İSTANBUL’UN FETHİ (29 MAYIS 1453-Salı) (Kuşatma 53 gün sürmüştür.)
İstanbul’un Fethini Gerektiren Sebepler:
Bizans’ın Osmanlı şehzadelerini koruyarak ve kışkırtarak, Osmanlı Devleti’nde taht kavgalarına neden olması,
Bizans’ın Osmanlı’ya karşı düzenlenen Haçlı seferlerini teşvik etmesi,
Osmanlı toprak bütünlüğünü bozan bir konumda olması( Osmanlı topraklarıyla çevrili bir ada görünümündeydi.Osmanlı’nın
Anadolu’dan Rumeli’ye, Rumeli’den Anadolu’ya geçişi zordu)
İstanbul’un boğaza hakim bir konumda olması ve bu yüzden Karadeniz Akdeniz su yolunun anahtarı konumunda olması.
Fatih’in Fethi Kolaylaştırmak İçin Aldığı Tedbirler:
Bizans’a denizden gelebilecek yardımı önlemek amacıyla Anadolu Hisarı’nın karşısına Rumeli hisarını yaptırdı.
Bizans’a Balkanlardan gelebilecek muhtemel Haçlı yardımını önlemek için sınır boylarına akıncı birlikleri gönderdi.
Surlara karşılık, ŞAHİ adı verilen büyük toplar döktürdü.
Haliçteki zincire karşılık gemileri karadan yürüterek Haliç’e soktu.
İstanbul’un Fethini Kolaylaştıran Nedenler:
Bizans ordu ve donanmasının zayıf oluşu,
Kuşatma sırasında Avrupa’dan yardım alamaması.
Bizans kuşatma sırasında sadece Venedik ve Cenevizlilerden yardım alabilmiştir. Cenevizliler kuşatma sırasında ticari kaygılarından hem Osmanlılara, hem de Bizans’a yardım etmişlerdir.
İstanbulun Fethinin Dünya Tarihi Bakımından Sonuçları:
Venedik ve Ceneviz ticareti olumsuz yönde etkilenmiştir.
Bin yıllık Bizans imparatorluğu tarihe karışmıştır.
Ortaçağ kapanmış, Yeniçağ başlamıştır.
İstanbul’dan kaçan Bizans’lı bilim adamları Avrupa’da Rönesans ve reform hareketlerinin başlamasında etkili olmuşlardır.
Feodalite(derebeylik) sistemi çözülmeye başlamıştır.
İstanbul’un Fethinin Türk Tarihi Bakımından Sonuçları:
Osmanlı Devleti Yükselme dönemine girmiştir.
Başkent Edirne’den İstanbul’a taşınmıştır.
Osmanlı toprak bütünlüğü sağlanmıştır. Osmanlı’nın Anadolu-Rumeli geçişi kolaylaşmıştır. Osmanlı toprakları arasında sürekli sorun çıkaran bir fitne yuvası ortadan kaldırılmıştır. Karadeniz-Akdeniz deniz ticaret yolunun denetimi Osmanlılar’a geçmiştir.
Osmanlı Devleti İslam dünyasında haklı bir şöhret ve itibara kavuşmuştur.
FATİH DÖNEMİNDE YAPILAN FETİHLERİN YORUMU
Fatih Sultan Mehmet fetihlerini rast gele değil, belirli amaçlar doğrultusunda yapmıştır. Bu amaçları şöyle sıralayabiliriz:
- Karadeniz Ticaretine Egemen Olmak,
- Anadolu Türk Birliğini sağlamak,
- Anadolu’da Faaliyet Gösteren Devletleri Etkisiz Kılmak,
- Ege ve Akdeniz Ticaretine Egemen Olmak,
- Bizans’ın Yeniden Dirilmesini Önlemek,
- Katolik Roma’yı Ele Geçirmek.
KARADENİZ’İN BİR TÜRK GÖLÜ OLMASI ( ve Kırım Hakkında Önemli Bilgiler)
Bosna-Hersek, Eflak-Boğdan, Cenevizlilerden Amasra‘nın alınması(1459),Candaroğullarından Sinop’un alınması(1460),Trabzon Rum İmparatorluğu’nun yıkılarak Trabzon’un fethi(1461) ve Kırım Hanlığı’nın Osmanlılara bağlanması (1478) bu amaçla yapılan fetihlerdir.Bu yerlerin hepsi Karadeniz kıyısındadır. Böylece Karadeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.II.Bayezid döneminde Kili ve Akkerman’ın alınıp Boğdan’ın fethinin tamamlanmasıyla (1484) KARADENİZ TAM ANLAMIYLA BİR TÜRK GÖLÜ haline gelmiştir. Ancak 1774 tarihli KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASI ile KIRIM bağımsız olmuş,böylece Osmanlı Devleti ilk kez halkının tamamı Türk ve Müslüman olan bir toprağı kaybetmiştir.Ruslar (Çariçe II.Katerina)’ın Kırım’ın başına kendi taraftarları olan Şahin Giray’ı seçtirmeleri üzerine Osmanlı Devleti ile Ruslar arasında 1779’da AYNALIKAVAK TENKİHNAMESİ dı verilen bir sözleşme imzalanmış,böylece Ruslar Kırım üzerinde söz sahibi olma hakkını elde etmişlerdir.Bundan sonra da Ruslar, bunu fırsat bilerek 1783 tarihinde Kırım’ı işgal ederek kendi topraklarına katmışlardır. 1792 Yaş Antlaşması ile de Kırım’ın Ruslara ait olduğunun kabul edilmesiyle Karadeniz’deki Türk egemenliği sona ermiştir. Osmanlı Devleti,bu tarihten itibaren DAĞILMA-YIKILIŞ DÖNEMİ’ne girmiştir.
OSMANLI-VENEDİK İLİŞKİLERİ
Sebepleri: Osmanlıların; İstanbul’u fethetmeleri, Karadeniz ve Ege ticaretini denetimleri altına almalarının Venedik ticaretine darbe vurması.
Sonuç : Venedik donanmasının Osmanlı donanmasından güçlü olmasından dolayı Venediklilere karşı bir üstünlük sağlanamamıştır. Fatih olası
bir Haçlı ittifakını engellemek amacıyla 1479’da Venediklilere ticari ayrıcalıklar vermiştir(İstanbul Antlaşması).
NOT: Osmanlı Devletinden ilk ELÇİ bulundurma hakkını ve ilk ticari ayrıcalıkları elde eden devlet Venedik’ tir(1479).
NOT: Osmanlı Devleti,Hristiyan birliğini parçalamak ve doğudan gelen ticaret mallarını Venedikliler aracılığıyla Avrupa’ya
pazarlamak amacıyla Venediklilere kapitülasyon(ayrıcalık) vermiştir.
FATİH’İN HRISTIYANLIK İLE MÜCADELESİ
Fatih Sultan Mehmet,İstanbul’un Fethi’nden sonra buradaki Ortodoks Kilisesi’ni Osmanlı Devleti’nin himayesi altına alarak varlığını devam ettirmesini sağlamıştır.Fatih’in bu davranışındaki amaçları şunlardır;
* Hristiyan halka hoşgörülü davrandığını göstermek,
* Hristiyan dünyasının (Katolik-Ortodoks) birleşmesini önlemek,
* Katolik Kilisesi’ne karşı güç oluşturmak,
* Ortodoks Kilisesi’ni kontrol altında tutarak,Ortodoksların Osmanlının Avrupa seferlerinde desteğini almayı amaçlamıştır.
Hıristiyanlığın iki merkezi vardı. Biri KATOLİKLİĞİN merkezi ROMA(VATİKAN), diğeri de ORTODOKSLUĞUN merkezi İstanbul (FENER) idi. Fatih İstanbul’u alarak, buradaki Ortodoks cemaati dini inanç ve ibadetinde serbest bırakmış ve tüm Ortodoks Hıristiyanların koruyuculuğunu üslenmiş, böylece Hıristiyan dünyasındaki MEZHEP BİRLİĞİNİ engellemiştir. (İstanbul’un Fethinden önce Katolik ve Ortodoks mezhepleri birleşmeye çalışıyorlardı.) Fatih Katoliklerin merkezi Vatikan’ı da (Roma) ele geçirmek istiyordu. Bu yüzden GEDİK AHMET PAŞA komutasındaki Osmanlı donanması İtalya’nın güneyine çıkarma yapmış ve buradaki OTRANTO kalesini ele geçirmiştir. Ancak Fatih’in ölümü İtalya Seferi’nin yarıda kalmasına sebep olmuştur.
BİZANS’IN YENİDEN DİRİLTİLMESİNİ ÖNLEMEK İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR
Bizans İmparatorluğu’nun 1453’te yıkılmasından sonra bu soydan gelen kişilerin bazıları Trabzon’,bazıları da Mora’ya kaçarak burada küçük devletler kurmuşlardı.Ancak bunların amaçlarının Bizans’ı yeniden diriltmek olduğunu gören FATİH,onların bu ümitlerini söndürmek amacıyla;
* Bizans hanedan üyelerinin kaçtığı MORA Yarımadası’nı fethetti (1460)
* Bizans hanedan üyelerinin kaçtığı Trabzon Rum imparatorluğuna son verdi (1461)
FATİH DÖNEMİNDE DEVLET TEŞKİLATINDAKİ GELİŞMELER
1. Osmanlı Devleti’nin ilk altın parası bastırılmıştır.SULTANî
2. Topkapı Sarayı yapılmıştır.Burada Enderun Mektebi açılmıştır.
3. İstanbul’da Sahn-ı Seman Medresesi ve Fatih Medresesi kurulmuştur.
4. Kanunname-i Ali Osman hazırlanmıştır.
5. Divan-ı Hümayun(meclis)’a Sadrazam (başbakan) başkanlık etmeye başlamıştır.
FATİH DÖNEMİ İLE İLGİLİ BİRKAÇ ÖNEMLİ NOT
* Padişah emriyle öldürülen İLK sadrazam ÇANDARLI HALİL PAŞA’dır.
* İLK kez BALKANLARIN fethini tamamlayan FATİH dir.
* İLK ALTIN para FATİH zamanında bastırıldı.(paranın ismi SULTÂNİ)
* Karadeniz İLK kez Fatih döneminde bir Türk gölü haline gelmiştir.
* Fethin sembolü olan Ayasofya da İLK Cuma Namazı fetihten üç gün sonra 1 Haziran 1453 günü Akşemseddin tarafından kıldırılmış olup cemaat arasında Fatih ve Onun şanlı askerleri hazır bulunmuşlardır.
* Fatih Sultan Mehmed tarafından İstanbula tayin edilen İLK VALİ Karıştıran Süleyman Bey’dir.
* İLK İstanbul Kadısı Hızır Bey Çelebi olup; bugünkü Kadıköy semti Ona tahsis edildiği için bu adı almıştır.
* Devşirmelerden olup da Sadrazamlık makamına yükselen İLK kişi, fetihten sonra Fatih Sultan Mehmed tarafından tayin edilen Mahmud Paşa’dır.
* HAVAN topu İLK defa İSTANBUL’UN FETHİ’nde kullanıldı.
İLK Osmanlı KANUNLARI Fatih KANUNNAMESİ dir.(Kanunâme-i Âli Osman)
* Kalelerin topla yıkılabileceği İlk kez İSTANBUL’UN FETHİ ile anlaşıldı.
* İstanbula defnedilen ilk padişah Fatih Sultan Mehmed’dir.
* Vezir-i azamlar(Sadrazam) İLK defa FATİH zamanında DİVANA başkanlık etmişlerdir.
* İPEKYOLU ,İLK defa FATİH’ in Kırım’ı fethiyle(1478) Osmanlı denetimine girmiştir.
* Osmanlı Devletinde İLK ELÇİ bulundurma hakkını kazanan ve ilk ticari ayrıcalıkları elde eden devlet Venedik’tir(1479).
* İLK kez Yıldırım Bayezid döneminde verilmeye başlanan cülus bahşişi Fatih döneminde kanunlaştırılmıştır.
[wp_ad_camp_2]