Anadolu’nun en değerli bronz heykellerinden biri olan Roma İmparatoru Marcus Aurelius’un Boubon Antik Kenti’nden kaçırılan heykeli, uzun yıllar süren hukuki ve bilimsel mücadele sonucunda yeniden ait olduğu topraklara kavuştu.
19 Temmuz 2025 – Kültür varlıklarının korunması ve yurda iadesi konusunda önemli çalışmalara imza atan Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarihi bir başarıya daha imza attı. 1960’lı yıllarda Burdur’un Gölhisar ilçesindeki Boubon Antik Kenti’nden kaçırılarak ABD’ye götürülen Marcus Aurelius’un bronz heykeli, 65 yıl sonra Türkiye’ye iade edildi.
Kültür Bakanı Ersoy: “Tırnaklarımızla Kazıdık, Kazandık”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada bu sürecin “uzun soluklu, sabır ve delil odaklı bir mücadele” olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Biz haklıydık, kararlıydık, sabırlıydık ve kazandık… Tırnaklarımızla kazıyarak gereken delilleri topladık ve ‘Filozof İmparator’ Marcus Aurelius’u, ait olduğu topraklara geri getirdik.”
Boubon’dan Cleveland’a Uzanan 65 Yıllık Serüven
MS 2. ve 3. yüzyıla tarihlenen bu nadide eser, Boubon Antik Kenti’ndeki Sebasteion yapısından kaçak kazılarla çıkarılmış, daha sonra el değiştirerek ABD’nin Ohio eyaletinde bulunan Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonuna girmişti.
Eserin Türkiye’ye iadesi için başta Prof. Dr. Jale İnan olmak üzere, birçok akademisyen ve kurum yıllar boyunca titiz çalışmalar yürüttü.
2021’de Başlayan Uluslararası Ortak Soruşturma Sonuç Verdi
Türkiye’nin kararlı tutumu, New York Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları (HSI) iş birliğiyle 2021 yılında hız kazandı. Bilimsel analizler, arşiv belgeleri, tanık ifadeleri ve alan ölçümleriyle heykelin Boubon’a ait olduğu net şekilde ortaya kondu.
Kazı alanındaki kaide ile heykelin ayak ölçülerinin birebir uyuşması, Kybra Antik Kenti’ndeki benzer sandalet örnekleriyle örtüşmesi ve 1967’deki kaçak kazıya tanıklık eden kişilerin ifadeleri de Türkiye’nin haklılığını kanıtladı.
Cleveland Müzesi Direndi, Ama Bilim Kazandı
Cleveland Sanat Müzesi, iade kararına karşı dava açtı. Ancak Almanya’daki Curt Engelhorn Arkeometri Merkezi’nde yapılan laboratuvar analizleri, Marcus Aurelius heykelinin Boubon toprağında gömülü kaldığını bilimsel olarak ispatladı.
Heykelin içinden alınan toprak örneği ile 1967 yılında ele geçirilen ve Burdur Müzesi’nde bulunan Valerianus Heykeli’ndeki toprak örneği karşılaştırıldı. Toprak bileşimlerinin aynı olması, her iki eserin de aynı coğrafi ortamda bulunduğunu kesinleştirdi.
Heykelin Altından “Tırnaklarla Kazılan” Zafer Çıktı
Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanı Zeynep Boz, laboratuvar örneklerinin toplanması sürecinde yaşanan zorlukları şu sözlerle anlattı:
“Heykelin içindeki toprak katılaşmıştı, örnek almak çok zordu. Uzmanların umudu tükenmişti ama biz inandık, tırnaklarımızla kazıyarak o örneği çıkardık. O an bizim için dönüm noktasıydı.”
Marcus Aurelius Yakında Ankara’da Sergilenecek
Bakan Ersoy, heykelin çok yakında Ankara’da düzenlenecek özel bir sergi ile sanatseverlerle buluşacağını duyurdu. Bu özel sergi, yalnızca bir kültürel etkinlik değil, aynı zamanda Türkiye’nin kültürel mirasını koruma kararlılığının da bir nişanesi olacak.
Uluslararası Hukuk ve Bilimin Zaferi
Bu iade süreci, sadece Türkiye’nin değil, tüm dünyanın dikkatini çeken bir hukuk, bilim ve diplomasi başarısı olarak tarihe geçti. Heykelin dönüşüyle birlikte, Boubon kökenli Lucius Verus, Septimius Severus ve Caracalla gibi diğer Roma imparatorlarına ait parçalar da ülkeye kazandırıldı.
Türkiye, Kültürel Mirasına Sahip Çıkmaya Devam Ediyor
Kültür ve Turizm Bakanlığı, yurt dışına kaçırılan kültürel varlıkların izini sürmek ve ülkeye kazandırmak için çalışmaya devam ediyor. Marcus Aurelius’un iadesi, bu mücadelenin ne kadar titizlikle yürütüldüğünü ve başarıya ulaşabileceğini bir kez daha gösterdi.