Çoklu Zeka Kuramı
Kpss öyt dersine ait çoklu zeka kuramının özelliklerini sıralayalım.
- İnsanlar çok farklı zeka alanlarına sahiptir. Ancak zeka tektir.
- Herkesin kendine özgü bir zeka profili vardır.
- Zekaların her biri farklı gelişime sahiptir.
- Bütün zeka alanları dinamiktir.
Bir problem çözerken sadece bir zeka alanından yararlanmayız.
- Etkinlikler tüm zeka türlerini arttıracak şekilde olmalıdır.
- Bir zeka alanı kullanılırken diğer alanlardan faydalanılır.
- Kişisel altyapı, kültür, kalıtım ve inançlar zeka alanlarını etkiler.
- Zeka öğrenilebilir ve öğretilebilir.
Bu, çevresel faktörler değiştirilerek gerçekleşir.
- Zeka dinamik bir yapıya sahiptir.
- Zeka kendi içinde bütündür.
Çoklu zeka kuramının temel sayıltısı, öğretimin tüm zeka alanlarını geliştirici olmasıdır.
- Tek bir zeka alanına dönük etkinlikler yapılmamalıdır.
- Bir alandaki gelişme, diğer alanlardaki gelişmeleri de etkiler.
Zekanın Gelişimini Etkileyen Faktörler
Kpss eğitim bilimleri öyt dersinde çoklu zeka kuramında zekanın gelişimini etkileyen faktörler şunlardır:
Biyolojik Nitelikler
- Kalıtım.
- Doğum öncesi ve doğum sırasındaki çevre.
- Beslenme
Kişisel Geçmiş
- Yetişme sürecinde model alınan kişinin özellikleri.
- Sosyo-kültürel çevre.
- Kaynaklara ulaşma şansı.
- Tarihsel dönem (Bölük yaş kuşağı).
Tarihsel zaman etkisi değil.
- Yaşanılan coğrafya.
Uyarıcı zenginliği açısından etkiler.
Örneğin kutuplarda uyarıcı zenginliği azdır.
- Aile.
- Kristalleştirici deneyim. Yani yeteneklerimiz ölçüsünde fırsat verilmesi.
Fazıl Say’a 4 yaşında piyano alınması.
- Felce uğratıcı deneyim.
Ayıplar ve günahlar gibi.
Çoklu Zeka Alanları
Kpss eğitim bilimleri öğretim yöntem ve teknikleri dersine ait çoklu zeka kuramı ile beraber çoklu zeka alanları 8 tanedir.
1) Sözel Zeka Alanı – Dilbilimsel Zeka Alanı
- Sözlü ve yazılı dili etkili kullanma becerisi vardır.
- İçinde yaşadıkları toplumun dilinin sanatlarını, vurgularını, yöresel farklarını çok iyi kullanırlar.
Bu yüzden ikna kabiliyetleri gelişmiştir.
- Kelime hazneleri geniştir.
- Okuma, yazma ve dinleme yoluyla öğrenirler.
- Sunuş yoluyla öğretim ve düz anlatım kullanılabilir.
2) Mantıksal Zeka – Matematiksel Zeka
- Gruplayarak, sınıflayarak ve soyutlayarak öğrenirler.
- Akıl yürütme ilkelerini etkin kullanırlar.
- Muhakeme becerileri üst düzeydedir.
- Eleştirel düşünce mevcuttur. Neden sonuç ilişkisini ararlar. Deterministtirler.
- Bilimsellik arayışı vardır.
- Sorgulayıcıdırlar.
- Araştırma inceleme, problem çözme, proje tabanlı öğrenmeler uygundur.
3) Görsel Zeka – Uzamsal Zeka
- Üç boyutlu düşünme yeteneğinin sonucudur.
- Hayal güçleri kuvvetlidir.
- İmgeleştirme kapasiteleri yüksektir.
- Nesneler arası ilişkileri çabuk görürler.
- Görünmenin arkasındaki görünmeyenleri görürler.
- Görsel metaforları (benzetmeler) kullanırlar.
4) Müzikal Zeka – Ritmik Zeka
- Ritim ve melodilerle öğrenirler.
- Çok sık kullanılan bir zeka alanı değildir.
- Simetri arayışı vardır.
Ses ahengi gibi.
5) Bedensel Zeka – Kinestetik Zeka
- Duygu ve düşüncelerin aktarımında bedenlerini etkin bir biçimde kullanırlar.
- Taklit yetenekleri oldukça güçlüdür.
- Söylenenlerden çok yapılanlar hatırlanır.
- Beden dilini etkin bir şekilde kullanırlar.
Doğru yerde doğru jest ve mimik.
- Psikomotor becerilerin ortaya konmasında başarılı tiplerdir.
6) Bireysel Zeka – Öze Dönük Zeka
- Bireyin kendisini anlama, duygu ve düşüncelerini yönlendirme gücünü ortaya koyar.
- Yalnız kalmaktan, bireysel çalışmalardan, özgün projelerden zevk alırlar.
- Bağımsızlık arayışı vardır.
- Kendileri hakkında eleştirel düşünebilirler. Yansıtıcı düşünmeye sahiptirler.
- Özgüven ve özsaygıları yüksektir.
- Kopya ve taklitten uzaktırlar.
- İzlerken öğrenme baskındır.
- Kendilerini çok iyi tanıdığı için insanları da çok iyi tanırlar.
7) Sosyal Zeka – Bireylerarası Zeka
- İnsan ilişkilerinde, kendini ifade etmede ve empatide başarılıdırlar.
- İşbirliğiyle öğrenirler.
- Yüksek iletişim becerileri vardır.
- Yakın ve samimi ilişkiler kurarlar.
8) Doğa Zekası – Varoluşçu Zeka
- Tabiata karşı bakışın belirlendiği zeka alanıdır.
- Sürekli doğada denge arayışı vardır.
- Çevreye karşı hassastırlar.
[wp_ad_camp_5]
