Kpss II. Abdülhamid Dönemi Gelişmeleri

II. Abdülhamid Dönemi

Hazırlayan: Murat Çınar

ll. Abdülhamid = 1876 – 1909

Unvanı: Ulu Hakan Mesleği: Marangoz

Ekstra Bilgi: Bazı kaynaklarda Kızıl Sultan olarak anılmaktadır

Dönemin Kronolojisi
» 1876 Kanunı Esasi
» 1876 I. Meşrutiyet
» İstibdat Dönemi
» I908 lI. Meşrutiyet (20. yy) » 31 Mart Vakası
» Hareket Ordusu
» 1909 Anayasa Değişikliği

Balkan Sorunu ve 93 Harbi

1877 – 1878 Osmanlı Rusya

Panslavizm politikası Balkanlarda Osmanlı ile Rusya’yı, Müslüman ile Hristiyan’ı karşı karşıya getirdi. Balkan bunalımı sırasında yüzlerce köy yakıldı binlerce masum, sivil vatandaş öldü. Sırplar ve Karadağlılar isyan etti. İstanbul (Tersane) Konferansı toplandı. Avusturya, Rusya, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya katıldı amaç Balkanlarda huzuru tekrar sağlamaktı. Osmanlı açısından konferans kararları çok ağırdı. Osmanlı Sırp topraklarından yani kendi topraklarından askerini çekecek, Bosna – Hersek özerk olacaktı. Resmen iç işlerimize müdahale edildi. İlk aydın sınıfı olan vatansever Jön Türkler (Genç Osmanlılar) Abdülaziz’den konferansın sonuçlarını kabul etmemesini istedi. Kabul edeceğini açıklayan padişah çift bileğinden kesilerek, intihar süsü ile öldürüldü. Tahta V. Murat çıkarıldı kısa sürede indirilerek yerine anayasa ve meclis sözünü kabul eden II. Abdülhamit tahta çıkarıldı.

Kanun-ı Esasiye (ilk anayasa) kabul edilip Meşrutiyet ilan edildi. İlk kez halk meclisi açıldı (Mebusan Meclisi) ve rejim ilk kez değişti. Artık sorunlar meclisin çatısı altında karara bağlanacaktı. Tersane Konferansı dağıtıldı bu gelişme İngiltere’nin hoşuna gitmedi yeni rejimi kabul etmediğini açıkladı. Osmanlı ile İngiltere’nin arası açılınca Rusya bu fırsatı kaçırmadı ve Osmanlı’ya saldırdı. Osmanlı Rus savaşı 93 Harbi (1877 – 78) başladı. Yalnız kalan Osmanlı Rusya karşısında ağır bir yenilgi aldı. Ruslar, Batı da Edirne (Plevne kahramanı Gazi Osman Paşa) Doğu da Erzurum’a (Nene Hatun, Aziziye tabyası ve Gazi Muhtar Paşa Hamidiye tabyası mücadele etti) kadar ilerleyince Osmanlı teslim oldu önce 1878 Ayastefanos (Yeşilköy) Anlaşması imzalandı sonra iptal edilip yerine 1878 Berlin Antlaşması imzalandı.

“Bebem, anasız büyür de, vatansız büyüyemez.”

Nene Hatun

Ayastefanos Antlaşması (1878)

Büyük Bulgaristan Krallığı kurulacaktı. Böylece Rusya sıcak denizlere inecekti. Bulgar sınırı Karadeniz’den Ege’ye kadar uzanacaktı. Romanya (Eflak – Boğdan), Sırbistan ve Karadağ tam bağımsız olacaktır. Girit Rumlarına, Doğu’da Ermenilere ıslahat yapılacaktır.

MÇ UYARI: Girit Rumlarına Halepe Fermanı ile imtiyaz verildi. Ermenilere, göz açtırmayan ll. Abdülhamit Kürt aşiretlerinden Hamidiye Alaylarını kurdurdu. Kızıl Sultan lakabı bu yüzden takıldı.

Ruslara savaş tazminatı ödenecekti.

Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selase) ve Doğu Beyazıt (Ağrı) Rusya’ya bırakılacaktır.

Bosna – Hersek özerk olacaktır.

İngiltere, Almanya ve Avusturya Ayastefanos Antlaşmasına müdahale etti, ölü doğmuş uygulanmayan bir anlaşma olarak tarihe geçti. Rusların sıcak denizlere inmesi İngiltere ve Almanya’yı rahatsız etti. Üç madde değiştirilerek yerine 1878’de Osmanlı, İngiltere, İtalya, Almanya, Avusturya, Fransa, Rusya, Macaristan arasında Berlin Anlaşması imzalandı.

1878 Berlin Anlaşmasına

Bismark (Alman Başbakan)

Antlaşmaya göre:

» Büyük Bulgaristan dağıtıldı. Osmanlı’ya vergi veren prenslik oldu. Makedonya ıslahat yapma şartı ile Osmanlı’ya verilecek
» Doğu Beyazıt (Ağrı) Osmanlı’ya iade edildi.
» Savaş tazminatı iki katına çıkarıldı Berlin antlaşması sonrası Bulgaristan 3’e ayrıldı. Asıl Bulgaristan Osmanlı prensliği oldu. Makedonya da Osmanlı’ya verildi. Doğu Rumeli’de Hrıstiyan vali olma şartı ile Osmanlı’ya bırakıldı.
Antlaşma sonrası Kıbrıs geçici askeri üs olarak İngilizlere verildi. Bu kadar borç alırsan olacağı bu… Osmanlı’nın

dağılma süreci hızlandı. İngiltere ve Fransa Osmanlı’yı koruma politikasını (Denge Politikası) terk etti. Osmanlı önce Japonya’ya yakın siyaset izledi. II. Abdülhamit’in Japonya’ya gönder- diği Ertuğrul Gemisi maalesef battı. Yalnızlık siyasetinden kurtulmak isteyen Osmanlı bu kez Almanya yakınlaştı.

Osmanlı Yunanistan Savaşı

Dömeke Meydan Muharebesi

Burası Önemli

1897 Dömeke Meydan Savaşı, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü etkileyen olayların başında gelir. Bu savaş için “En kötü savaş” değerlendirmesini yapar… 16 yaşında askeri öğrenci iken savaşa katılmak istemiş fakat alınmamıştır. Mustafa Kemal burada diplomasinin önemini kavramıştır. Askeri başarılar, siyasi zaferler ile desteklenmelidir.

I. Meşrutiyet (1876 – 1878)

Dağılmayı ve Batı’nın azınlıkları bahane ederek içişlerimize karışma- sını engellemek, azınlık isyanlarını durdurmak, İstanbul (Tersane) Konferansı yaptırımlarını engellemek için ilan edildi. Avrupa’da eğitim gören eşitlik, adalet, vatan, halk, demokrasi kavramlarını benimseyen aydınların oluşturduğu Genç Osmanlılar (Jön Türkler) Namık Kemal, Şinasi, Ziya Paşa, Mustafa Fazıl Paşa, Hüseyin Avni, Mithat Paşa, Ali Süavi vs.) isteğiyle ilan edildi. Demokrasiye dev adım… II. Abdülhamit, 119 maddeden oluşan Kanunuesasîyi ilan edip meclisi açma şartıyla tahta çıkarıldı. Sert bir anayasa olan kanunıesasiye göre meclisi açma kapama yetkisi, idam, sürgün padişaha aitti. Yasa teklifi için padişahın onayı gerekiyor- du. Bakanları atama, azletme padişa- ha aitti. Yasama yetkisi meclise, yürütme padişah başkanlığındaki Heyeti Vükela’ya (hükümet) aitti. Meclis hükümete, hükümet padişaha sorumluydu.    İlk kez Yüce Divan (Divan-ı Âli) kuruldu. Yargı, Şeriye ve Nizamiye olarak ikiye ayrılırdı. Devletin resmi dili Türkçe kabul edildi. İlanın da Sadrazam Mithat Paşa etkili oldu. Türk tarihinin İlk anayasası ilan edilip ilk kez halk meclisi açıldı. Sınırlı olsa da ilk kez halk ülke yönetimine katıldı. İlk kez rejim değişti, Osmanlı monarşiden meşrutiyete geçildi.

MÇ Ek Bilgi: İlk Osmanlı Mebusan Meclisi 1877’de Ahmet Vefik Paşa başkanlığında açıldı. Ahmet Vefik Paşa: Başvekil (sadrazam), Türkçülük hareketinin öncülerinden, Fezleke-i Tarihi Osmaniye, Hikmet-i Tarih, Şecere-i Türki önemli eserleridir. Maarif Nazırlığı döneminde tarih dersine büyük önem veren ve tiyatronun (Bursa) kurulmasında etkili olan devlet adamı.

Osmanlı Devletinde Seçimlere
katılma hakkı Müslüm, Gayri- müslim tüm erkeklere tanındı.

II. Abdülhamit, 93 Harbi ve meclisteki azınlık muhalefeti gerekçesiyle meclisi kapattı. İstibdat Dönemi başladı. Padişah basına sansür koyup muhalefeti susturdu. Meşrutiyet, Meclis, demokrasi, eşitlik, burun vs. kelimeler yasaklandı. Aydınlar sürgüne gönderildi. Namık Kemal, Magosa’ya sürgün edildi.

» Osman Hamdi Bey tarafından Sanayi-i Nefise Güzel Sanatlar Akademisi ve Asar-ı Atika ilk müze kuruldu
» Yönetim Yıldız Sarayına taşındı
» Hafiyelik Teşkilatı ( jurnal – ilk
istihbarat örgütü ) kuruldu
» Ümmetçilik – Panislamizm fikri benimsendi
» Özürlüleriçineğitimkurumuaçıldı
» Ticaret, Hukuk, Mühendis Mektebi açıldı. Medrese sayısı artırıldı
» 1875’te Muharrem Kararnamesi ile Osmanlı, borçlu devletlere devletin gelirlerini toplama imtiyazı verdi ve ekonomik iflasını açıkladı
» 1881 Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar İdaresi) kuruldu

Dış borçlarını ödeyemeyen Osmanlı’nın Doğu Rumeli vergi gelirleri, tuz, tütün, damga, alkol, balık, yer altı ve yer üstü kaynakları gibi önemli gelirlerine İngilizler başta olmak üzere Avrupa’nın büyük devletleri el koydu. Devlet en önemli gelirlerinden mahrum bırakıldı, Lozan’da kaldırıldı. (1923)

» Medeni kanun Mecelle uygulandı

- Berlin – Bağdat demiryolu ihalesi
  Alman şirketine verildi
- » Hicaz Demiryolu yapıldı
- » Haydarpaşa Garı açıldı
- » İlk tramvay hattı döşendi
- » Darülaceze evsiz, kimsesiz, hasta çocuklar için kuruldu

İstibdat Dönemi’nde ülke ekonomisi bozuldu. Baskı, sansür büyük tepki aldı. 1908 Reval Görüşmeleri (İngiltere ile Rusya) bardağı taşıran son olay oldu. İttihat ve Terakki, ll. Abdülhamid’e baskıyı artırdı.

Senet-i İttifak, Tanzimat ve Islahat Fermanı ve ll. Meşrutiyet demokrasiye atılan dev adımlar- dır. Yenileşme dönemiydi. Yenilik taraftarı olmadığı gerekçesiyle tahtan indirilen padişahlar Abdülaziz ve II. Abdülhamit idi. Meclis kararı ile tahtan indirilen derse sadece II. Abdülhamit olur.

[wp_ad_camp_2]