Kpss Sınıf Yönetimi

SINIF YÖNETİMİ

Öğrenmenin gerçekleşmesi için uygun ortamın sağlanması ve devam ettirilmesidir. Sınıf yönetiminin en temel işlevi, öğretme- öğrenme sürecinin daha etkili duruma gelmesini sağlamaktır.

Sınıf Yönetimi Yaklaşımları

A) Geleneksel Yaklaşımlar

Öğretmen merkezlidir ve öğrenciden konulmuş olan kurallarda tartışmasız uyması beklenir. İstenmeyen davranışlar cezalandırılır.

 Tepkisel Yaklaşım:

Davranışçı kuramın etki-tepki anlayışına dayanır. İstenmeyen davranışa ceza, istenen davranışa ödül verilir. Böylece olumlu davranışları kazandırmak amaçlanır. Etkinliklerin yönelimi bireyedir.

 Önlemsel Yaklaşım:

İstenmeyen durum ve davranışlar daha ortaya çıkmadan önce önlem almaya dayanır. Bu amaçla istenmeyen davranışın ortaya çıkmasına fırsat vermeyen düzenlemeler yapılır. Etkinlikler bireyden çok gruba yöneliktir. Kopya çekmeyi önlemek, gürültü yapacak öğrencileri ön sıralara oturtmak gibi.

B) Çağdaş Yaklaşımlar

Öğrenci merkezlidir ve insana saygı temeline dayanır. İç disiplin becerisi kazandırma ve öğrencinin çok yönlü gelişimi amaçlanır.

 Gelişimsel Yaklaşım:

Öğrencilerin gelişim özelliklerine göre hareket edilir. Davranışlarda fiziksel, zihinsel, psikolojik ve sosyal faktörlerin etkili olduğu ve öğretmenin bunları dikkate alması gerektiği vurgulanır.

 Bütünsel Yaklaşım

Diğer modelleri kapsar. Bireysel farkları dikkate alır ve duruma göre farklı uygulamalar yapmayı öngörür. Bu modelde önlemsel sınıf yönetimine öncelik verilir, istenmeyen davranış nedenlerini ortadan kaldırılır, istenen davranışı için ortam düzenlemesi yapılır, tüm bunlara rağmen oluşabilecek istenmeyen davranışları düzeltmek amacıyla tepkisel yönetim araçlarından yararlanılır. Bu etkinliklerde öğrencilerin gelişim özellikleri dikkate alınır.

Sınıf Yönetiminin Boyutları

1-Sınıf Ortamının Fiziksel Düzeni:

Sınıfın genişliği, sınıfın çeşitli etkinlikler yapmak için bölünmesi, ısı, ışık, ses düzeni, renkler, temizlik, estetik, eğitsel araçlar, oturma düzeni, öğrencilerin gruplanması vb. kapsar.

2-Planlama ve Programlama Etkinlikleri:

Eğitim sürecinde yapılan her türlü plan ve program, sürecin daha düzenli hale gelmesini, hedeflere daha kolay ulaşılmasını, sürecin etkili ve ekonomik olmasını sağlar. Planlarda eğitim sürecinde nelerin, ne zaman, niçin ve nasıl yapılacağı belirlenir.

3-Zaman Yönetimi:

Etkili bir öğretim, öğrenmeye ayrılan zamanın çokluğuna ve etkili kullanımına bağlıdır. Bu nedenle sınıf içinde geçirilen zamanın yapılacak etkinliklere dağılımı, zamanın ders dışı ve dersi bozucu etkinliklerle harcanmaması, sıkıcılığın önlenmesi, devamsızlığın ve okuldan ayrılmaların önlenmesi bu boyut kapsamındadır.

4-İlişki ve Davranış Düzenlemeleri:

Sınıf kurallarının belirlenmesi, öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretmen ilişkilerine yönelik düzenlemeler yapılması eğitim sürecinin verimini artırır. Bu amaçla sınıf ortamının istenen davranışı yapmayı kolaylaştırması, sınıf ikliminin olumlu hale getirilmesi, istenmeyen davranışların önlenmesi, kurallara uyulmasının sağlanması, oluşan istenmeyen davranışların değiştirilmesi bu boyutta ele alınabilir.

5-Öğretmen Nitelikleri:

Sınıf yönetimine etki eden öğretmen davranışları;

– Tüm öğrencilerini sevme ve onların duygu, düşünce ve değerlerine saygı gösterme – Uygun davranışlar sergileyerek model olma,
– Tutum, söz ve davranışlarıyla tutarlı olma
– Zamanı etkili kullanma

– Demokratik bir sınıf ortamı oluşturma ve karar alma sürecine öğrencilerin katılmasını sağlama

– Mesleki gelişimini devam ettirme, gelişen öğretim teknolojileri hakkında bilgi sahibi olma – Öğrenci merkezli bir eğitim süreci sağlama

Etkili Sınıf Kurallarının Özellikleri

1. 1-  Kuralların oluşturulması sürecinde öğrenci katılımının sağlanması gerekir. Çünkü öğrenciler kuralların oluşumuna ne kadar çok katılırlarsa uymak ve takip etmek için de o kadar çok istekli davranırlar. Ancak öğrenciler yeterli olgunluğa erişmemişlerse kuralları öğretmen de belirleyebilir(Okul öncesi gibi).
2. 2-  Kurallar sade, açık ve anlaşılır bir biçimde ifade edilmelidir. Böylece farklı yorumlara meydan verilmemiş olur. Her kuralın tanımladığı davranış somut, gözenebilir ve ölçülebilir hale getirilmelidir.
3. 3-  Kuralların gerekçesi açıklanmış olmalıdır. Böylece öğrencilerin kuralın gerekliliğine olan inancı ve kurala uyma isteği artar. Ayrıca kuralların, herkes için faydalı olduğu ve düzeni sağlamak için belirlendiği vurgusu açığa çıkarılmış olur.
4. 4-  Kurallar olumlu bir dil kullanılarak ifade edilmelidir. Burada amaç yapılmaması gereken davranışa değil, yapılması gereken davranışa dikkat çekmektir. Ayrıca olumlu dil kullanmak kuralın kapsamıyla ilgili belirsizliği de giderir. “Yerlere çöp atmayalım.” yerine, “Çöpleri çöp kutusuna atalım.” denmelidir. Çünkü ilk ifadede çöpün nereye atılacağına dair bir açıklama yoktur, ikincisinde ise vardır.
5. 5-  Kuralların sayısı mümkün olduğunca az olmalıdır. Genel olarak eğitim bilimciler 7 civarında kural veya kural grubu olmasını uygun görmüşlerdir. Böylece kuralların hatırda tutulması kolaylaştırılmış olur.
6. 6-  Kurallar okul öncesinde veya ilkokul seviyesinde resim, şekil ve gösterilerle sunulmalıdır. Bu durum, öğrencilerin kuralları daha kolay algılamalarına ve hatırlamalarına yardımcı olur. Ayrıca kurallar listesi veya kurallarla ilgili görseller sınıfa, koridorlara veya ilgili yerlere asılmalıdır.
7. 7-  Kurallar, okulların açıldığı ilk günlerde oluşturulmalıdır.
8. 8-  Öğretmenin öğrencileriyle birlikte belirleyeceği sınıf kuralları, okulun ve MEB’in kurallarına aykırıolmaması sağlanmalıdır. Ayrıca bir sınıfa birden çok öğretmen ders veriyorsa, bu öğretmenlerarasında da uyum sağlanmalıdır.
9. 9-  Kuralların öğretilmesinde öğrencilerin seviyesine uygun farklı yöntemler kullanılmalıdır. Buamaçla 3 aşama izlenebilir:
   • –  Söyleme(Kuralın ne olduğu ve içeriği açıklanmalıdır.)
   • –  Gösterme(Öğretmen kuralın uygulamasını gösterebilir, roller vererek provasını yaptırabilir,filmler izletebilir.)
   • –  Kontrol etme ve yeniden gösterme(Davranışın eksikleri veya tersi davranışlar gösterilereköğrencilere doğru davranışı seçme becerisi kazandırılmalıdır.)
     Bunlar dışında yaş seviyesine göre, kukla oyunları veya posterler yoluyla da kuralların öğretimi sağlanabilir.
10. 10-  Kurallar, tutarlı bir şekilde uygulanmalı ve izlenmelidir. Sınıf yönetiminin en etkili uygulandığı sınıflarda bile kurallar zaman zaman ihlal edilmektedir. Öğrencilerin kuralları yeterince öğrenmemesi, kuralların anlaşılmaması, kurallara uyulup uyulmadığının öğretmen tarafından denetlenmemesi, öğretmenin tutarsız olması, ara tatiller vb. nedenler kuralları işlevsiz hale

– Öğrenciler arasında ayrım yapmama, uygulamalarında objektif olma – İşbirliği içinde öğrenmeyi sağlama
– Tüm öğrencilerle iletişim kurma
– Hoşgörülü, sabırlı, güvenilir, güler yüzlü olma

getirebilir. Bu nedenle kurallara uyma düzeyini artırmak için aşağıdaki konulara dikkat edilmelidir:

• –  Öğretmen, her zaman ve tüm öğrenciler için aynı yol ve yöntemleri izlemeli, yani tutarlıolmalıdır.
• –  Öğretmenler davranış, tutum ve tavırlarıyla öğrencilere model olmalıdırlar.
• –  Kurallar belirli aralıklarla hatırlatılmalı, sonuçları öğrencilerle birlikte değerlendirilmeli,işlemeyen veya sık sık ihlal edilen kurallar değiştirilmelidir. Kuralların ara ara hatırlatılması,çeşitli nedenlerle sınıfa sonradan gelen öğrenciler için de öğretici olmaktadır.
• –  Kurallara uygun olmayan davranışlara yaptırım uygulanmalıdır. Yaptırımlar, cezalandırıcıolmaktan çok, hatayı düzeltici olmalıdır. Yaptırımlar, anında, tutarlı ve mantıklı şekildeuygulandıkça daha işlevsel olmaktadır.
  11- Sınıfta oluşturulan kurallardan okul yönetimin ve velilerin de haberdar olması sağlanmalıdır.Böylece onların da desteği alınmış olur. Ayrıca sağlıklı bireyler yetiştirmek için, idare ve ailelerle tutarlı bir şekilde kuralları uygulama imkanı doğar ve işbirliği sağlanmış olur.Sınıf Ortamı: Sınıf ortamı, sınıfı oluşturan fiziksel düzenlemeler, psikolojik durumlar ve öğrencilerin duyuş ve değerlendirmelerini etkileyen sosyal ve kültürel ögelerin etkileşiminin ürünüdür. Bir insan için kişilik ne ise, sınıf için de ortam odur. Sınıftaki olumlu öğrenme-öğretme havasının değişkenleri arasında aşağıdaki ögeler sıralanabilir:

• –  Kural ve beklentilerin açıklığı
• –  Ödül ve teşvik
• –  Öğretmen yeteneği
• –  Yüksek beklenti(Tüm öğrencilerinin başarılı olabileceğine ve kendisinin bu başarıya katkıdabulunabileceğine inanma)
• –  Öğrencilerin derse katılımı
• –  Öğretmen-öğrenci ilişkileri
• –  Okul-aile işbirliği
• –  Grup normları
• –  Öğretmenlerin kendi aralarındaki ve yönetimle olan ilişkileri
• –  Fiziksel çevreSınıfta İstenmeyen Davranışlar: Sınıf, kendine özgü sosyal ve psikolojik yapısı olan, kendine özgü dinamiklere sahip bir ilişkiler sistemidir. Sınıftaki öğrenciler farklı geçmiş yaşantılara, farklı kişilik yapılarına, farklı ilgi ve yeteneklere sahip oldukları için heterojen bir yapıyı oluştururlar.Sınıfta yapılan davranışların algılanma biçimi;
  • –  Davranışı yapan bireye
  • –  Davranışın yapıldığı bireye
  • –  Davranışın yapıldığı zamana
  • –  Davranışın yapılma şekline göre farklılık gösterir.
  • –  Davranışı yapan kişinin akademik başarısı ve sosyal iletişim özelliklerinin öğretmen ve sınıftarafından kabul edilme biçimi, yapılan davranışın farklı algılanmasına yol açar.
  • –  Ayrıca bir davranışın algılanma biçim sınıf ortamının o andaki özelliğine göre değişir.İstenmeyen Davranışın Temelindeki Nedenleri:
  •   Öğretilenlerin önemsiz ve sıkıcı olması veya öyle algılanması, iyi yapılandırılmamış olması öğrencilerin derse karşı güdülenmesini engeller.
  •   Sınıfta otoriter fikir ve kuralların hâkim olmasının oluşturduğu sınırlamalar öğrenciyi karşı çıkmaya zorlar.
  •   Öğretmenlerin akademik ve psikolojik açıdan kendine güvenlerinin zayıf olması sınıfın kontrolünü zorlaştırır.
  •   Öğrenciler, akranlarının dikkatini çekmek için bazı istenmeyen davranışlar gösterebilirler.

Akademik Problemler

– Derse ilgisiz kalma
– Öğrenci pasifliği
– Verilen görevleri yapmama

İstenmeyen Davranış Türleri

Sosyal Problemler

– Öğretmenle sözlü çatışmaya girme – Öğrencilerin kendi aralarındaki

olumsuz iletişim(gürültü, hakaret

vb.)
– Dersegeçgelme
– Arkadaşlarınafizikselzararverme – Gereksizsorularveaçıklamalar

yapma

İstenmeyen Davranış Kaynakları

– Öğrencinin kişilik özelliklerinden (içine kapanık, başarısızlık algısı yüksek, aşırı aktif, lider tipli olması gibi) kaynaklanan problemler.

– Bireyin geçmiş yaşantılarından edindiği değer ve davranış kalıplarından kaynaklanan problemler. (Ailedeki alışkanlıkları gibi)

– Başarıdurumundankaynaklanan problemler.

– Gelişimdönemininözelliklerinden (ergenlik, hızlı duygusal değişim, çetelere üye olma, otoriteye karşı çıkma vb.) kaynaklanan problemler.

Fiziksek Donanıma Zarar Verme

– Öğrencilerin kasıtlı olarak verecekleri bu tür zararlar onların duygusal durumlarını yansıttığı ve duygusal problemlerinden kaynaklandığı için dikkatle ele alınmalıdır.

Sınıfın Yapısından

– Sınıfın fiziksel yapısı, ısı, ışık, havalandırma durumu

– Oturmadüzeni
– Sınıfınkalabalıkolması

– Öğrenci rolünü algılama (Öğretmenin bağlandığı felsefeye göre öğrenciden beklediği davranışlar öğrenci rolünü algılamasıdır.)

– Düşük veya yüksek başarı beklentisi – Kullanılanöğretimşekli(Öğrenci

motivasyonunu sağlama, kullanılan dil, sözsüz iletişim teknikleri kullanma, göz teması kurma, öğrenmeye ayrılan zaman vb.

– Öğretmenin kişilik özellikleri (neşeli, mutlu, kendine güvenen, iletişme açık olması gibi.)

1) SINIFA HAKİMİYET:

Öğrenciden

İstenmeyen Davranışı Engellemek İçin:

Sınıf hakimiyeti, öğretmenin bütünüyle ilgilenmesi, sınıfta olan tüm olayların farkında olması ve gerekli müdahaleleri zamanında ve etkin şekilde yapmasıdır. Bunun için öğretmen, psikolojik ve akademik olarak kendine güvenmelidir. Akademik açıdan dersine ve konusuna hakim olma ile sınıfa hakimiyet arasında olumlu bir ilişki vardır. Psikolojik açıdan da öğretmen sınıf içinde rahat olmalı, kendine güvenmeli, tedirgin tavırlar sergilememelidir.

Sınıfa hakimiyet sağlamak için;

• –  Sınıfı etkin bir şekilde izlemeli ve bunu öğrencilerine hissettirmelidir.
• –  Sınıfta bulunması gereken yeri iyi belirlemelidir. Kürsünün arkasında veya sürekli tahtada değil,sınıfın her yerine ulaşacak şekilde hareketli olmalıdır.
• –  Öğrencilerle göz kontağı kurmalıdır.
• –  Belirlenen kuralları etkin ve tutarlı bir şekilde uygulamalıdır.
• –  Problem kaynaklarını doğru bir şekilde belirlemelidir.

Öğretmenden

Kaynaklanan Problemler

Kaynaklanan Problemler

Kaynaklanan Problemler

2) ÖĞRENCİLERLE İLETİŞİM KURMA:

Öğretmenlerin öğrencilerle kurdukları sözlü-sözsüz iletişim davranışları, öğrencilerin kişiliği ve okul başarıları üzerinde etkilidir. Kurulan iletişim, karşılıklı güven ve saygıyı beraberinde getirir. Öğretmen- öğrenci iletişimini artırmak için;

• –  Bütün öğrencilere eşit davranmalı
• –  Sıcak bir sınıf atmosferinin sağlanmalı(Öğretmen; kişiliği, güleryüzlü olması, öğrencileredeğer vermesi, onların güçlü yanlarını vurgulaması, farklı etkinliklerle dersi eğlenceli halegetirmesi, başarı duygusunu tattırması vb. etkilidir.)
• –  İstenilir davranışı vurgulayan olumlu dil kullanmalı
• –  İstenilir davranışlar belirlenmeli ve ödüllendirilmeli(Ödüllendirme, dikkatleri olumlu davranışüzerine çeker.)İstenmeyen Davranışın Nitelikleri: İstenmeyen davranışlar; planlı veya tesadüfen yapılanlar, sık görülen veya ara sıra görülenler, öğrencileri veya öğrencileri etkileme derecesi az veya çok olanlar, sonuçlarının ortaya çıkardığı zararlar az veya çok olanlar şeklinde ele alınabilir.Belirtilen durumlardan dolayı istenmeyen davranışlar doğru bir biçimde algılanmalıdır. Örneğin, istenmeyen davranış tesadüfen meydana gelmiş olabilir. Bu tür davranışlar öğretmen ve öğrencileri rahatsız etme amacı taşımaz. Genellikle geçicidir ve tekrar edilme ihtimali çok azdır. Ayrıca öğrenci bu davranışı yaptığı için rahatsızlık duyar. (“Telefonunuzu kapatın veya sessize alın.” uyarısından sonra derste beklemediğiniz bir telefon geldiğindeki mahcubiyetinizi düşünün.)Veya istenmeye davranış sıklıkla yapılan bir davranış olabilir. Ancak bu tür davranışlar istenmeden yapılanlar (Evi/yurdu uzak olduğu için sürekli derse geç gelme gibi.) veya gelişim özelliklerinden dolayı sürekli yapılanlar olarak iki grupta ele alınabilir.Sıklıkla veya sürekli yapılan olumsuz davranışlar, ister bireyin bir davranışı üzerinde odaklansın, isterse birçok davranışıyla ilgili olsun, öğretmen bunu fark edip, uygun müdahaleyi yapmalıdır. Kendisi çözüm getirebiliyorsa kendisi, değilse okul rehberlik servisi veya okul idaresi ve öğrenci velisiyle çözüm bulunmalıdır.İstenmeyen Davranışları Gidermek İçin Yapılacaklar: 1) Öncelikli olarak istenmeyen davranışın niteliği tanımlanmalıdır. Yani problemin ne olduğu ve kaynağı belirlenmelidir:
  Olumsuz davranışlar dikkatsizlikten kaynaklanan, geçici ve sonuçları itibariyle fazla rahatsız edici olmayan bir tarzda olabilir veya sürekli görülen, öğretmene, sınıfa, fiziksel donanıma zarar vermeye yönelik olup, sonuçları itibariyle oldukça ağır problemler ortaya çıkaracak tarzda da olabilir. Ne türde olursa olsun, öğretmenin ilk olarak yapması gereken istenmeyen durumu, kaynağını ve türünü belirlemek olmalıdır.2) Davranışı görmezden gelme: Davranışı görmezden gelmek için, davranışı yapan kişi ve davranışı kasıtlı olarak yapıp yapmadığı önemlidir. Planlı olarak yapılmayan, o anda meydana gelen ve geçici davranışlar görmezden gelinebilir. Böylece olumsuz amacı olmayan öğrenci sınıf önünde zor bir duruma düşmez. Zaten kendisi de pişmanlık duyar, bir daha yapmamak için çaba gösterir.(Ancak bazen öğrencilerin dikkat çekmek için yaptığı davranışlar da vardır. Bunlar da görmezden gelinebilir.)3) Sözel olmayan uyarma yollarını kullanma: İstenmeyen davranışın yoğunluğu artıyor ve tekrar ediliyorsa ve aynı zamanda diğer öğrenciler tarafından da yapılma ihtimali artıyorsa bu tür davranışları görmezden gelmek doğru olmaz. Bu durumda öğretmen dersin işlenişini kesmeden:
  • –  Göz kontağı kurabilir.
  • –  Fiziksek yakınlık sağlayabilir. Yani öğrenciye yaklaşabilir.
  • –  Öğrenciye dokunabilir.
  • –  Sessiz kalabilir.(Aniden sessiz susma.)

4) Sözel olarak uyarma:

Sözel olmayan uyarılar işe yaramıyorsa bu yönteme başvurulur. İki şekilde yapılabilir.

• –  Soru sorma: İstenmeye davranışı yapan öğrenciye doğrudan soru yöneltilebilir. Ancak bu, öğrenciyi rencide edici veya açık yakalayıcı tarzda olmamalıdır. Sorular cevaplayabileceği zorlukta olmalı, gerekiyorsa soru tekrar edilmeli veya ipucu verilmeli, doğru cevaplarsa pekiştirilmelidir.
• –  İsmiyle uyarma: Öğrenme-öğretme süreci devam ederken istenmeyen davranışlar sergileyen öğrenciye, ismiyle hitap edilerek, etkinliğe katılması veya takip etmesi söylenebilir. Örneğin, Ayşe tahtada soru çözerken, sınıfın arka tarafında dersi dinlemeyen Ali’ye öğretmen şöyle diyebilir: “Ayşe, sen soruyu çözmeye devam et, Ali, sen de buraya dikkatini ver.”
• –  Sorumluluk verme: Öğrenciye ders içinde yapılan etkinlikle ilgili sorumluluk verilebilir. Örneğin, alınan kararları not etmesi, bir aracı kullanması, sınıf dışından bir aracı getirmesi vb. 5) Kuralları hatırlatma: Özellikle birden fazla öğrenci istenmeyen benzer davranışları yapıyorsa ve dersin akışını bozmadan önlemek mümkün değilse, öğrencilere uymaları gereken kurallar hatırlatılmalıdır. Bu yapılırken dersin işlenişi veya etkinlik durdurulmalı, tüm sınıfın dikkati öğretmende toplanmalı, (birlikte belirlenmiş olan) kurallar ve yaptırımları hatırlatılmalıdır. 6) Sınıf dışında görüşme: Yukarıdaki uygulamalara rağmen öğrenci istenmeyen davranışı sıklıkla yapmaya devam ediyorsa, sınıf içi atmosferi gergin hale getirmemek için öğrenciyle sınıf dışında görüşülmelidir. Ancak bu görüşmede öğrenci suçlanmamalı, ona yardımcı olmak istendiği vurgulanmalıdır. 7) Okul disiplin kurallarına başvurma: Tüm yollar denenmesine rağmen olumlu bir gelişme gözlenmezse, okul yönetimini haberdar etmek ve okul disiplin kurallarını işletmek gerekecektir. Tüm öğretmen adaylarına başarılar dilerim….

[wp_ad_camp_2]