İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı “sözlü” ve “ yazılı” edebiyat

olmak üzere ikiye ayrılır.Şimdi bu dönemleri inceleyelim.

a)Sözlü Edebiyat özellikleri:
a)Düşünüş,duyuş ve anlatış bakımından yabancı tesirlerden uzaktır. -Bu bakımdan dili saf Türkçe’dir.
-Ölçü hece ölçüsüdür.
-Türklerin kendi zevkleri hakimdir.
-Yarım kafiye hakimdir.
b)Eserler anonimdir.Yani eserler halkın ortak malıdır.
c)Eserler sözlüdür.Yazılarak değil sözlü olarak yaşarlar.
d)Bu dönemdeki eserler KOPUZ adı verilen bir çalgıyla söylenirdi. e)Bu dönem sanatçılarına şaman ,kam, baskı, bahşi,oyun adı verilirdi. f)Ürünler avcı ve göçebe toplumun dini törenlerinden ortaya çıkmıştır.

SIĞIR:sürek avlarına ŞÖLEN:Kurban törenlerine YUĞ:Yas törenlerine denirdi.

g)Eserde işlenen konular kahramanlık,doğa,aşk ve ölümdür. h)Sözlü edebiyatın ürünleri şunlardır: sav,sagu,koşuk,destan

sav:Bugünkü atasözlerinin ilk şeklidirler
sagu:Halk edebiyatında ağıtın divan edebiyatında mersiyenin ilk şeklidir
koşuk:Koşmaların ilk şeklidir.

Destan:Milletin hayatını derinden etkileyen ve dilden dile geçerek başkalarıyla birleşen olayları anlatan şiirlerdir.Destanların söyleyeni belli değildir.Bu tür destanlara DOĞAL DESTAN denir

Doğal Destan: Tarih öncesi devirlerden günümüze sözlü ve yazılı olarak aktarıla gelen ve söyleyeni belli olmayan destanlardır.

Türklerin İslamiyet Öncesi Doğal Destanları

SAKA’LARIN:Alp Er Tunga,Şu

HUN’LARIN :Oğuz Kağan,Atilla

GÖKTÜRK’LERİN:Bozkurt,Ergenekon UYGUR’LARIN :Türeyiş,Göç

İSLAMİ DEVİR TÜRK DESTANLARI

Cengiz Han Destanı

Timur Destanı
Battal Gazi Destanı

Köroğlu Destanı
Saltuk Buğra Han Destanı

Manas Destanı

Danişment Gazi Destanı

Yapay Destan: Tarihin belli bir devrinde milli birlik ve bütünlüğü sağlamak amacıyla ya da başka bir sebebe bağlı olarak herhangi bir yazarın milletlerin tarihimdeki önemli olayları ya da değerleri yazarak meydana getirdiği destanlardır.

Yapay Destanlar

Çılgın Orlando :Aristo xıı.yy Kurtarılmış Kudüs : Tasso Kaybolmuş Cennet :Milton xıı.yy

———İtalya ———-İtalya ———-İngiliz

Üç Şehitler Destanı
Selçukname
Çanakkale Şehitleri
Sakarya Meydan Muharebesi:Ceyhun Atıf Kansu

b)Yazılı Edebiyat

Bu devirden elimize geçen yazılı ürünler pek fazla değildir.

Yenisey Yazıtları,Orhun Abideleri,Uygur Metinleri,Eski Turfan Şarkıları,Türkçe Mani Metinleri ele geçen örneklerdir.

Yenisey Yazıtları:vı.yy da yazılmıştır

Orhun Abideleri:

– Göktürk Abideleri,Orhun Yazıtları olarak da adlandırılır. *720 de Vezir Tonyukuk Yazıtları(Kendisi yazmıştır) *732 de Kültigin Yazıtları Yoluğ Tigin yazmıştır

*735 te Bi,lge Kağan Yazıtları Yoluğ Tigin yazmıştır -Yazıtlarda Göktürk Alfabesi kullanılmış
-Türklerin özgürlüğü adına içte ve dışta verdikleri savaşlar anlatılmıştır

–Bu yazıtları 1893 tarihinde Danimarkalı Wilhem Thompsen çözmüştür..
-İlk Türk adının geçtiği yazıtlardır.
-Devleti yönetenlerle yönetilenlerin karşılıklı görevleri anlatılır. -Türk edebiyatının ilk şahederidir

Uygur Metinleri

Bu metinler Uygurca’dır.Buda‘nın hayatını anlatan ALTUN YARUK ve

SEKİZ YÜKMEK
ESKİ TURFAN ŞARKILARI TÜRKÇE MANİ METİNLERİ

[wp_ad_camp_2]