E-) MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR
1-Haklar
2-Şerefiye
3-Kuruluş Ve Örgütlenme Giderleri
4-Araştırma Ve Geliştirme Giderleri
5-Özel Giderler
6-Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar
7-Birikmiş Amortismanlar
8-Verilen Avanslar
F-) ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR
1-Arama Giderleri
2-Hazırlık Ve Geliştirmme Giderleri
3-Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar
4-Birikmiş Tükenme Payları
5-Verilen Avanslar
G-) GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI
1-Gelecek Yıllara Ait Giderler
2-Gelir Tahakkukları
H-) DİĞER DURAN VARLIKLAR
1-Gelecek Yıllarda İndirilecek Kdv
2-Diğer Kdv
3-Diğer Çeşitli Duran Varlıklar
PASİF
- KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
A-) MALİ BORÇALAR
1-Banka Kredileri
2-Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri
3-Tahvil, Anapara, Borç,Taksit ve Faizleri
4-Çıkarılmış Bonolar Ve Senetler
5-Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler
6-Menkul Kıymetler İhraç Farkı
7-Diğer Mali Borçlar
B-) TİCARİ BORÇLAR
1-Satıcılar
2-Borç Senetleri
3-Borç Senetleri Reeskontu
4-Alınan Depozito Ve Teminatlar
5-Diğer Ticari Borçlar
C-) DİĞER BORÇLAR
1-Ortaklara Borçlar
2-İştirakçilere Borçlar
3-Bağlı Ortaklıklar Borçlar
4-Personele Borçlar
5-Diğer Borç Senetleri Reeskontu
6-Diğer Çeşitli Borçlar
D-) ALINAN AVANSLAR
E-) ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
1-Ödenecek Vergi Ve Fonlar
2-Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri
3-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş Veya Taksitlendirilmiş Vergi Ve Diğer Yükümlülükler
4-Ödenecek Diğer Yükümlülükler
F-) BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI
1-Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları
2-Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri
3-Kıdem Tazmınatları Karşılığı
4-Diğer Borç Ve Gider Karşılıkları
G-) GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI
1- Gelecek Aylar Ait Gelirler
2- Gider Tahakkukları
H-) DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
1-Hesaplanan Kdv
2-Diğer Kdv
3-Sayım Ve Tesellüm Fazlaları
4-Diğer Çeşitli Yabancı Kaynaklar
- UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
A-) MALİ BORÇLAR
1-Banka Kredileri
2-Çıkarılmış Tahviller
3-Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler
4-Menkul Kıymet İhraç Farkı
5-Diğer Mali Borçlar
B-) TİCARİ BORÇALAR
1-Satıcılar
2-Borç Senetleri
3-Borç Senetleri Reeskontu
4-Alınan Depozito Ve Teminatlar
5-Diğer Ticari Borçlar
C-) DİĞER BORÇLAR
1-Ortaklara Borçlar
2-İştiraklere Borçlar
3-Bağlı Ortaklıklara Borçlar
4-Diğer Borç Senetleri Reeskontu
5-Kamuya Olan Ertelenmiş Veya Taksitlendirilmiş Borçlar
6-Diğer Çeşitli Borçalar
D-) ALINAN AVANSLAR
E-) BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI
1-Kıdem Tazmınati Karşılığı
2-Diğer Borç Ve Gider Karşiliklari
F- ) GELECEK YILLARA AİT GELİR VE GİDERLER TAHAKKUKLARI
1-Gelecek Yıllara Ait Gelirler
2-Gider Tahakkuklar
G-) DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
1-Gelecek Yıllara Ertelenen veya Terkin Edilen Kdv.
2-Diğer Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı
III. ÖZ KAYNAKLAR
A-) ÖDENMİŞ SERMAYE
1-Sermaye
2-Ödenmemiş Sermaye
B-) SERMAYE YEDEKLERİ
1-Hisse Senedi İhraç Pirimleri
2-Hisse Senedi İptal Karları
3-Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışlari
4-İştirakler Yeniden Değerleme Artışları
5-Diğer Sermaye Yedekleri
C-) KAR YEDEKLERİ
1-Yasal Yedekler
2-Yasal Yedekler
3-Olağanüstü Yedekler
4-Diğer Kar Yedekleri
5-Özel Fonlar
D-) GEÇMİŞ YILLAR KARLARI
E-) GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI
F-) DÖNEM NET KARI (ZARARI)[73]
4.3. MALİ NİTELİKTEKİ İŞLEMLER VE BİLANÇO ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:
4.3.1. MALİ NİTELİKLİ İŞLEMLER:
İşletmenin tüm faaliyetlerini meydana getiren olaylardan bazıları varlıkları, borçları, sermayeyi oluşturan unsurlarda para ile ifade edilebilen değişme yaratır, bazıları yaratmaz. Değişme yaratan olaylar “mali karekterdeki olaylar” dır. Muhasebe bu olaylarla ilgilenir. Dolayısıyla mali karekterdeki işlemlere “muhasebe işlemleri de denilmektedir.
Schattkee , Jensen, Bean, Accounting (Concepts and Uses) adlı kitaplarında “bir muhasebe işlemi bir işletmenin varlıkları ve kaynaklarının miktarına , yapısına ve kompozisyonuna tesir eden bir olaydır.” [74]
Muhasebe işlemlerinin varlıklar,borçlar ve sermayede yaratacağı değişmeler,bilanço eşitliğini hiçbirzaman bozmaz.Mali nitelikteki işlemlerin yarattığı işlemlerin değişmelerin birbirini dengeleyen iki taraflı etkisi vardır.Bunu çeşitli örneklerle açıklamak mümkündür.
Peşin Mal Alışı: Varlıkların bir unsuru olan malın para ile satmak amacıyla mal alındığını varsayalım.Bu durumlarda varlıklardan para da bir azalma olurken,malda aynı büyüklükte bir artma olacaktır.Böylece varlıklar toplamı değişmeyecek,dolayısıyla eşitlik bozulmayacaktır.
Maliyetine Peşin Satış: Bir varlık unsuru olan malın maliyet değeri üzerinden peşin olarak satıldığını düşünelim. Malda meydana gelen azalma, parada meydana gelen artma ile varlıklar dengeye gelecektir. Bu durumda varlıklardan birinde artma, diğerinde aynı büyüklükte bir azalma meydana geldiği için varlıklar toplamında bir değişme olmayacağından eşitlik bozulmayacaktır.
Karlı Peşin Şatış: Bir varlık unsuru olan malın bu kez karlı satıldığını varsayalım. Bu durumda, paradaki artış maldaki azalmadan kar kadar fazla bir büyüklükte olacaktır. Kar işletme sahibinin hakkı olduğu için sermayeyi büyütecektir. Dolayısıyla varlıklar toplamında kar kadar bir artış olunca aynı zamanda aynı artış sermayede de meydana geldiğinden bilanço eşitliği bozulmayacaktır.
Zararlı Peşin Satış: Satışın zararlı yapılaması durumunda ise işletmeye çıkan maldan daha az para geleceğinden varlıklar toplamında zarar kadar bir azalma olacaktır. Aynı zamanda işletme sahibinin varlıklar üzerindeki haklarında zarar kadar bir azalma meydana geleceğinden sermayede de zarar büyüklüğünde bir azalma meydana gelecektir. Sonuçta eşitlik yine bozulmayacaktır.
Kredi ile Mal Alışı : Kredi ile mal alışı, malda bir artmaya neden olurken , borçlarda da aynı büyüklükte bir büyümeye neden olacaktır. Böylece varlıklardaki artış, borçlardaki eşit büyüklükte bir artış ile dengeye gelecektir.
Borç Ödemek: İşletme bir borcuna karşılık alacaklısına para ödediğinde; parada bir azalma olacak, ancak aynı zamanda borçlarda da aynı büyüklükte bir azalma meydana geleceğinden bilanço eşitliği bozulmamış olacaktır.
İşletmeye Ortak Olmak: İşletmenin borçlu olduğu diğer bir deyişle işletmeden alacaklı olan bir kişinin işletmeye ortak olmak istediğini ve bu isteğinin kabul edildiğini varsayalım. Bu durumda kişinin işletmeden olan alacağı sermaye payına dönüşür. Dolayısıyla borçlardaki azalma kadar sermayede çoğalma olacaktır. Dolayısıyla borçlardaki azalma kadar sermayede çoğalma olacaktır. Sonuçta bilanço eşitliği yine sağlanacaktır.
Yukarıda sıralanan örnekler,bilanço eşitliğini oluşturan varlıklar,sermaye ve borçlarda değişme yaratan mali nitelikteki işlemlerin etkilerinin şu şekilde ortaya çıktığını göstermektedir.
- Aktif ( varlıklar ) ve pasif ( sermaye ve borçlar ) tarafların toplamları değişmeden aktif grubunu oluşturan unsurlardan birinin artması,diğerinin azalması
- Aktif ve pasif tarafların toplamları değişmeden pasif grubunu oluşturan unsurlardan birinin artması,diğerinin azalması.
- Hem aktif hemde pasifi oluşturan unsurlarda artış olması ve buna bağlı olarak bilanço eşitliğindeki her iki tarafın toplamının aynı büyüklükte azalması.
- Hem aktif hem de pasifi oluşturan unsurlarda azalış olması ve buna bağlı olarak bilanço eşitliğindeki her iki tarafın toplamının aynı büyüklükte azalması.
Sonuç olarak işletmenin kendine öz kişiliği olduğu varsayımına dayandırılan bilanço temel eşitliğinin,işletme içinde oluşan ve bu eşitliğin unsurlarında değişme yaratan mali nitelikteki işlemlerle de bozulmadığı görülür.
Bu temel eşitlikten hareket ederek mali nitelikteki işlemlerin iki yanlı etkilerini kayda alan muhasebenin bugünkü kayıt şekli “iki yanlı kayıt temeline göre yürütülen muhasebe” veya “muzaaf muhasebe” denen kayıt sistemine dayanmaktadır. İnceleme konusu yapacağımız muhasebede bu anlamdaki muhasebedir.
4.3.2 MALİ NİTELİKTEKİ İŞLEMLERİN BİLANÇO ÜZERİNE ETKİSİ:
Açıklanan mali nitelikteki işlemler ve bu işlemlerin bilanço eşitliğinde yarattığı değişmeleri bu kez bilanço eşitliğinde ve bir bilanço üzerinde sayısal örneklerle görelim:
- Onur Arda 1 Ocak tarihinde 1.000.000.000 TL. Para ve 2.500.000.000 TL: değerinde bir binayı sermaye olarak koymak suretiyle bir işyeri açmıştır.İşyerinin adı “ARDA BOYA” olup,boya alım satımı yapacaktır.İşyeri açma ile ilgili yasal işlemler yerine getirilerek “Arda Boya” işletmesi bir kişiliğe kavuşmuş ve faaliyete başlamıştır.
Arda Boya işletmesinin başlangıçtaki mali durumu 1 Ocak tarihli bilançosu ile şu şekilde saptanmıştır.( Bundan böyle kolaylık sağlamak amacıyla bilanço “T” şeklinde gösterilecektir):
Arda Boya İşl.
Aktif 1.1.19- Tarihli Bilançosu Pasif
Kasa ( Para ) 1.000.000.000 Sermaye 3.500.000.000
Bina 2.500.000.000
Aktif Toplamı 3.500.000.000 Pasif Toplamı 3.500.000.000
Yukarıdaki bilanço temel bilanço eşitliğini yansıtmakta olup,eşitlik aşağıdaki değerler itibarıla gösterilmektedir.
VARLIKLAR = SERMAYE + BORÇLAR
Kasa ( para ) + Bina = Sermaye + Borçlar
1.000.000.000 + 2.500.000.000 = 3.500.000.000 + 0
- İşletme 150.000.000.lira değerinde mal ( boya ) almış ve bedelini ödemiştir.Buna göre bilanço şu şekilde olacaktır.
Kasa + Bina + Mal = Sermaye
850.000.000 + 2.500.000.000 + 150.000.000 = 3.500.000.000
Arda Boya İşletmesinin …..19–
AKTİF Tarihli Bilançosu PASİF
KASA 850.000.000 SERMAYE 3.500.000.000
BİNA 2.500.000.000
MAL 150.000.000
AKTİF TOPLAMI 3.500.000.000 PASİF TOPLAMI 3.500.000.000
Bu işlem aktifin kendi unsurlarında birinde ( parada ) azalma,diğerinde ( malda ) artama meydana getirmiştir.Dolayısıyla eşitlik bozulmamıştır.[75]
- İşletme boya toptancısı İzzet İz’den kredili olarak 100.000.000 lira değerinde mal almıştır.
Kasa + Bina + Mal = Sermaye + Borçlar
850.000.000 + 2.500.000.000 + 150.000.000 = 3.500.000.000 + 100.000.000
Arda Boya İşletmesinin …..19–
AKTİF Tarihli Bilançosu PASİF
KASA 850.000.000 SERMAYE 3.500.000.000
BİNA 2.500.000.000 BORÇLAR 100.000.000
MAL 250.000.000
AKTİF TOPLAMI 3.600.000.000 PASİF TOPLAMI 3.600.000.000
Bu işlem bir aktif unsurda (malda) 100. 000.000 lira tutarında bir artış yaratırken bir pasif unsurda (borçlarda) da aynı tutarda artışa neden olmuştur. Bunun sonucu olarak her iki tarafda da eşitlik korunmuştur.
4.İşletme 120.000.000 lira maliyetli malı kredili olarak 170.000.000liraya satmıştır.
Kasa + Bina + Mal + Alacaklar = Sermaye + Borçlar
850.000.000+2.500.000.000+130.000.000+170.000.000 = 3.550.000.000+100.000.000
Arda Boya İşletmesinin …..19–
AKTİF Tarihli Bilançosu PASİF
KASA 850.000.000 SERMAYE 3.550.000.000
BİNA 2.500.000.000 BORÇLAR 100.000.000
MAL 130.000.000
ALACAKLAR 170.000.000
AKTİF TOPLAMI 3.650.000.000 PASİF TOPLAMI 3.650.000.000
Bu işlem karlı bir satışı göstermektedir. Aktif bir unsur olan malda 120.000.000 lira tutarında azalma olurken, yine aktif bir unsur olan alacaklarda buna eşit olmayan 170.000.000 lira tutarında bir çoğalma olmuştur. Toplam aktiflerde çoğalma yaratan fark (50.000.000) işletme sahibinin hakkıdır. Dolayısıyla bu fark (kar) işletme sahibinin hakkını gösteren ve pasif unsur olan sermayeyi 50.000.000 lira artırmıştır. Sonuçta hem aktifte hemde pasifte aynı büyüklükte bir çoğalma olarak eşitlik bozulmamıştır.
5.Daha önce işletmeye kredi ile 100.000.000 lira değerinde mal satan İsmet İz İşletmesinin sahibi Onur arda ile anlaşarak 75.000.000 lira ile işletmeye ortak olmuş ve bu nedenle 100.000.000 liralıkalacağın 75.000.000 lirasını tahsil etmekten vazgeçmiştir.
Kasa + Bina + Mal + Alacaklar = Sermaye + Borçlar
850.000.000+2.500.000.000+130.000.000+170.000.000 = 3.625.000.000+25.000.000
Arda Boya İşletmesinin …..19–
AKTİF Tarihli Bilançosu PASİF
KASA 850.000.000 SERMAYE 3.625.000.000
BİNA 2.500.000.000 BORÇLAR 25.000.000
MAL 130.000.000
ALACAKLAR 170.000.000
AKTİF TOPLAMI 3.650.000.000 PASİF TOPLAMI 3.650.000.000
Bu işlem pasif unsurlardan sermaye ve borçlarda aynı büyüklükte, birinde 75.000.000 liralık artış yaratırken, diğerinde 75.000.000 liralık azalış yaratmış ve böylece eşitlik bozulmamıştır.
6 . İşletme 30.000.000 lira maliyetli malı peşin olarak 25.000.000 liraya satmıştır.
Kasa + Bina + Mal + Alacaklar = Sermaye + Borçlar
875.000.000+2.500.000.000+100.000.000+170.000.000 = 3.620.000.000+25.000.000
Arda Boya İşletmesinin …..19–
AKTİF Tarihli Bilançosu PASİF
KASA 875.000.000 SERMAYE 3.620.000.000
BİNA 2.500.000.000 BORÇLAR 25.000.000
MAL 100.000.000
ALACAKLAR 170.000.000
AKTİF TOPLAMI 3.645.000.000 PASİF TOPLAMI 3.645.000.000
Bu işlem zararlı bir satışı göstermektedir. Aktif bir unsur olan malda 30.000.000 lira tutarında azalma olurken, yine aktif bir unsur olan kasada buna eşit olmayan 25.000.000 değerinde bir çoğalma olmuştur. Toplam aktiflerde 5.000.000 lira tutarında azalma yaratan zarar, işletme sahibinin varlıklar üzerindeki hakkının 5.000.000 lira azalmasına neden olmuştur.
Arda Boya İşletmesinin dönem sonuna kadar yapmış olduğu işlemlerin sadece bunlar olduğunu işletmenin dönem sonu durumunu yukarıdaki son bilançodan yararlanarak şu şekilde belirleyebiliriz. İşletme sahibinin hakları sermayesinden başka faaliyetler elde edilen fakat işletme sahibine verilmeyip işletmede bırakılan karlara ve değer yükselmelerinin neden olduğu artışları da kapsaması durumunda “ÖZ SERMAYE” kavramı ile ifade edilir.
Bu durumda “Sermaye= Varlıklar- Borçlar” eşitliği aşağıdaki gibi yazılır.
ÖZ SERMAYE = VARLIKLAR – BORÇLAR
Dönem sonu öz sermaye 3.645.000.000 – 25.000.000 =3.620.000.000.
Dönem sonu öz sermaye ile dönem başı öz sermaye arasındaki fark bir işletmenin bir dönem boyu yapmış olduğu faaliyetlerin sonucunu gösterir.
Dönem Sonu Öz Sermaye – Dönem Başı Öz Sermaye = SONUÇ
Sonuç faaliyetlere göre dönem sonunda oluşan kar veya zarardır.
4.4 GELİR TABLOSU:
4.4.1 GELİR TABLOSUNUN TANIMI VE ŞEKLİ:
Gelir tablosu işletmenin belli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile aynı dönemde katlandığı bütün maliyet ve giderlere ve bunların sonucunda işletmenin elde ettiği net karın veya dönem zararının brüt satışlardan başlayarak nasıl oluştuğunu gösteren bir tablodur.
Şekil 4.4.1: Gelir Tablosunun Şekli
4.4.2. BİLANÇONUN İÇERİĞİ:
İşletmenin faaliyetleri sonucunda istenen dönem sonu öz sermayesinin, dönem başı öz sermayesinde büyük olmasıdır. Ancak herzaman böyle olması mümkün olmaz; bazen dönem sonu öz sermayesi, dönem başındaki öz sermayeden küçük olur. Dolayısıyla faaliyetler sonucunda kar yada zarar oluşabilmektedir.
Kar, işletme sahipleri ve ortaklarının varlıklar üzerindeki haklarının (sermayenin artırılması dışında ) artışıdır. Buna göre kar, öz sermayenin artması zarar ise öz sermayenin azalması anlamındadır. Öz sermayedeki artış veya azalışların faaliyet sonuçlarından ileri gelmesi durumunda kar veya zarardan söz edilmektedir.
Kar veya zarar, işletmenin faaliyetleri sırasında sermayeyi arttırıcı ve azaltıcı (sermaye ilavesi veya sermaya azaltılması dışında) etkileri olan çok sayıdaki işlemin sonucudur. İşletmenin faaliyetleri sırasında yapılan ve sermayeyi arttırıcı etkisi olan işlemler “GELİR” ; sermayeyi azaltıcı olan işlemler “GİDER” olarak ifade edilir.
Gelir, genellikle varlık veya himet satışlarından ve faiz, kira gibi işlemlerden nakit para veya diğer varlıkların (aktiflerin) brüt tutarıdır. Diğer bir ifadeyle gelir, varlık veya hizmet satışlarından ve faiz, kira gibi işlemlerden sağlanan hasılattır.
Gider, gelir elde etmek amacıyla yapılan varlık (aktif) tükenmeleridir. Varlıklarda bir azalmayı ifade eder. Gelir ile gider arasındaki fark gelirler giderlerden fazla olduğunda kar, giderler gelirlerden fazla olduğunda zarar olarak adlandırılır. Bütün gelirler, giderler ve aralarındaki fark olan kar veya zarar bir arada ve kaynaklarına göre sınıflandırılmış bir şekilde gelir tablosunda gösterilir.
Gelirler ve giderler, gelir tablosunda ;
- Brüt satış karı ( veya zararı) bölümü,
- Faaliyet karı (veya zararı) bölümü,
- Dönem karı (veya zararı) bölümü
şeklinde kaynaklarına göre sınıflandırılmış olarak üç bölümde gösterilir.
Brüt satış karı bölümü işletmenin iş hacmini, bu iş hacminin getirdiği satış gelirlerini, satışlarından yapılan indirimleri ve satılan malların maliyetini gösterir. Net satış hasılatı ile satılan malların maliyeti arasındaki fark brüt satış karıdır. Ancak bu, her zaman satışların karlı olacağı anlamına gelmez, bazen satış zararının da olacağı düşünülmelidir.
Faaliyet karı bölümünde, işletmenin faaliyetlerini yerine getirilmesi için yapılması gerekli olan; araştırma ve geliştirme giderleri, pazarlama giderleri, genel yönetim giderleri ve buna benzer diğer faaliyet giderleri gösterilir. Bu bölümde yeralan giderler brüt satış karından çıkarılarak işletme faaliyetlerinin sonucu olan faaliyet karı bulunur. Eğer faaliyet giderleri satışlardan elde edilen kardan büyükse sonuçta faaliyet zararı ortaya çıkacaktır.
Net kar bölümünde işletmenin faaliyet sonucuna etki eden, ancak ana faaliyet konusu ile ilgili olmayan olağandışı gelir ve giderler, örneğin; önceki dönem gelir ve karları, önceki dönem gider ve zararlar, çalışmayan kısım gider ve zararları gibi unsurlar yeralır.[76]
- HESAPLAR:
5.1. HESABIN TANIMI:
Her gün bir çok kıymet hareketinin söz konusu olduğu, bir işletmede; bu işlemler nedeniyle bilançonun çeşitli kalemlerinde oluşan artış ve eksilişlerin, önceki bölümde yapıldığı biçimde, bir tablo üzerinde izlenmesinin pratik olmadığı, hatta işlemler arttıkça böyle bir uygulamanın olanaksız hale geleceği açıktır.[77]
Ticari işlemler sonucu işletmenin varlıklarında, borçlarında ve sermayesinde değişmeler olacaktır. Bundan önceki bölümlerde, ticari işlemlerin söz konusu etkilerinin temel muhasebe denklemi ve bilançolar yardımıyla nasıl izleneceği anlatılmıştır.
Teorik olarak, ticari işlemleri, her ticari işlemle birlikte yeni bir muhasebe denklemi veya yeni bir bilanço düzenleyerek takip etmek mümkündür. Bu gibi bir izah tarzı, çift taraflı kayıt tekniğinin daha kolay anlaşılması bakımından gereklidir. Ancak; bir günde dahi yüzlerce, hatta binlerce ticari işlemin ortaya çıktığı bir işletmede ticari işlemlerin her iki şekilde de takbi pratik olarak mümkün değildir. Bu nedenle muhasebede, ticari işelmlerin takibinde üçüncü ve daha rasyonel bir yolun bulunması zorunlu olmuştur. Muhasebede bu konuda gerekli imkanı hesaplar sağlamaktadır.
Hesap ticari işlemlerin uygun bir şekilde takibi yanında, bilgilerin sınıflandırılması görevini de yerine getirir. Başka bir ifade ile, hesapların her işlemin ilgili olduğu yerde toplanmasını sağlarlar. Mesala hesaplar yardımıyla, kasayı ilgilendiren işlemler bir yerde , malı ilgilendiren işlemler başka bir yerde toplanırlar.[78]
Bir faaliyet döneminde yapılan yüzlerce, binlerce, hatta milyonlarca işlemi bilançolarla izlemek, her işlemden sonra tekrar tekrar bilanço düzenlemek hemen hemen olanaksızdır. Bunun yanında işlemleri konularına göre dönem başından dönem sonuna kadar topluca görmek ve izlemekre zordur.
Bilançado yeralan unsurların konuları ve özelliklerine göre önce bir yerde ayırmak ve bunlarda meydana gelen artış ve azalışları ayrı ayrı çizelgelerde (formlarda) izlemek ve bunları daha sonra topluca bilançoya yansıtmak, yukarıda belirtilen sakıncaları ortadan kaldıracaktadır. Bilanço içeriğini oluşturan ve her bir unsurda (varlıklar, sermaye ve borçlar çeşidinde) dönem içindeki işlemler nedeniyle meydana gelen artış ve azalışların kaydedildiği çizelgeye hesap denir.
Bu tanıma göre adına hesap dediğimiz çizelge; varlıklar, borçlar ve sermaye unsurlarının herbirini, varsa başlangıç durumunu, işlemlerin meydana getirdiği artışı ve azalışı ayrı ayrı gösterecektir. Ayrıca çizelge şeklindeki hesapta artış ve azalışların yazılması (kaydedilmesi) yanında artış yada azalış işleminin hangi işlemde meydana geldiği, meydana geliş tarihi ve nedenide belirtilirse belirsizlik ortadan kalkar ve böylelikle olayları kontrol olanağı yaratılmış olur.[79]
5.2. HESABIN ŞEKLİ:
Bir hesabın sol yanına borçlu sağ yanına alacaklı taraf denir. Hesabın her iki yanında işlemin yapıldığı tarihin, işlmen niteliğinin ve para olarak ifadesinin kaydına ayrılmış sütunlar bulunur. Her hesabın hangi bilanço kalemine yada sonuç işlemine ayrılmış olduğunu gösteren bir adı bulunur. Örneğin, nakit hareketleri kasa hesabında, senetli alacaklar alacak senetleri hesabında izlenir.
Hesabın adı çizelgenin üzerine yazılır.
………………………………………..Hesabı
| Tarih | Açıklama | Tutar | Tarih | Açıklama | Tutar |
|
|
Şekil 5.2.1: Açık Şekil Hesap Tablosu
Yukarıdaki hesap şekline açık şekil denir.
Tarih ve açıklama sütunları hem borç hem alacak işlemi için kullanılan, borç ve alacak tutarlarını yazmak için iki ayrı sütunu bulunan hesap tipine de kapalı şekil denir. Tarih ve açıklama sütunları hem borç hem de alacak için kullanıldığından bu şekle ortak kolonlu şekil de denmektedir.
………………………………………..Hesabı
| Tarih | Açıklama | Tutar | Kalan | |
| Borç | Alacak | |||
Şekil 5.2.2: Kapalı Şekil Hesap Tablosu
SONRAKİ SAYFAYA GEÇİNİZ
[wp_ad_camp_5]
sonraki sayfadan devam ediniz