» 1905 Mustafa Kemal Atatürk, İstanbul Harp Akademisi’nden kurmay Yüzbaşı olarak
mezun oldu
» 1905 Mustafa Kemal Atatürk, ilk görev yeri olarak Suriye Şam’a 5. Ordu komutanlığına
atanır »1905 Mustafa Kemal Atatürk Şam’da Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurar
» 1908 II. Meşrutiyet’in İlanı ilk kez çok partili hayata geçiş
» 1908 Yunanistan, Girit’i ilhak eder » 1908 Bulgaristan bağımsızlığını ilan eder
» 1908 rejime dönük ilk isyan olan 31 Mart isyanı çıkar
» 1908 31 Mart isyanını Hareket Ordusu bastırır. Hareket Ordusunu İttihatçı Mahmud Şevket kurar. Kurmay komutanı Mustafa Kemal Atatürk olur böylece Atatürk ilk kez tarih
sahnesine çıkar
» İsyanda parmağı olduğu düşünülen ll. Abdülhamid tahtan indirilir yerine V. Mehmed
Reşad getirilir » 1909 Anayasa değişikliği ile padişahın yetkilerinin kısıtlanması
» XX. Yüzyıl Düşünce Akımları »1911 Trablusgarp Savaşı (Derne – Tobruk Cephesi)
» 1912 I. Balkan Savaşı » 1913 Londra Antlaşması ve Midye Enez Hattı
» 1913 Babıali Baskını (İlk askeri darbe) » 1913 II. Balkan Savaşı
1908 Reval Görüşmeleri
İngiltere Rusya Osmanlı, Almanya yakınlaşması üzerine İngiltere ile Rusya yakınlaştı. Boğazlar, İttihat Terakki, Makedonya, Balkanların geleceği masaya yatırıldı. İngiltere, Balkanlar da Rusya’ya serbestlik tanıdı. İngiltere, Osmanlı Devleti’ni korumaktan vazgeçti denge politikası sona erdi.
ll. Meşrutiyet (23 Temmuz 1908 – 11 Nisan 1920)
Genç Osmanlılar kötü gidişatı durdurmak amacıyla tıbbiyeli genç subaylarla birleşerek ilk Osmanlı Partisi, İttihat ve Terakki’yi kurdu. Türkçülük akımı devlet politikası yapıldı. İttihat ve Terakki’nin baskısı II. Meşrutiyet’in ilanında etkili oldu. Ordu ve halk arasında isyan
söylentileri arttı. Reval Görüşmeleri ile İngiltere Osmanlı Devletini koruma politikasını bıraktı. Böylece denge politikası çöktü. Rusya ile İngiltere, Osmanlı’yı paylaşınca Alman gizli servisi gelişmeyi Osmanlı’ya iletti. İttihatçıların baskısı II. Abdülhamit üzerinde çok arttı ve padişah meclisi tekrar açmak zorunda kaldı. Anayasa da 1909 değişikliği yapıldı. En önemli
değişiklik padişahın yetkilerinde oldu. Padişahın yetkileri aşırı şekilde kısıtlandı. Hükümet meclise karşı sorumlu tutuldu. Bakan atamaları da sadrazama bırakıldı. Uluslararası belge, antlaşma onaylama yetkisi meclise verildi. Dernek, parti kurma, toplanma hakkı getirildi.
Sansür, sürgün, baskı kaldırıldı. İlk kez padişahın sürgün yetkisi kaldırıldı. Demokrasi güç kazandı. Parlamento, kabinenin güven alamaması durumunda iptal edilecekti.
Bozulan ekonomi, toprak kayıpları, İttihat Terakki ile Ahrar Fırkasının meclisteki çekişmesi. İttihatçı Meşveret, İçtihat ve Mizan ile padişaha yakın olan Volkan Gazetesi (İttihadi Muhamediye Partisi) yayınlarıyla ortamı daha da gerdi. Serbesti Gazetesi başyazarı Hasan
Fehmi’nin öldürülmesi huzuru bozdu. 4. Avcı Taburu ve şeriat yanlıları, meclisi basarak Hüseyin Hilmi Paşa hükümetini devirdiler. İttihat ve Terakki, İstanbul’da gücünü kaybedince Makedonya’dan yardım istedi.
Mahmut Şevket Paşa’nın kurduğu Hareket Ordusu yola çıktı. Ordunun Kurmay başkanlığını Yüzbaşı Mustafa Kemal üstlendi. (Mustafa Kemal ATATÜRK ilk kez tarih sahnesine çıktı. Mustafa Kemal kaleme aldığı bir yazıyla ordu yönetime el koymayacak dedi. Mustafa Kemal askeri darbelere karşıdır Sıkıyönetim ilan edildi, Divan-ı Harp Mahkemeleri kurularak Volkan Gazetesi sahibi ve isyancılar idam edildi. İsyanda parmağı olduğu gerekçesiyle II. Abdülhamit tahtan indirildi (meclis kararı ile ilk kez tahtan padişah indirildi) yerine meclis kararı ile V. Mehmet Reşat tahta çıktı. Hüseyin Hilmi Paşa yerine yeni kabineyi Tevfik Paşa kurdu.
XX. YÜZYIL FİKİR AKIMLARI
Osmanlıcılık
l. Meşrutiyet Dönemi’nde, Jön Türkler (Genç Osmanlılar) tarafından denendi. Din, dil, ırk ayrımı yapılmaksızın herkes Osmanlı vatandaşı sayıldı. Milliyetçiliği, azınlık isyanlarını durdurmak, huzuru, birlik ve beraberliği sağlamak temel amaçtı. l. Balkan Savaşı’nda
Arnavutluk’un bağımsızlığıyla önemini yitirdi. Temsilcileri: Namık Kemal, Şinasi, Ziya Paşa, Ali Suavi (gazeteci), Mithat Paşa (sadrazam), Ahmet Rıza (Osmanlı Mebusan Meclisi’nin ilk başkanı), Abdullah Cevdet vs.
İslamcılık (Panislamizm) İstibdat Dönemi’nde II. Abdülhamit, Cemalettin Afgani’nin etkisinde kalarak halifelik gücüyle tüm İslam dünyasının birleştirmek istedi. Fakat milliyetçilik akımı ve İngiltere buna
izin vermedi. I. Dünya Savaşı, Kanal ve Hicaz cepheleri sırasında Müslüman Araplar, Osmanlı Devleti’ni değil İngilizleri destekledi böylece İslamcılık önemini yitirdi.
Turancılık (Pantürkizm) ve Türkçülük Akımı
Orta Asya, Anadolu ve Balkan Türkleri tek çatı altında birleştirilmek istendi. Öncüleri aynı zaman da İttihat ve Terakki’nin de öncüleriydi. Siyasi kanat Talat ve Cemal Paşa, askeri kanat Enver Paşa idi. Düşünürleri: İsmail Gaspıralı, Yusuf Akçura, Zeki Veledi Togan vs. Orta Asya’nın Türk ve Müslümanları, Stalin (SSCB) baskısına karşı Müslüman Birliği Partisi
kuruldu. Duma Meclisine ilk temsilci olarak Başkan Zeki Veledi Togan’ı gönderildi. Türk Dünyasına ve Müslümanlara karşı SSCB baskısı daha da artınca Orta Asya’da Milli İstiklal ayaklanması başladı. Enver Paşa hareketin askeri önderiydi. Birinci Dünya Savaşı Sarıkamış
Felaketi sonrası Enver Paşa, Anadolu’yu terk etti. Orta Asya Türkleri ile SSCB karşı Hokand’ta kurduğu Basmacılık Harekâtı ile mücadelesine devam etti. Türkçülük fikri, ilk kez ll. Meşrutiyet Döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından uygulanmak istendi. I. Dünya Savaşı sonrası İttihatçılar ülkeyi terk etti. Mustafa Kemal ve arkadaşları ülkenin geleceği için seferber oldu. Ziya Gökalp, “Türkçülüğün Esasları” dedi ve fikre yeni bir ivme
kazandırdı. Turancılık, ılımlı ulusalcılığa döndü. Mehmet Emin Yurdakul, Ömer Seyfettin gibi aydınların etkisiyle Türkçülük, Anadolu’da hızla yayıldı.
Türk halkı verdiği amansız Milli Mücadele ile adeta küllerinden yeniden doğdu, Türkiye Cumhuriyeti kuruldu.
Batıcılık
Dağılma Dönemi’nde Dr. Abdullah Cevdet, Süleyman Nazif, Celal Nuri gibi aydınlar Batı’nın her alanda üstünlüğünü aşırı bir şekilde vurguladı. Avrupa’dan damızlık erkek getirilmesini bile savundular. Batıcılık bu dönemde çok cıvık… Batılaşma ilk kez Osmanlı’da Lale
Devri’nde kültürel alanda başladı. l. Mahmut ile askeri boyut kazandı Dağılma Dönemi’nde Batı tarzı her alanda ıslahat yapıldı. Türkiye Cumhuriyet’i ile yeni bir boyut kazandı. Batı’nın bilimsel ve teknik üstünlüğü kabul edilerek muasır medeniyetler seviyesine ulaşılmak
istendi.
Âdem-i Merkeziyetçilik (Yerinden Yönetim)
Temsilcisi Prens Sabahattin idi. Liberal ekonomiyi, federal yapıyı savundu. Merkez dışı yönetim anlayışına sahipti. Birey teşebbüsü savundu. Düşünceleri, Osmanlı’ya oldukça ters geldi.