Duran Varlıkların Enflasyona Göre Düzeltilmesi ile İlgili Örnek
Enflasyona
Göre
Düzeltilmiş
Duran Varlık Kalemi İktisap Düzeltme Değer
Yılı Ayı Değeri(TL) Katsayısı
Yapılmamkta olan yatırım 2001 Şubat 500.000 1.796 898.000
Yapılmamkta olan yatırım 2001 Mart 400.000 1.532 652.000
Yapılmamkta olan yatırım 2001 Nisan 100.000 1.427 142.700
- 693.500
Enflasyona
Göre
Düzeltilmiş
Duran Varlık Kalemi İktisap Düzeltme Değer
Yılı Ayı Değeri(TL) Katsayısı
Demirbaş 2001 Şubat 50.000 1.796 89.000
Demirbaş 2001 Mayıs 250.000 1.342 335.500 Makine (‘) 2001 Haziran 1.000.000 ortaklı katsayısı(‘) 1.693.500
Demirbaş 2001 Eylül 10.000 1.156 11.580
1.330.000 2.130.000
(‘) Bu durum varlık Haziran ayında yapılmakta olan yatırımlardan aktifleştirilmiştir. Dolayısıyla söz konusu kalemi enflasyone göre düzeltilirken aktifleştirme tarihi değil yatırımın tarihi dikkate alınır.
Enflasyona Enfasyona
Göre Cari yıl göre
Düzeltilmemiş Ekonomik amortisamnı Birikmiş düzeltilmiş
Duran Varlık Kalemi Değer Ömrü (yıl) gideri Amortis. net defter
Değer
Demirbaş 89.800 5 16.463(‘’) 16.463 73.337
Demirbaş 335.500 5 44.733 44.733 290.767
Makine(‘) 1.693.500 10 98.788 98.788 1.594.712
Demirbaş 11.580 5 772 772 10.808
2.130.380 160.756 160.756 1.960.624
(‘’) Düzeltilmiş değer/(ekonomik ömür x 121 x 11 x 59.800/ (5x 12) x 11 = 16.463
5.3.6 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
Maddi duran varlıklar için uygulanan düzeltmeye ilişkin usul ve esaslar, şerefiye de dahil olmak üzere , maddi olmayan duran varlıklar için de geçerlidir.
5.3.7 Satışlar İçin Alınan Avanslar
Alınan avansların düzeltme yöntemi satın alımlar için ödenen avansalara ayrılır. Ancak, burada dikkat edilmesi gereken husus alınan avans ile ilgili satış gerçekleştiğinde gelir tablosu içindekş satış kalemi enflasyona göre düzeltilmemiş yeni tutar ile ifade edilmelidir.
5.3.8 Ertelenmiş Gelirler
Ertelenmiş gelirler fatura tarihlerine göre bakiyelerin yaşlandırılması yapıldıktan sonra ilgili düzeltme katsayısı ile çarpılarak bilanço tarihindeki paranın satın alma gücü üzerinden yansıtılacak tutarlar enflasyona göre düzeltilmiş değerleri üzerinden işleme tabi tutulurlar.
- Vadeli alım-satımlar ile ilgili enflasyon düzletmesi yapılırken enflosyona göredüzeltilmemiş mali tablolardaki üç aydan uzun vadeli alacak ve borçlar için ayrılmış olan reeskont gideri ve geliri enflasyona göre düzeltilmiş mali tablolarda aynı şeklide ayrılmaya devametmeli midir?
SPK Xl. 20. Maddede 23 göre vadeli alım satımlar enflasyona göre düzeltilirken vadeli alım satım üzerindeki enflasyon payı, vadeli alım satım tarihi itibariyle ilgili borç ve alacağın vadesine denk gelen vadelerdeki devlet iç borçlanma senetlerinin faiz oranı kullaılarıak düzeltilir. Bu nedenle enflasyona göre düzeltilmemiş mali tablolardaki reeskont gideri ve geliri nitelik olarak devlet iç borçlanma senetlerinin faiz oranı kullanılmış olması ve vadeli alım satım tarihini dikkate alması sebebiyle enflasyona göre düzeltilmiş tablolarda dikkate alınmaz. Vadeli alım satımlardan doğan alacak ve borçların üzerindeki enflasyon payının düzeltilmesi in reeskont gideri ve geliri SPK XI 20 Maddede 23 teki usül ve esaslarına göre yeniden hesaplanır ve tahakkuk ettirilir.
- SPK Xl. 20. Maddede 23 te belirtilen reeskont hesaplamasıyla ilgili yöntemlerin arasındaki fark nedir?
SPK Xl. 20. Maddede 23 2 ci fıkrada belirtilen yöntemin uygulaması durumunda alım veya satım tarihi ile alacak veya borcun tahsilat veya ödeme tarihleri arasına isabet eden enflsyon payı varlık, borç ve alacak. Satış; satışların maliyeti gibi ilgili kalemlerden indirilir, indirilen reeskont tutarı vade tarihine kadar finansman geliri veya gideri olarak muhasebeleştirilir. Ancak SPK Xl. 20. Maddede 23 3 cü fıkrada belirtilen yöntem uygulanırsa vadeli alım ve satımın gerçekleştiği tarih ile bu tarihi takip eden ilk bilanço tarihi arasındaki enflasyon payı ve dönem içerisinde gerçekleşmiş olan diğer alım satımlardan kaynaklanan enflasyon payı, ilgili varlık (örneğin stoklar), satış ve satışların maliyeti gibi ilgli kalemlerden indirilmemiş olur. Bu yöntemle hesaplanan reeskont tutarıda vadeye kadar finansman geliri veya gideri olarak muhasebeleştirilecektir.
5.3.9. Özsermaye Kalemlerinin Düzletilmesi
Mali tabloların enflasyona göre düzeltilecekleri ilk dönemin açılış bilançosunda geçmiş yıl kar/(zararları) dışındaki özsermaye kalemleri, arttırılmaların oluştuğu, başka bir deyişle ödenen tutarların tahsil tarihindeki düzeltme katsayısı kullanılmak suretiyle enflasyona göre düzeltilir. Açılış bilançosunda enflasyona göre düzeltilmiş tutarları ile olmak üzere, aktif kalemlerden, borçların ve özsermaye kalemlerinin çıkarılması sonucunda kalan kısım özsermaye hesap gurubu içinde, “geçmiş yıl kar/(zararları)” hesabında izlenir.
Geçmiş dönemlerde, işletmenin enflasyonun kısmi etkilerinin ortadan kaldırılabilmesi amacıyla oluşturduğu yeniden değerleme fonu gibi fonlar özsermayeden çıkarılır. Bunun yanısıra yeniden değerleme fonundan kaynaklanan sermaye arttırımlarında da artış ortakların özsermayeye katkısı olarak dikkate alınmaz. Ancak,yedek akçelerin ve dağıtılmamış karların sermeyeye ilave edilmesi, orkatlar tarafından konulan sermaye olarak dikkate alınır.
Sermaye arttırımında aynı sermaye olaması durumunda, ayni sermayenin sermayeye ilave edildiği tarihteki makul değeri esas alınır ve ilgili düzeltme katsayısı ile bilanço günündeki paranın cari satın alma gücüne getirilir.
Sermaye ilave edilimiş olsun veya almasın, emisyon primlerinin düeltilmesinde ise tahsil tarihleri dikkate alınır.
Dönem içinde ödenen temettü varsa, temettü tutarı hissedarların kar payına hak kazandığı tarihteki düzeltme katsayısı dikkate alınarak enflasyona göre düzeltilir ve enflasyona göre düzeltilen dağıtılmamış karlar rakamından düşülür.
Net dönem kar/(zararları) ise, temettü ödemesini de dikkate almak kaydıyla cari dönem ile önceki dönem birikmiş karları arasındaki farktan oluşur.
- Enflasyona göre düzeltilmesi gereken özsermaye kalemleri nelerdir? Bu düzeltmeler için hangi tarihteki katsayılar kullanılmalıdır?
İşletmelerin enflasyondan korunmak maksadıyla oluşturdukları yeniden değerleme fonu gibi fonlar dışındaki tüm özsermaye kalemleri enflasyona göre düzeltilmelidir. Bu ve benzeri fonlar, düzeltme işlemi sırasında dikkate alınmaz.
Ödenmemiş sermayenin enflasyona göre düzeltilmessi ile ilgili örnekler
Ödenmemiş sermayesi 3.000.000 TL olan ve 10 Nisan 1998 tarihinde kurulmuş bir işletmenin, ödenmiş sermayesinin enflasyona göre düzeltilmesi aşağıdaki gibidir.
| Arttırım tarihi | Arttırım Tutar (TL) | Kaynak | Düzeltme katsayısı | Enflasyona göre düzeltilmiş değer |
| 10 Nisan 1998 | 750.000 | Nakit | 5.216 | 3.912.000 |
| 2 Mayıs 1999 | 1.000.000 | VDE (“) | 3.369 | – |
| 16 Mart 2000 | 1.250.000 | Nakit | 2.204 | 2.765.000 |
| 3.000.000 | 6,667,0000 |
(“) Yeniden değerleme fonu
- Temettü gelirleri için hangi tarih baz alınarak düzeltme yapılmalıdır?
Temettünün gelir olarak muhasebeleştirilebilmesi için ortakların hak kazanması esastır. Temettü, gelir olarak genel kurul kararını takiben mali tablolara yansıtılır. Bu sebepten dolayı temettü gelirinin düzeltilmesinde genel kurul karar tarihi esas alınır.
- Ortaklara ödenen temettünün enflasyona göre düzeltilmiş tutarı nasıl hesaplanır?
İşletmeler, ortaklarına ödenecek temettü tutarını, ödeme kararının alındığı Genel Kurul tarihindeki düzeltme katsayısı ile enflasyona göre düzeltir ve geçmiş yıl kararından düşer. Ortaklara, Genel Kurul tarihini takiben ödeme yapılmaması durumunda, işletme için bir yükümlülük doğuran ortaklara temettü borçları, iyletmeye parasal kazanç sağlayacaktır. Oluşan parasal kazanç gelir tablosu ile ilişkilendirilir.
5.4. Gelir Tablosunun Enflasyona Göre Düzeltilmesi
Tarihsel maliyete dayalı muhasebe kayıtları baz alınarak düzenlenen gelir tablosunda gelir ve gider muhasebede ilk kayıt edildikleri bedelle izlenir. Mali tabloların enflasyona göre düzeltilmesi durumunda ise gelir tablosundaki büün kalemlerin bilanço tarihindeki paranın satın alma gücü üzerinde ifade edilmesi öngörülmektedir. Bu yüzeden geler tablosunun bütün kalemileri işleminin gerçekleştiği tarihler baz alınarak ilgili düzeltme katsayıları ile düzeltilir ve bilanço tarihndeki pharanın satın alma gücü üzerinden ifade edilir.
Gelir tablosunun enflasyona göre düzeltilmesi sarısında dikkat edilecek önemli bir husus gelir tablosunda parasal olmayan kalemlerle ilişkili olarak ortaya çıkan, amortisman gideri, satılan malın maliyeti gibi kalemlerin aylık düzeltme katsayıları kullanılark enflasyona göre düzeltilmeyeceğidir. Bu kalemlerin tarihsel tutarları gelir tablosundan çıkarılır ve enflasyona göre düzeltilmiş ilgili bilanço kalemleri üzerinden yeniden hesaplanmış değerleri gelir tablosuna yansıtılır. Enflasyona göre düzeltilmemiş gelir tablosundaki dağılım yüzdeleri esas alınarak gelir tablosunun düzeltilmesi sırasında bu açıdan önemli olan satışların maliyeti ile ilgili yöntemler örnek olarak aşağıda açıklanmıştır.
Gelir tablosunun enflasyona göre düzeltilmesi sırasında dikkate alınacak diğer önemli bir husus da gelir tablosunda yer alan ertelenmiş gelir ve peşin ödenen giderlerin gerçekleşen kısımlarının enflasyona göre düzeltilmiş tutarı üzerinden yeniden hesaplanarak gelir tablosuna yansıtılması gerekliliğidir.
Yüksek enflasyon dönemlerinde, Türk Lirası üzerinden vadeli olarak alınan veya satılan varlıkların fiyatı enflasyondan korunmak amacıyla bir enfllasyon payını da içermektedir. Bu pay, alım satım tarihi itibariyle ilgli borç veya alacağın vadesine denk gelen vadelerde devlet için borçlanma senetleri için borsalarda veya teşkilatlanmış diğer piyasalrda oluşan faiz haddi olarak tespit edilir ve ilgili kalemler bu tutar düşüldükten sonra kalan tutarlar üzerinden enflasyona göre düzeltme işlemine tabi tutulur. Tabliğ alım satım ve işlem yoğunluğu gibi nedenlere enflasyona göre düzeltme yapılmasında zorluk bulunması durumunda, enflasyona göre düzeltmenin alım satım tarihleri itibariyle değil, ödeme tahsil tarihleri dikkate alınarak yapılmasını öngörmektedir. Bu yönteme göre, vadeli bilanço tarihinden sonra olan borç ve alacaklar reeskont tabi tutalur ve reeskont tutarı varlık, borç ve alacak, satış, satışların maliyeti gibi ilgli oldukları kalemlerle işikilendirilir.
- Kur farkı ve faiz gelir/gider enflasyon düzeltmesine tabi tutulmakta mıdır?
Gelir tablosunda parasal olmayan kalemlerle ilişkili olmayan tüm kalemler işlem tarihindeki düzeltme katsayısı kullanılark düzeltilirler. Bu uygulamanın istisnası yoktur.
- Gelir tablosu enflasyona göre düzeltilirken yıllık ortalama düzeltme katsayısının kullanılmasının kullanılması doğru mudur?
Eğer gelir tablosu işlemleri yıl içerisinde eşit ağırlıklı olarak dağılmışsa, yani mevsimsel bir etki barındırmıyorsa, enflsayona göre düzeltmelerde kolaylık sağlanması amacıayla yıllık ortalama endeks kullanılabilir.
Gelir tablosu kalemlerinin enflasyona göre düzeltilmesi (satışlar) ile ilgili örnek
2001 yılı 12 aylık satış rakamlarının aylık detaylar ve aylık düzeltme katsaya-ıları kullanılarak enflasyona göre düzeltilmesi
| Düzeltilmemiş mali tablolarda aylar itibariyle satışlar | Düzeltme katsayısı | Enflasyona göre düzeltilmiş değerler | |
| Ocak | 90,000 | 1,843 | 165,870 |
| Şubat | 100,000 | 1,796 | 179,600 |
| Mart | 105,000 | 1,632 | 171,360 |
| Nisan | 135,000 | 1,427 | 192,645 |
| Mayıs | 130,000 | 1,342 | 174,460 |
| Haziran | 145,000 | 1,305 | 189,225 |
| Temmuz | 150,000 | 1,263 | 189,450 |
| Ağustos | 180,000 | 1,220 | 219,600 |
| Eylül | 292,500 | 1,158 | 338,715 |
| Ekim | 357,500 | 1,085 | 387,888 |
| Kasım | 162,500 | 1,041 | 169,163 |
| Aralık | 140,000 | 1,000 | 140,000 |
| Toplam satışlar | 1,987,500 | 2,517,976 |
Satışların Maliyeti
Saışların maliyetinin enflasyona göre düzeltilmesi için öncelikle üretim maliyeti içindeki kalemlerin aylık bazda dökümlerinin elde edilmesi gerekmektedir. Üretim malyetine giren ve tarihsel değerlerinin baz alındığı aortisman gideri ve ilk madde ve malzeme gideri haricindeki kalemler ilgili ayların endeksi ile enflasyona göre düzeltilir. Üretime giren enlasyna göre düzeltilmiş ilk madde ve malzeme giderinin tutarı enflasyna göre düzeltilmiş ilk madde ve malzeme açılış bakiyesi ile enflasyona göre düzeltilmiş ilk madde ve malzeme açılış bakiyesi ile enlasyına göre düzeltilmiş ilk madde ve malzeme kapanış bakiyesi arasındaki farkın mutabakatından hesaplanır.
Satışların maliyeti içindeki enflasyona göre düzeltilmemiş mali tablolardan gelen amortisman gideri çıkarılarak yerine enflasyona göre düzeltimiş amortisman giderinin üretimle ilişkilendirilen kısmı konulur.
| Üretim Şirketi | Ticaret Şirketi | ||
| İlk madde ve mazeme | Dönem başı satokbu döenem satın alınan kullanılan dönem sonu stok | ||
| Yarı mamül | Dönem başı stokHammadde kullanım İşçilik ve diğer üretim giderleri Amortisman gideri Mamüllere transfer Satılan (SMM) Dönem sonu stok | Giderlere enflasyona göre düzeltmek amortisman gideri ise enflosyana göre düzenlenmiş maliyetlerden hesaplamaktır | |
| Mamül | Dönem başı stokYarı mamüldeki transfer Satılan (SMM) Dönem sonu stok |
| Düzeltilmiş | Düzeltilmiş işçilik | Düzeltilmiş | Düzeltilmiş | |
| Düzeltilmiş | ilk madde ve | ve genel üretim | yarı mamül | yarı mamül |
| SMM= | malzeme + | giderlerin açılış + | mamül stokları – | mamül stokları |
| gideri | bakiyesi | açılış bakiyesi | kapanış bakiyesi |
Ticari malların (devir hızlarının esas alınması durumunda) ve satılan ticari mal maliyetinin enflasyona göre düzeltilmesi ile ilgili örnek
İşletmenin 31 Aralık 2000 tarihi itibarıyle ticari mallarının stokta kalış süresi 20 gündür. İşletmenin dönem başı ve dönem sonu ticari mal miktarı aşağıdaki gibidir. İşletme Haziran 2001 tarinde alım yapmıştır. Satılan ticari mal maliyetinin enflasyona göre düzeltilmesi aşağıdaki gibidir;
Dönem başı stok: 100 adet
Dönem sonu stok: 150 adet
Dönem içi satılan stok: 1100 adet
Dönüş hızı= (((100+150)/2)/1.100×360=41gün
| Tarihi elede etme maliyeti (TL) | Düzeltme katsayısı | Enflasyona göre düzeltilmiş değer | |
| (+) dönem başı stok | 35.000 | 1.886 | 66.010 |
| (+) dönem içi alışlar | 462.000 | 1.305 | 602.910 |
| (-)dönem sonu stok | (70.000) | 1.041 | (72.870) |
| (=) satılan ticari mal maliyeti | 427.000 | 596.050 |
5.5. Net Parasal Pozisyon Kar veya Zararının Hesaplanması
Enflasyon muhasebesinin temel amaçlarından biri, dönem içinde parasal varlıkları veya yükümlülükleri elde bulundurmaktan dolayı oluşan net parasal pozisyon kar ve zararının muhasebeleştğerilmesidir. Net parasal pozisyon kar veya zararı, işletmelerin parasal yükümlülükler ve varlıklar bulundurmalarından doğar ve gelir tablosunda “net parasal pozisyon karı/(zararı)” adı altında ayrı bir kalem olarak gösterilir.
Net parasal pozisyon aşağıda görülen basit denklem ile de açıklanabilir:
|
|
|
= +
|
|
|
|
|
– = – +
Parasal pozisyon Parasal olmayan pozisyon
Yüksek enflasyon dönemlerinde işletmeler, parasal varlıklar ve yükümlülükler nedeniyle oluşan kazanç ve kayıpları birbirinden mahsup etmek suretiyle, net parasal pozisyon kar veya zararını hesaplarlar. Bu hesaplama, parasal olmayan bilanço kalemlerinin, özsermayenin ve gelir tablosunun düzeltme işlemine tabi tutulması sonucunda aktif ve pasif arasında ortaya çıkan fark olarak da yapılabilir.
Enflasyona göre düzeltilmiş mali tabloların düzenlenmesinde çok önemli olan bir husus da net parasal pozisyon kar ve zararının hesaplanması ve düha sonra enflasyona göre düzeltmelerin sonucunda oluşan tutarın doğruluğunun ispatlanabilmesidir.
Net parasal pozisyon kar veya zararı, genel fiyat endeksindeki değişikliklerin, ağırlıklı ortalama yöntemine göre bulunan net ortalama parasal pozisyona uygulanması suretiyle yaklaşık olarak tahmin edilebilir. Dönem başı net ortalama parasal pozisyonu ve dönem sonu net ortalama parasal pozisyonu bu yöntemde kullanılabilir. Ancak, dönem içinde parasal pozisyonda önemli dalgalanmalar meydana gelmiş ise yukarıda anlatılan yöntemle tahmin edilen net paraasl pozisyon karı veya zararı ile gelir tablosunda oluşan net parasal pozisyon karı veya zararının arasında büyük sapmalar oluşabilir. Bu nedenle, dönem içinde parasal pozisyonda önemli dalgalanmalar meydana geliyorsa, enflasyona göre düzeltilmiş mali tablolarda oluşan net parasal posizyon kar veya zararının ispatlanmasında daha detaylı yöntemler kullanılmaklıdır. Bu yöntemler üçer ayılk veya ayık parasal pozisyonun kullanılmasını gerektirebilir.
5.6. Nakit Alım Tablosunun Enflasyona Göre Düzeltilmesi
Nakit alım tablosu, bilanço tarihindeki paranın satın alma gücünden ifade edilir ve tablodaki bütün kalemler tahakkuk ettikleri tarihteki düzeltme katsayısı ile düzeltilip gösterilir.
Dönem başı nakit mevcudu, bilanço tarihindeki paranın satın alma gücü üzerinden gösterilir ve dönem içi nakit girişleri ve çıkışları gösterilirken gerek gelir tablosu kalemleri, gerekse bilanço artış ce azalışlarında düzeltilmiş tutarlar dikkate alınarak nakit akım tablosu oluşturulur.
Cari yıl net kararından hemen önce ayrıntılı gelir tablosunuda gösterilen net parasal pozisyon karı ya da zaarı da ayrı bir kalem olarak nakit akım tablosunda yer alır. Nakit girişi sağlayan kalemlerden oluşuan net parasal pozisyon karı ya da zararı dönem içi nakit girişlerinde, nakit çıkışı sağlayan kalemlerden oluşan net parasal pozisyon kar yada zararı dönem içi nakit çıkışlarında belirtilir. Ancak, bu tip bir ayrım yapılması güç olduğundan net pozisyon karı yada zararının, nakit akım tablosunda tek bir kalem halinde de gösterilmesi mümkündür.
Unutulmaması gereken bir diğer nokta da, nakit giriş ya da çokoş gerektirmeyen gelir ve giderleriin sınıflandırılmasında enflasyona göre düzeltilen gelir ve giderlerin dikkate alınmasıdır. Buna göre, amortisman gideri, kıdem tazminatı karşılık gideri gibi nakit girişi agerektirmeyen giderlerin sınıflandırılmasında enflasyona göre dönem sonu parasal değerinde düzeltilmiş giderlerin kullanılması gerekmektedir.
- Bilanço tarihi itibariyle enflasyona göre düzeltilmiş nakit akım tablosu hazırlanırken, enflasyona göre düzeltilmemiş nakit akım tablosu, ortalama düzeltme katsayıları ile düzeltildikten sonra enflasyona göre düzeltilmiş nakit akım tablosu rakamlarına ulaşabilir mi?
Enflasyona göre düzeltilmemiş nakit akım tablosu ortalama düzeltme katsayıları ile enflasyona göre düzeltilemez. Enflasyona göre düzeltilmiş nekit akım tablosu hazırlanırken işlemlerin oluştuğu tarihler ile ilgili düzeltme katsayıları kullanılmalıdır
- Enflasyona Göre Düzeltme Defteri
işletmeler enflasyona göre düzeltilmemiş mali tablolarla, enflasyona göre düzeltilmiş mali tablolar arasındaki ilişkiyi kurabilmek ve daha sonraki dönemlerde hazırlanacaak enflasyona göre düzeltilmiş mali tabloların daha sağlıklı olabilmesi için elektronik ortamda veya yazılı olarak “Enflasyona Göre Düzeltme Defteri” adı altında kayıtdırlar. Bu defterde tutmak durumundadırlar. Bu defterde aşağıdaki bilgilerin yer alması gerekmektedir:
- İşletmenin ünvanı,
- Düzeltme işlemlerinin hangi yıla ait olduğu,
- Düzeltme işlemine tabi tutulacak kalemlerin tarihi değerleri,
- Düzeltme işleminde kullanılacak endekslerin değeri ve düzeltme katsayıları,
- Düzeltme işleminde kullanılan varsayımlar,
- Düzeltme işleminde kullanılan değişkenlerinhesaplanmasına ilişkin veriler (stok devir hızı gibi),
- Düzelteme katsayılarının tespit edilmesine yönelik olarak varlıkların yaşlandırılmalarına ilişkin veriler,
- Stokların ve diğer varlıkların ayrıntılı dökümleri,
- Muhasebe belge ve kayıtlarındaki verilerden düzeltme işlemine tabi tutulmuş mali tablo verilerine ulaşmada kullanılan diğer bilgi ve belgeler,
- İştirak ve bağlı ortaklıkların mali tablo ve rapırları,
Yapılacak işlemlerin ve hasapların çokluğu ve karışıklığı işletmenin elektronik ortamda kayıt tutmasınıı gerekli kılacaktır.
- Enflasyon Muhasebesi Uygulaması Sonucu Oluşan Muhasebe Politikası Farklılıkları
Enflasyon muhasebesi uygulaması sırasında amortismana tabi varlıkların amortisman oranları vergi mevzuatının ilgili hükümlerince belirlenmiş amortisman oranlarından farklı olarak ekonomik faydalı ömürleri göz önüne alınarak tespit edilecvek yeni oranlar olacaklardır. Daha önce vergi mevzuatına göre amortismana tabi olmuş varlık tutarları ekonomik faydalı ömürleri esas alınarak bulunacak yeni oranlarala geriye dönük olarak düzeltilecektir. Ayırca, dönem içerisinde elde edilen varlıklar bütün bir yıl için değil, aktifleştirildiği tarihten itibaren kıst usulü kullanılarak amortismana tabi tutulacaklardır.
Buna ek olarak, ilk defa düzeltme işlemine tabi tutulacak amortismana tabi varlıkların maliyetine ilave edlmiş finansman giderleri, kur farkları ve yeniden dğerleme değer artışı enflasyon muhasebesi gereğince ilgili varlıkların maliyetinden düşülür. Ancak SPK nın muhasebe standartlarına ilişkin düzenlemelerinde olanak tanınan hallerde, amortismana tabi varlıkların maliyetine finansman giderlerinin sadece reel kısımının ilave edilmesi mümkündür.
- Örnek Enflasyon Muhasebesi Uygulamaları
Örnek 1
31 Aralık 2000 tarihi itibariyle, 31 Aralık 2000 tarihindeki paranın satın alma gücünde enflasyona göre düzeltilmiş bilanço:
| Enflasyona göre düzeltilmiş | Enflasyona göre düzeltilmemiş | |
| Hazır değerler | 50.000 | 50.000 |
| Alacaklar | 200.000 | 200.000 |
| Stoklar | 250.000 | 350.000 |
| Duran varlıklar | 900.000 | 2.450.000 |
| Toplam varlıklar | 1.400.000 | 3.050.000 |
| Banka borçları | ||
| Diğer borçlar | 50.000 | 50.000 |
| Toplam borçlar | 50.000 | 50.000 |
| Sermaye | 1.000.000 | 2.900.000 |
| Birikmiş karlar | 350.000 | 100.000 |
| Toplam öz kaynaklar | 1.350.000 | 3.000.000 |
| Toplam borç ve özkaynaklar | 1.400.000 | 3.050.000 |
(“) Dengeleyici tutar olarak hesaplanır
31 Aralık 2000 tarihi itibariyle, 31 Aralık 2000 tarihindeki paranın satın alma gücünde enflasyona göre düzeltilmiş bilanço:
| Enflasyona göre düzeltilmiş | Enflasyona göre düzeltilmemiş | |
| Hazır değerler | 25.000 | 25.000 |
| Alacaklar | 350.000 | 350.000 |
| Stoklar | 300.000 | 405.000 |
| Duran varlıklar | 750.000 | 3.696.560 |
| Toplam varlıklar | 1.425.000 | 4.476.560 |
| Banka borçları | 0 | 0 |
| Diğer borçlar | 25.000 | 25.000 |
| Toplam borçlar | 25.000 | 25.000 |
| Sermaye | 1.000.000 | 5.569.400 |
| Birikmiş karlar/zararlar (“) | 400.000 | (1.017.840) |
| Toplam öz kaynaklar | 1.400.000 | 4.451.560 |
| Toplam borç ve özkaynaklar | 1.425.000 | 4.476.560 |
(“) Cari dönem net kar /zarar da içermektedir
31 Aralık 2001 tarihi itibariyle, 31 Aralık 2001 tarihindeki paranın satın alma gücünde enflasyona göre düzeltilmiş birikmiş karlar hareket tablosu:
| Enflasyona göre düzeltilmiş | Enflasyona göre düzeltilmemiş | |
| Açılış | 350.000 | 188.600(“) |
| Ödenen temettü | (100.000) | (163.800)(““) |
| Net ödenen karı/zararı | 150.000 | (1.043.240) |
| Kapanış | 400.000 | (1.017.840) |
(“) 31 Aralık 2000 tarihi itibariyle 31 Aralık 2001 tarihindeki paranın satın alma gücünde birikmiş karlar (1.000×1.856=1.88.600)
(““) Enflasyona göre düzeltilmemiş mali tablolarda ödenen temettü tutarı 100.000 milyon TL sidir.
Genel Kurul temettü ödemesinin karalaştırıldığı Mart 2001 tarihinde yapılmıştır. Enflasyona göre düzeltilen ödenen temettü turarı ise 163.200 milyon TL sidir. (1.000×1.632=163.200milyon TL)
Örnek 2
31 Aralık 2000 tarihi itibariyle, 31 Aralık 2000 tarihindeki paranın satın alma gücünde enflasyona göre düzeltilmiş bilanço:
| Enflasyona göre düzeltilmiş | Enflasyona göre düzeltilmemiş | |
| Hazır değerler | 50.000 | 50.000 |
| Alacaklar | 200.000 | 200.000 |
| Stoklar | 250.000 | 350.000 |
| Duran varlıklar | 900.000 | 2.450.000 |
| Toplam varlıklar | 1.400.000 | 3.050.000 |
| Banka borçları | 900,000 | 900,000 |
| Diğer borçlar | 50.000 | 50.000 |
| Toplam borçlar | 950,000 | 950,000 |
| Sermaye | 100,000 | 290,000 |
| Birikmiş karlar | 350.000 | 1,810,000 |
| Toplam öz kaynaklar | 450,000 | 2,100,000 |
| Toplam borç ve özkaynaklar | 1.400.000 | 3.050.000 |
(“) Dengeleyici tutar olarak hesaplanır.
31 Aralık 2000 tarihi itibariyle, 31 Aralık 2000 tarihindeki paranın satın alma gücünde enflasyona göre düzeltilmiş bilanço:
| Enflasyona göre düzeltilmiş | Enflasyona göre düzeltilmemiş | |
| Hazır değerler | 25.000 | 25.000 |
| Alacaklar | 350.000 | 350.000 |
| Stoklar | 300.000 | 405.000 |
| Duran varlıklar | 750.000 | 3.696.560 |
| Toplam varlıklar | 1.425.000 | 4.476.560 |
| Banka borçları | 1,250,000 | 1,250,000 |
| Diğer borçlar | 25.000 | 25.000 |
| Toplam borçlar | 1,275,000 | 1,275,000 |
| Sermaye | 100,000 | 546,940 |
| Birikmiş karlar/zararlar (“) | 50,000 | (2,654,620) |
| Toplam öz kaynaklar | 150,000 | 3.201.560 |
| Toplam borç ve özkaynaklar | 1.425.000 | 4.476.560 |
(“) Cari dönem net kar /zarar da içermektedir.
31 Aralık 2001 tarihi itibariyle, 31 Aralık 2001 tarihindeki paranın satın alma gücünde enflasyona göre düzeltilmiş birikmiş karlar hareket tablosu:
| Enflasyona göre düzeltilmiş | Enflasyona göre düzeltilmemiş | |
| Açılış | 350.000 | 3,413,660(“) |
| Ödenen temettü | (100.000) | (163.200)(““) |
| Net ödenen karı/zararı | 200.000 | (595,840) |
| Kapanış | 50.000 | (2,654,620) |
(“) 31 Aralık 2000 tarihi itibariyle 31 Aralık 2001 tarihindeki paranın satın alma gücünde birikmiş karlar (1.510,000 x 1,886 = 3,413,650)
(““) Enflasyona göre düzeltilmemiş mali tablolarda ödenen temettü tutarı 100.000 milyon TL sidir.
Genel Kurul temettü ödemesinin karalaştırıldığı Mart 2001 tarihinde yapılmıştır. Enflasyona göre düzeltilen ödenen temettü turarı ise 163.200 milyon TL sidir. (100.000×1.612=163.200milyon TL)
- Enflasyon Muhasebesi Öreneği
SONRAKİ SAYFAYA GEÇİNİZ
[wp_ad_camp_5]
sonraki sayfadan devam ediniz