- özgür düşünce ortamı – yeni-orijinal-

özgün tasarımlar-kendine özgülük
– Yansıtıcı Düşünme-(J.Dewey): Öğretmen özelliği- öğrendiklerini aktarma- kendini geliştirme-

günlük t
– Eleştirel Düşünme: Akıl-tutarlık- çelişki-sorugalama- ölçüt-ayırt etme- farklılık- karşılaştırma-

yargılama-değerlendirme
– Metabiliş-Üst Düzey: Öğrenmeyi öğren- kendini tanı- hedef belirle-kendini değerlendir (öz). Ne

bildiğini bil.

Öğrenci ilgi-ihtiyaçları-hazırbulunuşluk
Yaparak yaşayarak öğretim
Çeşitli yöntem ve teknikler kullanma
Zengin uyarıcılar ve öğrenme ortamı
Öğrencinin düzeyine uygun görev- sorumluluk
Uygun pekiştirme etkinliği
Zamanında verilen dönüt- geribildirim
Birden fazla farklı çözüm önerileri üzerinde düşündüren problemlerProgramlı Öğretim: Küçük adımlar – pekiştirme- anında dönüt- bireysel hız- % 100 hatasız öğrenme- alt düzey- bilgi düzeyi (K-E-B-A-B)
Tam öğrenme: Seviye sınıfları – ön koşul bilgiler- hazırbulunuşluk-izleme testi- öğretmen öğretir – tekrar-ezberbir ünite öğrenilmeden diğer üniteye geçilmez.
S S

Her öğrenci ünitenin %70 in öğrenmeden diğer ünitye geçilmez ( P- İ -D -E )
Programlı Öğretim ve Tam Öğrenmenin ortak noktası – anında dönüt- ayıran yönü ise – bireysel hız
Tam öğremede hızlı öğrenen öğrenciler yavaş öğrenen öğrencileri bekler(dezavantaj)

(Küçük adımlardan oluşan bir öğretim süreci hazırla ve her hataya anında dönüt ver) Gagne – Öğretim durumları: Bilşsel Davranışlar

Sözel : Ne? – ezber
Tutum: Duygu-ön yargı- tercih
Psikomotor: Zihin- kas kooordinasyonu
Bilişsel Strateji: Sentez- yürütücü biliş
Zihinsel Beceri: Nasıl?niçin

Kuantum: Beynin ışıması – proje öğr. – öznel perspektif – olasılıklı doğru – tümdengelim- metabiliş- kendini gerçekleştirme- değişebilir bilgi- hızlı okuma- kişisel gelişim

Yapılandırmacılık: J. Dewey – Piaget – Bruner -Vygotsky
Bilginin doğası- işleyen hipotezler- buluş – bilgi ,temel kavramlar etrafında derinliğine öğrenilir.

Tümden gelim / Öğrenmeyi öğrenme – Epistemoloji

Öğretmen öğretmez deneyim yaşatır.
Portfolyo – I. kaynak – öğrenci ilgi-ihtiyaçları / yaparak yaşayarak öğrenme

– 5EModeli
Giriş: Soru sor- dikkat çek- güdüle- hazırlık Keşfetme: Hipotez kur- araştır- veri topla Açıklama: Öğretmen rehberlik eder Derinleştirme: Analiz- ilişkilendir- uygula- deney Değerlendirme: Öz değerlendirme – süreç + ürün

– Proje Yöntemi: J. Dewey- Kilpatrik

Disiplinler arası – üst düzey- öğrenci ilgi ihtiyaç- yansıtıcı-bilimsel yöntemin basamakları- araştırma- veri toplama / sunum – ürün(somut)- rapor- gazete- dergi

– Probleme Dayalı: Gerçek yaşamdan problemler – Bilimsel yöntemin basamakları- düşünmeye dayalı- akıl yürütme ( Argüman-Tümevarım-Tümdengelim-Eleştirme) / süreç +Ürün Öğrenci ilgi- ihtiyaçları

Öğretmen birden fazla farklı çözüm önerileriyle ilgili senaryo sunar (en önemli yön) Bilimsel Yöntem Basamakları