Kpss Eğitim Bilimleri Süper Notlar

GELİŞİM PSİKOLOJİSİ

Gelişim Psikolojisi Bilinmesi Gerekenler

– Deneysel psk. (bağımsız-bağımlı değş.) S Psk. Ekoller – genel özellikleri
– Büyüme- Olgunlaşma -Hazırbulunuşluk S Gelişimin temel ilkeleri

– Kalıtım – Çevre – Kritik dönem
– Fizyolojik gelişim- Ergenlik
– L.Vygotsky – Yakınsak gelişim
– Geleneksel – Psikanalitik – Freud S Genel savunma mekanizmaları

– Erik Erikson -Psikososyal gelişim
– Kimliktürleri- Bağlanma
– L.Kohlberg – J.Piaget – Ahlaki Gelişim S A.Maslow – İhtiyaçlar piramidi
– Anne -baba tutumları -yorum

Genel doğrular: Bazen, bir kısım, zaman zaman, ara sıra, olabilir, birkaç, bazı..
Genel yanlışlar: Her zaman, hiçbir, kesinlikle, sadece, yalnızca, sık sık, bütünüyle, tek

Davranışlarımızın neden – sonuç ilişkisi = Deneysel psk.
– Bağımsız değişken: Sebep – Amaç – kontrol edilebilen – etkisi araştırılan

Bu araştırmada neyi değiştirdin? , Ne ekleyip değiştirdin? (Anlatım-Tartışma) Yöntem S Bağımlı değişken: Sonuç – düzey -ürün-kontrol edilemeyen- olumlu-olumsuz olabilir

Sigaranın sağlık üzerindeki etkilerinin incelendiği soruda; bağımsız değişken – Sigara
bağımlı değişken – Hastalıklar

EKOLLER

Yapısalcılık: Bilinç(zihin) öğelerini çözümle – içe bakış yöntemi
Fonksiyonalizm: Zihnin işlevi, işe yaraması- çevreye uyum- pragmatik -fayda- Darwin evrim kuramı-problem çözme
Davranışçı: Uyarıcı- tepki-organizma- çevre boş levha – dış gözlem – ölçülebilir gözlenebilir
Gestalt: Bütüncül- Tümdengelim – algı- örgütleme- alan kuramı
Psikanalitik: Freud- cinsellik-saldırganlık-id-ego-çocukluk yılları-(0-6 yaş) insan kötü niyet ve potansiyellerle doğar
Hümanizm: İnsancıl-iyi niyet – kedini gerçekleştirme
Nöro biyolojik: Beyin-nöron-snaps- iklim-deniz seviyesi-gezegenler hormonları etkiler
Ekolojik: Sosyal çevre kuramı
Eklektik: Bütün ekolleri birleştirir.

Olgunlaşma: Genetik – kalıtım – en temel yapı – kasların düzeyi – Bütün davranışların olmazsa olmazı, önkoşulu (Yaşından önce öğrenemez)

* Küçük kasların yeterince gelişmemiş olması.
* Yeterli bilişsel gelişim düzeyine ulaşmamış olmak

– Hazırbulunuşluk: Ön bilgi – deneyim – ilgi – güdülenmişlik
– Kalıtım: Benzerlik – potansiyel – yatkınlık – yapı – alt üst sınır – insanın doğası – yetenek-resim S – Çevre: Değişim – farklılaşma- düzey – öğrenme – karakter -yaşantı
– Potansiyeller – kalıtım, yetenekleri kullanma düzeyi ise – çevre
– Gelişim Çevre + Kalıtım etkileşimidir.

Kritik dönem
Yaş + yaşantı – zaman- okuma yazma – görme – işitme – dil – konuşma
Çevresel uyarıcıların organizmanın gelişimi ve öğrenmesi üzerinde en etkili olduğu zaman 6 yaşına gelmeden okuma yazma öğrenilmez (olgunlaşma)
6 yaşında okuma yazma öğrenmek 60 yaşında öğrenmekten daha etkilidir (Kritik dönem) Kritik dönem cevabı yerine bazen – yaşantı-deneyim cevabı istenir

GELİŞİM İLKELERİ

– Nöbetleşe: Hız- bazı yönler ön plana çıkarken bazı yönler geride kalır
– Bütünlük: Yönler etkileşir. Dili iyi kullanan çocuğun duygusal olarak kendine güveni artar, insan

ilişkilerinde başarılı olur.
– Yordanabilirlik: Verilen kazanımlar arasında zaman farkı varsa (Dili erken kazanan okuma

yazmaya da erken geçer)

Aynı anda yönlerin etkileşimi – bütünlük
– Genelden – özele: Psikomotor- önce kaba kaslar sonra ince motor kaslar gelişir S Bireysel farklılıklar: Karşılaştırma- iki kişiyi kıyaslama, aynı beklenti

Her birey aynı anda öğrenemez.

Eğitim bireysel farklılıklara uygun düzenlenmelidir.
Gelişimin en hızlı olduğu dönemler: Doğum öncesi – bebeklik – ergenlik dönemleridir.

Verimli çalışma arttıkça başarı artar (pozitif korelasyon) Ders çalışma azaldıkça başarı azalır (pozitif korelasyon) – artma-artma / azalma-azalma –
Yorgunluk arttıkça dikkat dağılır (negatif korelasyon) Korelasyonda başarı-not-neden sonuç ilişkisi yoktur. Hızlı konuşma-zeki olma (nötr)

Doğum yeri-doğum yılı (nötr)
Büyüme: Nicelik – ebat – boy – kilo – hacim – fiziksel artış

Sinir sistemi gelişiminin büyük bölümünü 5 yaşına kadar tamamlar.
Zekanın en hızlı geliştiği yaşlar: 0 – 5 yaş
Devinsel olarak (0 – 6) yaşlarına kadar kaba kaslar, 7 yaşından itibaren ince motor kaslar gelişir.
Bedenin kabul ve bütün yönlerden en iyi kullanıldığı yaşlar – 1 2 -18 (Ergenlik)
Dışfiziksel yapının irileşip, belirginleşmesi (II. cinsiyet) – Üreme organlarının faaliyete geçmesi (I.cinsiyet) Kızlar ergenliğe daha önce girerler
Erkekler ergenliğe erken girerlerse yaşıtlarına göre lider ve güvenli olurlar
Kızlar yaşıtlarından önce ergenliğe girerlerse güvensiz-içe kapanık olurlar
Kızlar ön ergenliğe daha önce girerler
Ergenlikte hızlı bedensel büyüme devinsel olarak sakarlıklara sebep olurGELENEKSEL PSİKANALİTİK

Davranışlarımızın kaynağı cinsellik ve saldırganlığa dayalı – doğuştan gelen kötü niyet ve potansiyellerdir. (Bilinçdışı)
0 – 6 yaş kişiliğin kritik dönemi
Anne baba tutumları önemlidir

Çocukluk yılları – geçmiş yaşantı
Bilinç: Farkındayız, kontrol bizde
Bilinç öncesi: Unuttuğumuz hatırlayabileceğimiz
Bilinç dışı: Kaynaktır. Özel tekniktir. (rüya analizi, hipnoz, serbest çağrışım)

İd: Haz- ilkel ben- ertelenmez önce gelişir
Ego: Benlik-denge-mantık-erteleme-savunma mekanizmaları
Süper ego: Toplum- vicdan-ceza-değerler-mükemmeliyetçi-iyi çocuk

(0-1)Oral güven-duygusal

(1-3) Anal

(3-6) Fallik

(7-11) Gizil

tutum-saldırgan-pinti-düzensiz cinsellik-soru-cinsel kimlik

okul-oyun-arkadaşlık-sosyalleşme

(12-18) Genital kimlik gelişimi

0-6 yaşı olumsuz geçerse yaşam boyu – saplantı(fiksasyon) görülür
Geleneksel psikanalitiğe göre kaç yaşında olursan ol kaynak 0-6 yaştır. Çocukluk yılları – senin geçmişine inmem gerekir.

Freud’a.göre,kişilik, _ergenlik_dönemine kadar gelişir.

ERİK ERİKSON (PSİKOSOSYAL GELİŞİM)

– Kişilik kişilerarası ilişkilere göredir
– Kişilik yaşam boyu gelişir
– Her dönemde kriz veya olumlu yaşantı olabilir
– Saplantı yoktur. Bir dönemde yaşanan sonraki dönemde tekrar kazanılabilir. ■ Epigenetik ilke (biyolojik ve aşamalılık)

bireyin içinde bulunduğu en son yaş genel cevaptır (sınır yaşlara dikkat) S (0-1) Temel güven – Güvensizlik — > anne bakımı – sevgi

– (1-3 ) Özerklik – Kuşku utanç
– (3-6) Girişimcilik – Suçluluk
– (7-18) Başarı – Yetersizlik
– (12-18) Kimlik – Rol karmaşası —– ^

psikomotor – bırak – koş-kendisi yapsın-izin ver merak – soru – hayal
ders – okul – sınav-kıyaslama
ben kimim?

– (18-30) Yakınlık – Uzaklık >
– (30-65) Üretkenlik – Durgunluk
– (65-…) Ego bütünlük – Umutsuzluk

flört – arkadaş – evlilik
kariyer – para – iş-çalış üret

——–> >

geçmiş – sorgulama-keşke fdönemler mutlaka bilinecek ,yaş aralıkları ve özelliği önemlidirl

ERİKSON – MARCİA KİMLİK

– Olumlu – başarılı: hata yapabilir, sorumluluk alır, herkese danışır, kendi kararını kendisi verir. (Geçmiş hatalarına takılıp kalmaz)

– İpotekli – erken bağlanmış: Kendisine güvenmez, çevresine güvenir, dışa bağlı, çatışma yok S Psikososyal – moratoryum: Erteleme, bekletme, dinlendirme, mola verme, karar veremez-

şimdilik ertelenir, geçicidir.. 6 ay, 1 yıl..
– Dağınık (kargaşalı): Durumdan memnun değil fakat çaba da göstermez, ortama göre karar verir. S Gölgelenmiş: Zor ve baskıyla karar
– Ters kimlik: Ailesi savcı, polis – ergen, hırsız, uyuşturucu.. Aile dindar ergen din dışı yaşam

sürdürür.

– Olumlu davran, hoşgörülü ol, abartma, fırsat ver, bireyin Ben Kimim? sorusuna cevap bulmasını destekle.

SAVUNMA MEKANİZMALARI

Ego – kullanır, herkes zaman zaman başvurur- sıkça kullanımı zararlıdır. Mantığa bürüme: Neden bulma (eşekten düşen hoca “zaten inecektim”) Yansıtma: Suçu başkasına atmak.

Karşıt tepki: Duyguların tam tersini yapma. (yenildim – tebrik ederim / kızgınım – gülüyorum)

Yer – yön: Kızgınlığını gücünün yettiğinden çıkar.(Sevgiliye kız, telefonu yere fırlat, dedikodu, kötü eleştiri)

Yüceltme: İd-cinsellik saldırganlık toplumsal kılıf- saldırgan sporlar – boks Ödünleme – Telafi: Tembel-sporda başarılı, kekeme – sanatçı, sakat-şampiyon Özdeşim: Örnek – model al. Başkalarına ait olanı abart-senmişsin gibi.. Çarpıtma: Olayı kendine göre anlamak. (Kız bana gülüyor, benden hoşlandı) Bastırma: Unutma, rüya, dil sürçmesi-temel mekanizma

Gerileme: Çocuklaşma, altını ıslatma, bebek gibi konuşma
Polyanna: İyimser bakma, hayırdır
Bedensellik: Duygular bedene vurur. Baş ağrısı, uçuk, mide ağrısı, tik

Özümleme: Benzetme, aynı kabul etme, analoji – her şeyi aynı görme

Uyumsama: Farklılığı görme, gerçeği öğrenme, değiştirme
(Göl- büyük göl [deniz]= özümleme / göl ayrı deniz ayrı = uyumsama)

– Duyusal motor döneminin en önemli özelliği – Nesne sürekliliği (hafıza) S Kazanımların olmadığı dönem – İşlem öncesi

(Çocuk bir şey kazanmadıysa hangi dönemdedir?-İşlem öncesi)

* Benmerkezcilik: Ben- her şey benim bildiğim gibi, ben görüyorsam herkes bunu biliyor (rüyamda sen de vardın anlatsana..)
* Özelden özele akıl yürütme: Eşleştirme – komik, saçma beklenti ..çay-kahvaltı, önlük-okul
* Odaklanma: Neyi gelişmediği için neyi kazanamadığı için böyle düşünür?

■ Odaktan uzaklaşınca somut dönemin temel kazanımları elde edilir.

* Vygotsky: Sosyal-kültürel (dil )etkileşim bilişsel gelişimin temelidir.
* Yakınsak gelişim: Yakınlarından (anne-baba- öğretmen-arkadaş)- öğrenmek yereldir, doğrudan sosyal çevre (gelişim psk.)
* Yapı iskelesi: Yönerge – kılavuz – rubrik – birimin yol göstermesi
* N.Chomsky: Doğuştan -biyolojik dil – beyinde özel merkezler- bütün dilleri konuşacak yapı-biyolojik-psikolojik ve olgunlaşma
* sosyal ekol – taklit-model
* davranışçı ekol – pekiştirme

* Dil gelişiminin kritik dönemi (12-18 ay ) 1 – 1.5 (tek sözcük)
* Anne mama – telgrafik
* Manavcı- kasapçı – aşırı kurallaştırma
* Monolog – kendi kendine konuşma
* İçsel konuşma: Yetişkinlerin problem çözme konuşması (Vygotsky)
* Özel konuşma: Çocukların problem çözerken kendi kendine konuşması (Vygotsky)PİAGET AHLAKİ GELİŞİM
* Ahlak öncesi dönem (0-5) Benmerkezcilik
* Ahlaki gerçekçi – Dışa bağlı ( 5-10)
Ürün – somut sonuç- körü körüne bağlılık – ödül – ceza – kurallar değişmez. Çok tabak kırdın suçlusun
* Ahlaki görecelik – özerk(11..)
Niyetler ön planda – kurallar niçin vardır, sorgulanır, empatiÖğretmen ödevimi yapmadığım için beni dövecek (gerçekçi – dışa bağlı)
Ödevi yapmadım öğretmenim bana kızmayacak çünkü ben hastaydım (görece-özerk-niyet) fson üç yıldır Piaget’in ahlak gelişmi ısrarla soruldul
Piaget’e göre .bilişsel gelişim, ..dil, gelişimi, ve .ahlaki .gelişimle, paralel .ilerler.
L. Kohlberg: Piaget’in bilişsel gelişimini temele alır. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini kullanır

■ Gelenek Öncesi Dönem (5-9)

itaat-ceza: Korku-otorite-kimseye görünmeden-kamera yoksa-yakalanırsan ceza, Piaget’in ahlaki gerçekçiliği

Saf-çıkar: Para-ya ben-çıkar-beklenti-karşılıklılık-ödeşme-miktarı çok ve ucuz olan araçsal

■ Geleneksel Dönem (9-15)
iyi çocuk: Arkadaş-eş-dost-akraba-tanıdık-süper ego-söz verdim-ayıp olur-uyum

Kanun-nizam: Düzenin devamı değişmeyen kurallar- gelenekler-öreler-toplum önemlidir. Düzen bozulmasın, kurallara mutlak itaat

■ Gelenek sonrası -üstü (16..)
Sosyal sözleşme: Kuralar değişir, çağdaş anayasa, yazılı kurallar. Anayasa, seçim, referandum, sendika, mahkeme
Vergimi veririm, fazla bulursam dilekçeyle itiraz ederim(sözleşme)
Devlet bana hizmet ederse vergimi veririm (saf çıkarcı)
Vergini ver, yoksa bu düzen bozulur hiç sesini çıkarma (kanun, nizam)
Evrensel ahlak: Yaşam hakkı, insan değerlidir – zor durumda hiçbir şey düşünmeden yardım fKohlberg ile ilgili her yıl soru sorulurl

MASLOW – ihtiyaçlar evrenseldir

Bir ihtiyaç belirli düzeyde karşılandıkça diğerleri ortaya çıkar. Her birey eninde sonunda belirli düzeyde kendini gerçekleştirir.

Doğal, demokratik, mizahi, az sayıda dost, yalnızlık, risk al, olumlu düşün, kendini önemse, amaç ve aracı ayır, hatalarını düzelt, sorumluluk al, doruk yaşantı

Sanat, tiyatro, resim, güzel sanatlar,hobi Okuma, merak, bilim, keşfetme, felsefe Prestij,nam,şan,anılmak,ünvan
Arkadaş, dost, aile, sevgili, grup üyesi Para, gelecek, sigorta, devlet kapısı Temel ihtiyaçlar

Güdü ve ihtiyaçlar davranışların kaynağıdır. C.Rogers benlik tasarımı,

İnsan değerli, biriciktir, kendi yaşamını yönetir. Her birey ayrı bir algı ve dünya görüşüne sahip (Fenemenoloji)

İnsan iyi niyet ve potansiyelle doğar.
Empati, koşulsuz kabul, saydamlık, tutarlık- özde iyidir.

AİNSWORTH – BOWLYBY

* Bağlanma: Çocuklar birlikte yetiştiği kişiye duygusal olarak yakınlık hisseder. Sevgi -mutlu olma- güven
* Ayrılık kaygısı: Çocuğun bağlı olduğu yetişkinden fiziksel olarak uzaklaştığında hissettiği gerginlik Çocuklarda Bağlanma

Güvenli: Ayrılırken ağlayabilir, kavuşunca sevinir
Güvensiz kaçınan: Ayrılırken üzülmez, kavuşunca sevinmez

Güvensiz – Çelişkili – İkircikli: Ayrılınca abartır, kavuşunca iter, istemez, aşırı uç davranışlar

Horowitz – Yetişkinlerde Bağlanma

Güvenli: Kendisi ve çevresiyle ilişkili, kendini gerçekleyen tavırlar
Korkulu: Kendine ve çevreye karşı olumsuz, güvenmeyen, sıkıntılı
Saplantılı: Kendine güvenmez, çevreye bağlıdır, dışa yükleme yapar – “Ben yapamam Ayşe yapar”
Kayıtsız: Sadece ben yaparım, ben en iyiyim, başkasını görmez, ilgisiz

GELİŞİM

Erikson – umutsuzluk
Maslow – estetik
Kritik dönem – yaşantı
Sevgi, ilgi, görme ihtiyacı, hayatta kalma ihtiyaçlarındandır Olgunlaşma

Küçük kas gelişiminin yeterince tamamlanmamış olması Yaşantı eksikliği – Piaget
Birbirine yakın büyüklükte iki nesne göstermek – J.Piaget Freud – anal dönem

Erikson – dağınık kimlik Kohlberg – iyi çocuk Erikson – özerklik

KPSS GELİŞİM

* Maslow-sevgi
* Kritik dönem
* Gelişimde bireysel farklılıklar vardır
* Ergenliğe erken giren kızların özgüveni yüksektir(yanlış)
* Özümleme – piaget
* Vygotsky – yapı iskelesi
* Odaklanma – piaget
* Piaget’e göre: çocuklara öz bakım becerileri kazandırmak bilişsel gelişim için gerekli görülmez.
* Erikson – özerklik
* Erikson – üretkenlik
* Piage – ahlaki gerçekçilik
* Kohlberg – ceza ve itaatKPSS GELİŞİM

* Kritik dönem
* Özümleme – Piaget
* Ahlaki gerçeklilik – Piaget
* Kohlberg – evrensel ahlak
* Erikson – başarı
* Piaget – odaklanma
* Ergenlik özelliğine uygun davranış
* Kalıtım
* Piaget – yeterli bilişsel düzeye ulaşamadıkları için öğrenememişler
* Freud – psikanalitik için yanlıştır
* Maslow – kendini gerçekleştirme

KPSS GELİŞİM

* Kritik dönem
* Gelişim bir bütündür
* Hipotetik – Piaget
* Odaklanma – Piaget
* N.Chomsky – dil
* Savunma mekanizması – bedenselik
* Erikson – üretkenlik
* Kişilik özelliği – dış denetimlilik
* Piaget ahlak – dışa bağlı dönemin özelliği değildir
* Kohlberg – evrensel ahlakKPSS GELİŞİM
- * Hazırbulunuşluk
- * Babinski – refleks
- * Özelden özele akıl yürütme
- * Dil gelişiminde ne olmaz? (İkincil döngüsel tepki)
- * Chomsky – dil gelişimi
- * Benlik – ideal benlik tutarsızlığı
- * Erikson – kuşku ve utanç
- * Freud – latent dönem
- * Kohlberg – saf çıkar
- * Piaget – Ahlaki gerçekçilikGELİŞİM PSİKOLOJİSİ

1. Olgunlaşma – küçük kas gelişiminin yeterince gelişmemiş olması

Hangisi gelişimle ilgili doğru değildir?
J.Piaget – Benmerkezcilik – Özümleme – Odaklanma – Özelden özele
J.Piaget – Göreceli – Hipotetik- Kombinasyonel Düşünme
Psikolinguistik – N. Chomsky – Alıcı Dil – İçsel konuşma
Psikanalitik kuram – savunma mekanizması veya Hangisi Geleneksel Kuram’a göre doğru değildir?
Erikson – Psikososyal – Kimlik türleri – Vygotsky – Yakın gelişim

10. J.Piaget – Kohlberg
11. Maslow – İhtiyaçlar piramidi – Anne-baba tutumları – Bilme-Anlama