in

Kpss Tarih – Atatürk İnkilapları – Konu Özeti

  • Öğretimin birleştirilmesi kanunuyla eği­ tim ve öğretimde uygulamada birlik sağ­lamak, öğretimde birliği esas almak, ulu­sal bilinci güçlendirmek amaçlanmıştır.
  • Parti kurucularının yapılacak inkılap­lara bağlı kalacaklarını belirtmeleri­ne rağmen: Terrakiperver Cumhuriyet Partisi’nin programında yer alan dini düşünce ve inançlara saygılı olunacağı kararı Cumhuriyet karşıtlarının partiye girmelerine neden olmuştur.
  • 1924 Anayasası’nda 1928 yılında yapılan değişiklikle milletvekillerinin yemin etme biçimi değiştirilmiştir.
  • Atatürk Döneminde çok partili hayata ge­çiş amacıyla kurulan Serbest Cumhuriyet Partisi’nin programında milliyetçilik, cum­huriyetçilik, halkçılık ve laiklik yer almıştır. Ancak parti programında devletçilik yeri­ne liberalizm yer almıştır.
  •  Milletvekilleri hükümet üyeleri tek tek seçmesi hükümet oluşturma sürecini zorlaştırmış. Bu durum Cumhuriyetin ilanı için yapılan yasa değişikliğiyle ortadan kalkmıştır.
  • 1935 yılında pazar gününü resmi tatil kabul eden bir kanun çıkarılmıştır. Bu ka­nun ile ekonomik ve politik alanlarda Türk milletinin medeni ülkelerle ortak yaşamı ve çalışmasına kolaylaştırılması amaç­ lanmıştır.
  • Halkevlerinin açılması, Türk Dil Kurumu’nun kurulması. Yeni Türk al­ fabesinin kabul edilmesi, Türk Tarih Kurumu’nun kurulması ulusallaşma ama­cıyla yapılan inkılâplardır.
  •  Cumhuriyet Dönemi’nin ilk hükümeti is­met İnönü tarafından kurulmuştur.
  • 1924 Anayasası’nın kabul edilmesiyle egemenlik hakkı kişiden halka verilmiştir.
  • Yeni Türk devleti TBMM’nin açılmasıyla kurulmuştur.
  • Menemen Olayı’nda Asteğmen Kubilay’m öldürülmesi laik devlet anlayışına bir tep­kidir.
  •  Miladi takvimin kabulü, saat sisteminin değiştirilmesi, hafta sonunun cumadan pazara alınması, ağırlık ve uzunluk ölçü birimlerinin değiştirilmesi batı ile ilişkileri kolaylaştırmıştır.
  • Şeyh Sait isyanı hükümet değişikliğine, bölgesel seferberliğin ilan edilmesine, Takriri Sükûn kanununun çıkarılmasına ve İstiklal Mahkemelerinin kurulmasına ortam hazırlamıştır.
  • Atatürk Kastamonu’da yaptığı konuşma­ da tekke ve zaviyeleri kapatacağını söy­lemiştir.
  • OsmanlI Devleti’nde limanlar arasında yolcu ve yük taşıma işinin büyük bir bölü­münün ve önemli limanların işletmesinin yabancı şirketlerin elinde olması yetkisi Kabotaj Kanunu ile Yeni Türk Devleti’nin eline geçmiştir.
  • Tevhidi-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılma­sıyla ulusal bilinç ve eğitimin laik ve bi­ limsel temellere dayandırılması sağlan­mıştır.
  • Atatürk Döneminde kurulan partiler; Halk Fıkrası, Serbest Cumhuriyet Fıkrası, Te­rakkiperver Cumhuriyet Fıkrası, Amele ve Çiftçi Partisi, Ahali Cumhuriyet Fıkra­sı, İşçi ve Çiftçi Parlisi’dir.
  • Millet Mektepleri’nin açılması ve Latin al­ fabesinin kabul edilmesi okuma – yazma oranını arttırmıştır.
  • Cumhuriyetin ilan edilmesi, saltanatın ‘ kaldırılması, halifeliğin kaldırılması, çok partili rejim denemelerinin yapılması si­yasal alanda yapılan girişimlerdir.
  • Cumhuriyet Dönemi’nde uzunluk ve ağırlık ölçülerinde metre kilogram sistemlerine geçilmesindeki amaç uygulamada birliği sağlamaktır.
  • Saltanatın kaldırılması Medeni Kanunun kabulü ve cumhuriyetin ilan edilmesi de­mokratik devlet anlayışının geliştiğinin kanıtıdır.
  •  Terakkiperver Cumhuriyet Fıkrası ve Sevr best Cumhuriyet Fıkrası Atatürk Döne­ minde çok partili hayata geçiş amacıyla muhalefet partileri olarak kurulmuştur.
  • Halifeliğin kaldırıldığı gün kabul edilen diğer yasalar şunlardır: Şeriye ve Evkaf Vekâleti kaldırıldı. Erkanı Harbiye Veka­leti kaldırdı. Tevhidi-i Tedrisat Kanunu çıkarıldı. Osmanlı hanedanı yurt dışına çıkarıldı.
  • TBMM’nin açılması saltanatın kaldırılma­sı ve Cumhuriyetin ilanı demokratik devle­ tin kurulmasının aşamalarıdır.
  • Medreselerin kapatılması ve yabancı okulların Milli Eğitim Bakanlığına bağlan­ ması öğretim birliği ile ilgili uygulamaların sonuçlarındandır.
  • Toplumsal alanda kadın – erkek eşitliği Medeni Kanun ile sağlanmıştır.
  • Atatürk Döneminde sanayiyi destekle­mek amacıyla Sanayi ve Teşvik Kanunu; MTA’nın, Etibank’ın ve Sümerbank’m ku­rulması gibi çalışmalar yapılmıştır.
  •  Cumhuriyet tariiıinde laik ve demok­ ratik rejime yönelik ilk isyan Şeyin Sait İsyan ı’dır.
  • Medeni Kanun ile kadınlara tanınmayan haklar; kendi soyadını kullanma ve seç­ me seçilme hakkıdır.
  • Toplumsal (sosyal) alandaki inkılâplar; tekke – zaviye ve türbelerin kapatılması, kılık- kıyafet değişikliği, soyadı kanunu, takvim, saat ve ölçülerde yapılan değişik­liklerdir.
  • Halifeliğin kaldırılması doğrudan doğruya cumhuriyetçilikle ilgili bir uygulamadır.
  • Soyadı Kanunu’nun kabulü doğrudan doğruya halkçılık ilkesiyle ilgili bir uygu­lamadır.
  • Şeyh Sait İsyanı ile ilgisi olduğu gerekçe­ siyle kapatılan parti Terakkiperver Cum­huriyet Fıkrası’dır.
  • ilk cumhuriyet hükümetinin başbakanı İs­met İnönü’dür
  • Atatürk’ün “Sanatsız kalan bir milletin ha­ yat damarlarından biri kopmuş demektir “sözüyle açtığı eğitim kurumu Milli Musiki ve Temsil Akademisi’dir.
  • Meclis hükümeti sisteminden kabine sis­ temine geçiş cumhuriyetin ilanıyla ger­ çekleşmiştir.
  • 17 Kasım 1924 tarihinde kurulan Terak­kiperver Cumhuriyet Fıkrası’nın ilk genel başkanı Kazım Karabekir’dir
  • Yeni Türk alfabesi 1 Kasım 1928 tarihin­de kabul edilmiştir.
  •  Kabotaj Kanunu’nun kabul edilmesi doğrudan doğruya bağımsızlık ilkesinin bir sonucudur.
  • 1928 yılında yapılan anayasa değişikli­ğiyle ( Devletin dini İslam’dır) maddesinin kaldırılmasıyla devletin inançlar karşısın­ da tarafsızlığı sağlanmıştır
  • Bursa Olayı ezanın Türkçe okunmasına bir tepkidir
  •  işbankası; ziraat, sanayi , maden ve si­gortacılık alanına yatırım yapmak ama­cıyla kurulmuş ilk özel bankadır.
  •  Hıyaneti Vataniye Kanunu ile İstiklal Mahkemeleri ilk kez kurulmuştur.
  • 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilatı Esasiye Kanunu’nda ilk değişiklik cumhuriyetin ilan edilmesidir.
  • Beş Yıllık Kalkınma Planı 1933 – 1938 yılları arasında çıkarılmış, 1934 – 1938 yılları arasında uygulanmıştır.

[wp_ad_camp_2]