II.MAHMUTDÖNEMİ(1808-1839)

SENED-İ İTTİFAK (1808) : Osmanlı Devleti’nde taşradaki yerleşim birimlerinde yaşayan tanınmış,geniş toprakları olan köklü ailelere “ayan” denir. 19.yüzyılda ayanlar,bulundukları yerleşim birimlerinin yönetiminde söz sahibi olmuşlardı.Osmanlı Devletinde merkezi otoritenin zayıflaması ayanların resmileşmesine yardımcı olmuştur.19.yüzyılda ayanlar,halk tarafından seçiliyordu,kendilerine padişah tarafından berat veriliyordu.böylece yerleşim birimlerinin yönetimi ayanlar tarafından sağlanıyordu.II.Mahmut döneminde yeniçerilerin taşkınlıklarına karşı padişahı destekleyecek bir güce ihtiyaç duyulmuştu. Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa’nın çalışmaları sonucunda Anadolu’daki ve Rumeli’deki ayanlar,silahlandırdıkları adamlarıyla İstanbul’a gelerek konaklamışlar ve II.Mahmut’la 1808’de Sened-i İttifak’ı imzalayarak tekrar memleketlerine dönmüşlerdi.

NOT : Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa,yeniçeriler tarafından 15-18 Kasım 1808 ‘de çıkarılan ve Alemdar Vakası olarak bilinen olay sonucunda öldürülmüştür.

Sened-i İttifak’ın bazı maddeleri şunlardır:

1-  Ayanlar, padişahın emirlerini yerine getirecektir.

2-  Sadrazamın kanunlara uygun olarak vereceği emirlere uyulacak, uygun olmayanlara karşı konulacaktır.

3-  Ayanlar, devletin eyaletlerden asker almasına karşı gelmeyecektir.

4-  Hazine gelirlerinin, kanunlara uygun olarak toplanması sağlanacaktır.

5-  Ayanlar da devlet adamları gibi anlaşmaya uyacaklar, uymayanlara karşı birlikte hareket edilecektir.

6-  Padişah, aşırı vergi koymayacak, eşit ve adaletli vergilendirme yapılacaktır.

7-  İstanbul’da bir isyan çıktığında ayanlar emir beklemeden İstanbul’a gelerek padişaha yardım edecektir.

Sened-i İttifak’ın Önemi

1)  Ayanlar hukuki bir statü kazanmışlardır.

2)  Padişahın bazı yetkileri ilk kez kısıtlanmıştır.Bu nedenle demokratikleşme hareketinin başlangıcı sayılır.

3)  Vergi adaleti sağlanmaya çalışılmıştır.

4)  Ayanların Yeniçerilere karşı bir denge unsuru olması amaçlanmış, fakat merkezi otoriteye karşı yeni bir güç odağının ortaya çıkmasına neden olmuştur. II. Mahmut, Sened-i İttifak’ın yönetimde yeni sorunlara neden olacağını fark etmişti. Aynı yıl içinde İstanbul’da çıkan ve Alemdar Mustafa

Paşa’nın öldürülmesiyle sonuçlanan Yeniçeri isyanında, ayanların yardıma gelmemesini bahane ederek Sened-i İttifak’ı yürürlükten kaldırmıştır.
NOT : Sened-i İttifak, padişahın seçkin bir grupla imzaladığı bir antlaşma olması ve padişahın bazı yetkilerini kısıtlaması nedeniyle İngiltere’de imzalanmış olan 1215 tarihli Magna Carta’ya benzer.

SIRP İSYANI (1804)

Sebepleri

1-  Fransız İhtilalinin Milliyetçilik, bağımsızlık ve hürriyet gibi fikirlerinin Sırplar üzerinde etkili olması

2-  Savaşların Sırbistan toprakları üzerinde geçmesi ve bu savaşlar sırasında Sırbistan’ın sık sık el değiştirmesi

3-  Sırbistan’daki Yeniçerilerin olumsuz davranışları

4-  Rusya’nın kışkırtması

İsyan: Bu sebeplerden dolayı 1804’de Kara Yorgi liderliğinde Sırplar ayaklandı.
NOT: Osmanlı Devletinde “Milliyetçilik” akımı neticesinde ayaklanan ilk topluluk SIRPLAR’ dır.

Sırplarla İlgili Antlaşmalar

1. 1)  1806-1812 Osmanlı Rus Savaşı sonucunda Ruslarla imzalanan Bükreş Antlaşması’nda Sırplara bazı ayrıcalıklar verildi.
2. 2)  1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda Ruslarla imzalanan Edirne Antlaşması’nda Sırplara özerklik verildi.
3. 3)  1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda imzalanan Ayestefanos ve Berlin Antlaşması’nda Sırbistan bağımsızlığını kazandı.

II.MAHMUTDÖNEMİ(1808-1839)

1806-1812 OSMANLI-RUS SAVAŞI ( III.Selim döneminde başlamış,II.Mahmut döneminde devam etmektedir.) Sebepler:

Rusların Sırp isyanını desteklemesi ve Balkan Milletlerini kışkırtması. Rusya’nın Eflak-Boğdan’ı işgal etmesi.

Rusların Eflak-Boğdan’ı işgal etmesi karşısında Fransa’nın etkisiyle Osmanlı Devleti Rusya’ya savaş ilan etti. Osmanlı-Fransız yakınlaşması karşısında İngiltere Rusya’nın yanında yer aldı.
İngilizler Ruslara destek için donanmalarını İstanbul’a gönderdiler. İstanbul’a sadece denizden yapacakları bir saldırıyla başarılı olamayacaklarını anlayarak geri döndüler. Bu defa Mısır’a saldıran İngilizleri Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa püskürttü.

Fransa 1807’de Rusya ile ‘‘Tilsit Antlaşması“nı imzalayarak, dostluk kurdu. Yalnız kalan Osmanlı Devleti İngiltere’ye yaklaştı. İngiltere ile ‘‘Kale-i Sultaniye-Çanakkale Antlaşması’’nı imzaladı.
Bu arada Ruslar Osmanlı topraklarında ilerliyordu.
Avrupa’da siyasi ortam yeniden değişti. Fransa ile Rusya’nın arası yeniden açıldı. Rusya’ya silahlarını çeviren Fransa bu defa Osmanlı Devleti’nin yanında yer aldı. Fransa’ya güvenemeyen Osmanlı Devleti Rusya ile Bükreş Antlaşması’nı imzalayarak savaşı sona erdirdi.

Sonuç: Ruslarla BÜKREŞ ANTLAŞMASI imzalandı.(1812)

Maddeleri:

1. 1-  İki devlet arasında Tuna nehri sınır olacak.
2. 2-  Ruslar Beserabya hariç işgal ettiği yerleri geri verecek.
3. 3-  Sırplara bazı haklar verilecekti.

YUNAN İSYANI Sebepleri

1. 1)  Fransız ihtilalinin milliyetçilik, bağımsızlık gibi fikirlerinin etkisi
2. 2)  Rusya’nın ve Avrupa Devletleri’nin kışkırtması
3. 3)  1804 de kurulan Etniki Eterya Cemiyeti’nin çalışmaları

İsyan : İlk isyan 1820’de Eflak-Boğdan’da başlamış,ancak buradan gerekli desteği göremeyen Yunanlıların ilk büyük isyanları 1821’de MORA‘da başlamış ve isyan kısa sürede büyümüştür.Osmanlı hükümeti Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa‘dan yardım istedi. M. Ali Paşa yardım karşılığında II.Mahmut’tan,Mısır valiliğine ek olarak Mora ve Girit valiliklerinin kendisine verilmesini istedi. Osmanlı ve Mısır donanması isyanı bastırdı ve NAVARİN limanına çekildi. Ancak Yunan isyanının bastırılması Batılıların işine gelmedi. İngiltere, Fransa, Rusya ve Avusturya Osmanlı Devleti’ne ültimatom vererek Yunanistan’a bağımsızlık verilmesini istediler. Bu istek reddedilince Osmanlı ve Mısır donanmasını Mora yarımadasının NAVARİN LİMANI ’nda 1827’de yaktılar. Rusya Osmanlı’ya savaş ilan etti.

NOT: Navarin olayı Osmanlı Donanmasının yaşadığı 4 felaketten biridir. Ø Birincisi 1571 İnebahtı,
* İkincisi 1770 Çeşme,
* Üçüncüsü 1827 Navarin,

* Dördüncüsü 1853 Sinop’tur.

1828-1829 OSMANLI-RUS SAVAŞI Sebepleri:

1. 1)  Rusların sıcak denizlere inmek istemesi
2. 2)  Osmanlının Rusya’dan Navarin’de yakılan donanmanın zararını talep etmesi
3. 3)  Osmanlı’nın Yunanlılar ve azınlıklarla ilgili Avrupa Devletlerinin ve Rusya’nın isteklerini reddetmesi.

Savaş: Bu sebeplerden Rusya’nın saldırısıyla savaş başladı. Ancak Osmanlı Devleti böyle bir savaşa hazır değildi. Çünkü:

1. 1)  Donanması Navarin’de yakılmıştı.
2. 2)  1826’da Yeniçeri Ocağı kaldırılmış, ASAKİR-İ MANSURE-İ MUHAMMEDİYE ordusu yeni kurulmuştu.
3. 3)  Yunan ayaklanmasından dolayı bütün Avrupa Osmanlının karşısındaydı.

Sonuç: Rusların ilerleyerek doğuda Erzurum’a, batıda Edirne’ye kadar gelmeleri üzerine Osmanlı devleti barış istedi. Rusya’yla 1829’da EDİRNE ANTLAŞMASI imzalandı.

Maddeleri:

1. 1)  Eflak-Boğdan ve Sırbistan’a özerklik verildi.
2. 2)  Yunanistan bağımsız olacaktı.
3. 3)  Rus ticaret gemileri boğazlardan geçebilecekti.
4. 4)  Prut nehri sınır olacaktı.
5. 5)  Osmanlı Devleti savaş tazminatı verecekti.

NOT: Osmanlı Devletinden bağımsızlığını elde eden ilk azınlık YUNANLILAR(Rumlar)’dır.
NOT: Osmanlının Yunan isyanı ve Rus savaşıyla uğraşmasını fırsat bilen Fransa 1830′ da CEZAYİR’i işgal etti.

[wp_ad_camp_2]