Kpss ÖABT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Konu Özetleri

AKAİD

DİN: İlahi bir kanun olup akıl sahiplerini kendi irade ve tercihleriyle, bizzat hayır olan ve peygamber tarafından tebliğ edilen ilahi kanunlar.

İmanın kısımları 2′ ye ayrılır.

1-İCMALİ İMAN: İnanılacak şeylere toptan inanmak.

2-TAFSİLİ İMAN: İnanılacak şeylerin her birine ayrıntılı inanmak.

KÜFÜR ÇEŞİTLERİ

1-KÜFR-İ İNKARİ: Allah’ı, Peygamberi kalbiyle kabullenmemesi ve inkâr etmesi.

2-KÜFR-İ İNADİ: Kişinin kalpten Allah’ı ve gerçeği bilip dil ilede bildiğini açıklamasına rağmen, makam şen şöhret yüzünden inkâr etmesi.

3-KÜFR-İ CÜHUD: Allah’ın ilah olduğunu bilmesine rağmen bilerek inkâr etmesi.

4-KÜFR-İ NİFAK: Her şeye dili ile inandığını söyleyip kalbiyle inkâr etmesi (Münafıklar gibi).

5-KÜFR-İ CEHLİ: Bilerek ama küfür olduğunu bilmeden küfür sözü söyleyen kişinin küfrüdür.

6-KÜFR-İ HÜKMİ: Allah’ın ve Peygamberin küfür olarak bildirdiği sözleri söylemek ve hareketleri yapmak suretiyle İslam’dan çıkmaktır.

ŞİRK ÇEŞİTLERİ

1-ŞİRK-İ İSTİKBAL: İki bağımsız ilahı kabul edenlerin şirki.

2-ŞİRK-İ TEBİZ: Allah’ın bir olduğunu söylemekle beraber ilahlardan mürekkep olduğuna inananların şirki

3-ŞİRK-İ TAKRİB: Allah’ın bir olduğunu söylemekle birlikte Allaha yakınlık sağlamak için, Allahtan başkasına (heykellere, putlara) tapmak.

4-ŞİRK-İ TAKLİDİ: Önceki atalarını taklit ederek putlara ilah adını vererek tapmak.

5-ŞİRK-İ ESBAB: Kainattaki her şeyin Allah’ın değilde kendi kendine gerçekleşmesine inanmak.

6-ULUHİYYETTE ŞİRK: Allaha ortak tanımak, bir başka ilahı kabul etmek, Allah’tan başkasına dua ve ibadet etmek.

7-RUBUBİYETTE ŞİRK: Allaha ortak tanımak, sıfat ve fiilde ona eş tutmak.

İLMİN DERECELERİ

1-İLMEL YAKİN: Akıl ve naklin ifade ettiği ilim.

2-AYNEL YAKİN: Sağlam duyu organlarının bildirdiği ilim.

3-HAKKEL YAKİN: Kalp ile sezilip duyulan ilim.

ALLAHIN ZATİ SIFATLARI

1-VÜCUD: Var olmak

2-KIDEM: Varlığının başlangıcı yoktur

3-BEKA: Varlığının sonu yoktur

4-MUHALEFETÜL LİL HAVADİS: Sonradan yaratılanlara benzememesi

5-KIYAM Bİ NEFSİHİ: Kendi zatı ile vardır

6-VAHDANİYET: Allah birdir

ALLAHIN SUBUTİ SIFATI

1-HAYAT: Diri olması

2-İLİM: Her şeyi bilmesi

3-İRADE: Dilediğini yapması

4-KUDRET: Her şeye gücü yetmesi

5-SEM’İ: Her şeyi işitmesi

6-BASAR: Her şeyi görmesi

7-KELAM: Söz söylemesi

8-TEKVİN: Yaratması

MATBU İMAN: Meleklerin imanı
MASUM İMAN: Peygamberlerin imanı
MAKBUL İMAN: Müminlerin imanı
MEVKUF İMAN: Bid’atçıların imanı
MERDUD İMAN: Münafıkların imanı

İNSANLARDA 4 ÇEŞİT KALP VARDIR

1-ECRED KALP: Saf parlak kalp. Mümin kalbi.

2-AĞLEF KALP: Kapalı örtülü kalp. Kafirin kalbi.

3-MENKUS KALP: Tersine çevrilmiş kalp. Günahkarların kalbi.

4-MUSAFFAH KALP: İki yüzlü kalp. Münafıkların kalbi.

KURAN-I KERİM

Kuran-ı Kerim’de 114 sure, 6236 ayet, 30 cüz, 120 hizb, 14 secde ayeti, vardır.
7 nazil olduğu harf sayısıdır. 87 mekki 27 medeni sure vardır.
Kuran-ı Kerimin dünya semasına indiği yerin adı Beytül İzz’
Kuran-ı Kerim’i Mushaf haline getiren HZ. Ebu Bekir’dir.
Kuran-ı Kerimi çoğaltan Hz. Osman tır.
Kuran-ı Kerimin çoğaltıldığı komisyon başkanı Hz. Zeyd bin Sabit’tir.
Kuran’ın çoğaltıldığı nüsha sayısı 7’dir.
Kuran’a ilk hareke koyan kişi Ebul Esvet ed. Düeli’dir
Kuran’a ilk secaventi koyan kişi Muhammed b.Tayfur Es Secavendi.
Kuran’a ilk noktalama koyan kişi Nasr b. Asım ile Yahya b. Yamar’ dir
Muavvizat sureleri İhlas-Felak-Nas
Muavvizateyn sureleri Felak-Nas
Kuran’ı ilk tefsir yapanlar El Ferra-Ebu Ubeyd’e
Kuran’ın ilk Türkçe Tercümesini Saman Oğulları Lideri Mensur b. Nuh yaptırmıştır.
Kuran’ın en eski tefsirinin sahibi Mukatıl b. Süleyman’dır

Mübhematül Kuran: Kendisiyle ne kast edildiği belli olmayan söz.

Garibul Kuran: Manası sözlüklere başvurulmadan bilinemeyen kelime

Vücuh: Bir kelimenin farklı anlamlarda kullanılması

Nezair: Farklı kelimelerin bir anlamda kullanılması

Aksamul Kuran: Kurandaki yeminleri ifade eder. Kuran-ı Kerimde 17 sure Yemin ile başlar

Müteşabihul Kuran: Manaları bilinemeyen ayetler.

Muhkem: Manası anlaşılan ayetler

Hurufu Mukattaa: Surenin başında bulunan kesik harfler. Toplamda 29 tane vardır

Münasebetül Kuran: Kuranda birbirini takip eden kelime ve cümlelerin arsındaki ilişki

Fezailül Kuran: Kuranın yüceliğini üstünlüğünü.

Nesih: Kuran ‘ da hükmü kaldıran

Mensuh: Kurada hükmi kaldırılan

İ’rabul Kuran: Kuranın dil bilgisi

Te’vil: Geçerli bir sebebe ve delile dayalı olarak sözü öncelikli manasında değilde, ikinci derecede akla gelen manada almak.

RİVAYET TEFSİRİ: Kuran, Peygamber, Sahabe, Tabiin sözlerine dayanan tefsir çeşidi.

DİRAYET TEFSİRİ: Müfessirin kendi görüş ve içtihadı ile yapmış olduğu tefsir çeşidi.

TASAVVUFİ-İŞARİ TEFSİR: Sufi’nin kalbine doğduğu kabul edilen ilham ve işaretlere dayanarak ayetlerin yorumlaması.

FIKHİ TEFSİR: Kuran’ın ibadet, muamelat gibi yönlerini ele alan tefsir.

LÜGAVİ TEFSİR: Kuran’ın dil bakımından yapılan tefsir.

SECDE AYETLERİ

1-Araf Suresi 206. Ayet

2-Rad Suresi 15. Ayet

3-Nahl Suresi 49. Ayet

4-İsra Suresi 107. Ayet

5-Meryem Suresi 58. Ayet

6-Hac Suresi 18. Ayet

7-Furkan Suresi 60. Ayet

8-Neml Suresi 25. Ayet

9-Secde Suresi 15. Ayet

10-Sad Suresi 24. Ayet

11-Fussilet Suresi 37. Ayet

12-Necm Suresi 62. Ayet

13-İnşikak Suresi 21. Ayet

14-Alak Suresi 19. Ayet

FATİHA SURESİNİN DİĞER İSİMLERİ

1- Ümmül Kitap

2-Es Sebul Mesani

3-El Esas

4-El Vafiye

5-El Kafiye

6-El kenz

7-Eş Şifa

8-Eş Şükür

9-Es Salat

10-ümmül Kuran

Peygamberimizin Kuran’ın tümünü tefsir ettiği iddiasını ortaya söyleyen kişi İbni Teymiye
Mukabelenin Asrı Saadetteki ismi Arza
İlk kitap haline getirilen Mushaf Peygamber efendimizin eşi Hafsa’nın evinde muhafaza edilmiştir.
Hudeybiye Ant. geçtiği sure Feth Suresi
Besmeleyi tarihte ilk Nuh kullanmıştır.
İnsan suresinin diğer İsmi Dehr(zaman)’ tır
Nadir oğullarının Medine’den sürülmesini konu alan sure Haşr Suresi’dir
Muhammed suresinin diğer adı Kıtal
Antakya halkına gönderilen Peygamberlerin geçtiği sure Yasin Suresi
Fatır Suresinin diğer adı Melaike
Hendek ve Beni Kurayza savaşlarını konu alan sure Ahzab Suresi
Zekât verilecek yerler Tövbe suresi 60. ayet‘ te yazar
Tövbe suresinin diğer adı Berae
Kuran’ın bir araya getirilmesine sebep olan olay Yemâme Savaşı
Kuranın çoğaltılmasını Hz. Osman’a Huzeyfetul söylemiştir.
Fatiha suresi Müddessir suresinden sonra inmiştir
İla ilgili ayetler Bakara 226-227. Ayetlerdir
İLA Karısına 4 ayı aşan cinsel ilişkiye girmeyeceğine yemin etmesidir
Emzirme (Rada) ile ilgili ayetler Bakara 233.
Âdem ile Hz. Havva ‘nın Yasak meyveyi yemesi Bakara 35. ayette geçer
Kadınlara verilen Mehir hakkı Nisa 4. Ayet ‘de geçer
Abdest ayeti Maide 6. ayet
Yalancı Peygamberler ENAM 93. Ayette geçer
Yahudilerden Labid bin Asam ‘ ın yapmış olduğu Sihirden dolayı Felak-Nas Sureleri nazil olmuştur
Afaki Ayetler Hakkın ve birliğine delalet eden dış alemdeki varlıkları konu alır
Ahrabul Kur’an Kur’an’ın geçmişe ve geleceğe dair haberleri
Ahkam Ayetler Kuranın ibadet muamelat ve ukubat ile ilgili ayetleridir
Aksamul Kuran Kuranda yer alan yeminler
Cedelül Kuran Kuranın muhaliflerine karşı kullanmış olduğu üslup tarzı
Cevamiül Kerim Az söz ile çok şey anlatmak
Deyabicül Kuran HA-MİM harfleri ile başlayan sureler
Fadıha Tövbe suresinin diğer adı
EL-Firaşi Peygamberimiz yatarken gelen vahiy
İ’cam Kurandaki benzer harfleri ayırt etmek için nokta koymak
İhtilas Harekenin üçte birini gizleyerek, üçte ikisini okumak
Mevsukiyyetul Kuran Kuranın güvenirliği, kuranın hiçbir tereddüde yer bırakmayacak şekilde güvenilir olması
Nazmul Kuran Kuranın dizilişi, tertibi, sıralanışı
Seyyidül Kuran Kuranın en faziletli ayeti olan Ayetel Kürsi için kullanılır

SİYER

Sikaye Kâbe’yi ziyarete gelenlere su ihtiyacını karşılama
Rifade Kâbe’yi ziyarete gelenleri ağırlama
Hicabe Kâbe anahtarlarını elinde bulundurma
Nedve Savaş Barış vb. durumlar için karar verme yeri
Liva Savaşlarda bayrak bulundurma
Kıyade Kumandanlık yapma
Birinci Gökte Âdem
İkinci Gökte Yahya ile Hz. İsa
Üçüncü Gökte Yusuf
Dördüncü Gökte İdris
Beşinci Gökte Harun
Altıncı Gökte Musa
Yedinci Gökte İbrahim
Tekriri Hadis Peygamberimizin sahabe tarafından görüldüğü ya da işitildiği hadisler
Hulki ve Hılki Hadis Peygamberimizin Ahlaki vasıfları ile fiziki özelliklerini konu alan hadisler

İsnat Nakleden ravileri rivayet sırasına göre zikrederek hadis metnini ilk söylenilene ulaşmak

HADİS ÖĞRENME VE ÖĞRETME METOTLARI

SEMA Hadis hocasının hadislerini okuması talebelerinde bizzat ondan işiterek hadisleri alması
Kıraat Talebenin hadisleri bizzat hocasına okuması ya da başkasının okuduğunu işitmek suretiyle hadisi alması
İcazet Hadis aliminin belirli şartlar dahilinde bütün ya da bir kısım rivayetlerini öğrencisinin rivayet etmesine izin vermesi
Münavele Hadis hocasının hadislerini ihtiva eden kitabını rivayet etmesi için talebesine elden vermesi
Mükatebe Hadis hocasının rivayet hakkı bulunan hadislerin tamamını ya da bir kısmını yakında veya uzakta bulunan bir kimseye yazıp göndermesi
İ’lam Hocanın hadis ya da hadis kitabını öğrenciye göstererek bunları sema yoluyla aldığını ifade etmesi fakat rivayet için izin verdiğine dair herhangi bir açıklama da bulunmaması
Vasiyyet Hocanın rivayet ettiği bir kitabı ölümünden ya da seyahate çıkmadan önce birisine vasiyet etmesi
Vicade Hadis aliminin herhangi bir müellif ya da Ravinin el yazısı ile yazılmış kitabını veya hadislerini bulup ele geçirmesi

Lafzen Rivayet Hadislerin, peygamberimizden duyulduğu gibi kelimesi kelimesine aynı lafızlara rivayet edilmesi
Manen Rivayet Hadislerin Peygamberimizden işitildiği lafızlar yerine aynı anlama gelen farklı lafızlara nakledilmesi

ADALET SIFATI İLE İLGİLİ KUSURLAR

Kizbur Ravi Ravi hakkında en olumsuz kusur, yani Yalancılık. Ravinin rivayeti kabul edilmez
İthamur Ravi Bil Kizb Ravinin yalancılıkla itham edilmesi
Fıskur Ravi Kendisini fıska düşüren fiiller işlemesi
Bid’atür Ravi Ravinin Bidat sahibi olması
Cehaletür Ravi Hadislerin hadis ilmiyle tanınan Maruf ve Meşhur ravilerden alınması gerektiği
Adalet Ravide bulunması gereken adil olmayı ifade eden doğruluk ve dürüstlük manasına gelir
Zapt İyice ezberlemek, sağlam ve güzel yapmak. Ravinin işittiği bir hadisi aradan uzun zaman geçse bile istediği anda hatırlayıp rivayet edecek şekilde ezberleyerek her türlü değişiklikten koruma

ZABT SIFATIYLA İLGİLİ KUSURLAR

Fuhşul Galat Ravinin rivayetlerinde çok hata yapması
Fartul Gaflet Ravinin rivayetlerinde titiz ve dikkatli olmaması
Vehim Ravinin rivayet kurallarını bilmemesi ya da doğru zannıyla yanlış rivayet etmesi
Muhalefetüs Sikat Zayıf bir ravinin sika ravilere veya sika ravinin kendisinden daha sika ravilere rivayette bulunması
Suul Hıfz Hafıza bozukluğu

Cerh Adalet veya zapt sıfatını iptal ve ihlal edici bir kusur sebebiyle raviyi tenkit ile rivayetlerinin iyice tetkikini istemek
Ta ‘dil Ravinin adil ve zapt olduğuna hükmederek rivayetlerinin sıhhatini ortaya koymaktır

Peygamber Sıfatları

Sıdk Doğruluk
Emanet Güvenilir
Tebliğ Allahtan aldığı emri bildirir
Fetanet Akıllı
İsmet Günahlardan korunmuş…….

İrhas Peygamber olacak kişinin henüz Peygamber olmadan önce göstermiş olduğu olağanüstü haller
Keramet Allah’ın Salih olan kullarının göstermiş olduğu olağanüstü haller
Meunet Allah’ın veli olmayan kullarının göstermiş olduğu olağanüstü haller
İstidrac Kâfir ve günahkâr olan kişilerden arzu ve istek üzere olan olağanüstü haller
İhanet Kâfir ve günahkâr olan kişilerden arzu ve istek üzere olmayan olağanüstü haller

PEYGAMBERİMİZİN HANIMLARI

Hatice
Şevde
Aişe
Hafsa
Zeynep binti Huzeyme
Ümmü Seleme
Zeynep binti Cahş
Cüveyriye
Ümmü Habibe
Safiyye
Meymune——— Hz. Mariye.
Peygamberimizin Yahudi asıllı eşi Safiyye’ dir
Efendimizin Bedir Savaşında Muhafızı Sa’d bin Muaz
Efendimizin Uhud Savaşında Muhafızı Muhammed bin Mesleme
Efendimizin Hendek Savaşında Muhafızı Zübeyr bin Avvam
Peygamberimizin Annesinin Kabri EBVA Köyündedir
İlk Şehit olan kadın SÜMEYYE (Ammar bin Yasir’in Annesi)
İlk Hicret Peygamberliğin 5. yılı Habeşistan’a yapıldı. (15 kişi 5’i kadın)
Hamza Peygamberliğin 6. yılında Müslüman oldu
Ömer peygamberliğin 6. yılında Müslüman oldu. (40. Müslüman)
Habeşistan’a 2. hicret Peygamberliğin 7. yılında oldu
Müslümanlara uygulanan boykot Peygamberliğin 7. yılında oldu. 3 yıl sürdü
İlk cuma namazı Salim bin Avf oğulları yurdunda Ranuna Vadisinde kılınmıştır
Ezanı rüyasında Hz. Abdullah bin Zeyd görmüştür
Bedir Savaşı M.624 H.2. yılında yapılmıştır.
Peygamberimiz Bedir savaşına gittiğinde Medine’de kendi yerine namaz kıldırması için Hz. Abdullah ibni Ümmü Mektum’ı bıraktı
Peygamberimiz Bedir savaşında Medine’de Vekil olarak Hz. Ebu Lubabe’yi bıraktı.
Bedir savaşında Müslümanların sancaktarı Hz. Musab bin Umeyr’di
Ebu cehil Bedir savaşında öldü
Uhud Savaşı M.625 H.3 ‘üncü yılında olmuştur Şevval ayında
Uhud savaşında Zırhlı birliklerin başında Hz. Zübeyir bin Avvam Vardı
Uhud savaşında Zırhsız birliklerin başında Hz. Hamza vardı
Hamza ile Hz. Musab bin Umeyr Uhud savaşında Şehit oldular
Bi’ri Maune Faciası: H.4 yılında Maune kuyusunun yakınlarında ashaptan 70 eğitici ve tebliğcinin pusu kurularak şehit edildiği olay
İfk Olayı H.5.yılında Beni Mustalik gazvesinde oldu
İfk olayında Nur Suresi 11.12.13. ayetler nazil oldu
İfk olayında iftira atan kişi Abdullah bin Übeyr
İfk olayında Hz. Aişe ile birlikte Safvan bin Muattal iftiraya uğradı
Hendek savaşı M.627 H.5. yılında oldu

İSLAMA DAVET MEKTUPLARI

Dıhyetül Kelbi: Rum Kayseri Herakliyus
Amr bin Ümeyye el Demri: Habeş Necaşisi Aşhane
Abdullah bin Huzeyfe: İran kisrası Hüsrev Perviz
Hatıb bin Ebi Beltaa: Mısır Firavunu Mukavkıs
Salit bin Amr: Yemâme valisi Havza bin Ali
Şuca bin Vehb: Gassan Maliki Münzir bin Haris bin Ebi Şemir

Peygamberimizin kızı Zeynep H.8 yılında vefat etti
Halit bin Velid H.8 Yılında Müslüman oldu
Mute Savaşı M.629 yılında Bizanslılarla yapıldı
Mekke’nin Fethi M.630
Huneyn Muharebesi M.630
Habeşistan kral H.9 yılında öldü
Tebük Gazvesi M.630
Mescidi Dırar: Medine de Münafıkların yaptığı Mescit

AŞERE-İ MÜBEŞŞERE

Ebu Bekir
Ömer
Osman
Ali
Sad bin Ebi Vakkas
Said bin Zeyd
Talha bin Ubeydullah——— Hz. Ubeyd’e bin Cerrah.
Zübeyir bin Avvam————- Hz. Abdurrahman bin Avf.
Muhadram: Peygamberimizin zamanında yaşamış fakat onu göremeyen kişiler. (Veysel Karani vb.)

HİCRİ AYLAR

Muharrem
Sefer
Rebiyülevvel
Rebiyülahir
Cemaziyülevvel
Cemaziyülahır
Recep
Şaban
Ramazan
Şevval
Zilkade
Zilhicce

Hicri takvim Hz. Ömer zamanında kullanılmaya başladı
İslam’da İlk hemşire Hz. Meymune binti Harris’tir

VAHİY KATİPLERİNİN AYETLERİ YAZDIKLARI MALZEMELER

AZM: Develerin kürek ve kaburga kemikleri
EDİM: Tabaklanmış deri parçaları
LİHAF: Yaprak Taşlar
ASİB: Hurma dallarının uygun yerleri
HAZEF: Seramik parçalar
KATEB: Tahta
RAKK: Parşömen
KIRTAS: Papirüsler

Ebu Bekir’e sahabeler Sakifetü Beni Saide’ de Biat ettiler
Ebu Bekir’in Cahiliye döneminde ismi Abdul Kâbe ‘ dir
Ebu Bekir Kureyş kabilesinin Teym kolundandır
Ebu Bekir ile Peygamberimizin soyu 7.Dede olan Mürre’de birleşir
Ebu Bekir 63 yaşında H.13.yılında vefat etmiştir
Ömer M.582 yılında doğdu
Ömer 27 yaşında Müslüman oldu
Ömer’i Ebu Lulu Feyruz şehit etmiştir
Osman M.575 yılında doğmuştur
Osman Kureyş kabilesinin Beni Ümeyye kolundandır
Osman’ın oğulları Abdullah ile Amr
Osman 34 yaşında Müslüman oldu
Osman Medine’de Evs bin Sabit İle Din kardeşi olmuştur
Osman 82 yaşında şehit olmuştur
Osman’ın Kinane bin Bişr şehir etti
Ali M.599 yılında doğmuştur
Ali 10 yaşında Müslüman oldu
Ali H.40 yılında Şehit oldu
Ali’yi Haricilerden İbni Mülcem Şehit etti
Ebu Bekir: 2 yıl,3 ay 10 gün Halifelik yaptı
Ömer: 10 yıl 6 ay 8 gün Halifelik yaptı
Osman: 11 yıl 11 ay 9 gün Halifelik yaptı
Ali 4 yıl 9 ay 7 gün Halifelik yaptı
Rukiye ve Ümmü Gülsüm Hz. Osman ile evlenmeden önce Ebu Leheb’in Oğulları Utbe ve Uteybe ile evliydiler
Ebu Cehilin ismi Amr bin Hişam

İSNA AŞEREİYYE (12 İMAM)

Ali bin Ebi Talip
Hasan bin Ali
Hüseyin bin Ali
Ali Zeynel Abidin bin Hüseyin
Muhammed Bekir
Caferi Sadık bin Muhammed Bekir
Musa Kazım bin Cafer
Ali rıza
Muhammed Cevad
Ali el Hadi
Hasan el Askeri
Muhammed bin Hasan el Askeri

Ebu lehebin adı Abduluzza
Kâbe’yi örtme adetini ilk Himyer Hükümdarlarından Es ‘as Tübba

MEDİNELİ İLK MÜSLÜMANLAR

Esad bin Zürare
Rafi bin Malik
Avf bin Haris
Kutbe bin Amir
Ukbe bin Amir
Haris bin Abdullah

Peygamberimizi Annesi haricinde ilk Emziren Süveybe (Ebu lehebin Cariyesi)
Mekke’ye ilk putu getiren Amr bin Luhay’dır
Mekke’ye ilk gelen Put Hübel’dır
Kureyşlilerin taptığı Put Uzza
Evs ve Hazrec kabilelerinin taptığı put Ved
Huzeyl kabilesinin taptığı put Sura
Tayy ve Mezhiç kabilesinin taptığı put Yağus
Himyerilerin taptığı put Nesr
Bekir oğulları ve Kinane kabilelerinin taptığı put Sa’d

SÜNNETİ MÜEKKEDE: Peygamberimizin devamlı yapıp bazen terk ettiği ibadetler
SÜNNETİ GAYRİ MÜEKKEDE: Peygamberimizin bazen yapıp bazen yapmadığı ibadetler
SÜNNETİ HÜDA: Peygamberimizin ibadet ile ilgili sünnetleri
SÜNNETİ ZEVAİD: Peygamberimizin yiyip içmesi, kılık kıyafetiyle ilgili sünnetleri
SÜNNETİ REVATİB: Farz namazlarına bağlı olarak kıllanan sünnet
SÜNNETİ REGAİB: Farz namazlarına bağlı olarak kılınmayan sünnet
KAVLİ SÜNNET: Peygamberimizin söz ile söylemiş olduğu sünnetler
FİİLİ SÜNNET: Peygamberimizin bizzat yapmış olduğu sünnet
TAKRİRİ SÜNNET: Peygamberimizin yanında olan ve bizzat gördüğü bir şeye ses etmemesi

MAKBU HADİS: Ravinin doğruluğu kabul edilen ve kendisiyle amel edilmesi gereken hadisler
MERDUD HADİS: Ravinin doğruluğu kabul edilmeyen ve kendisiyle amel edilmesi gerekmeyen hadisler
KUDSİ HADİS: Manası Allah tarafından vahiy edilmiş, ifadesi Peygambere ait olan hadisler
MERFU HADİS: Açıkça ve dolaylı bir şekilde peygamberimize izafe edilen hadisler
MEVKUF HADİS: Sahabenin söz, fiil ve benzeri durumlarına dair rivayet edilen hadisler
MAKTU HADİS: Tabiin e ait olarak rivayet edilen söz, fiil ve takrirler
MEVZU HADİS: Peygamberimiz adına yalan uydurmakla cerh edilmiş Ravinin rivayeti
MÜTEVATİR HADİS: Sahabeden itibaren her devirde yalan üzerinde birleşmeleri aklen tasavvur olunmayan topluluklar tarafından rivayet edilen hadis.

KİTABET: Hadislerin yazıya geçirilmesi.
TEDVİN: Hadislerin yazılı metinler halinde bir araya toplanması
TASNİF: Hadisleri belirli konulara ayırıp ve bölümlerde toplamak
MÜSNED: Peygamberimizden rivayet eden ilk ravi’ye göre tasnif edilen kitaplar
MUSANNEF: Taharetten vasiyete kadar bütün fıkhı konulara ait merfu, mevkuf, maktu rivayetleri ihtiva eden kitaplar
SÜNEN: taharetten vasiyete kadar bütün fıkhi konulara ait Sadece Merfu hadisleri ihtiva eden fıkıh kitapları tertibindeki hadis kitapları.

KÜTÜBİ SİTTE

Buhari
Müslim
Tirmizi
Ebu Davud
İbni Mac’e
Nesai

Medine’de ilk cuma namazını Es ‘ad bin Zürare kıldırmıştır
Beni Müstalik gazvesinin diğer ismi Müreysi
İspanya’yı ilk Tarık bin Ziyad fethetmiştir

PEYGAMBERİMİZE FARZ, BİZE VACİP OLAN ŞEYLER

Vitir Namazı
Kurban
Kuşluk Namazı

İlk olarak Kâbe’ye örtüyü Hz. İsmail örtmüştür
En son vefat eden Sahabe Amir bin Vesile el Cüheyni (Leyse)’ dir
Medine’den çıkarılan ilk Yahudi kabilesi Nadir Oğulları
İslam tarihinde ayrılığın başladığı ilk savaş Sıffin Savaşı
Müşriklere açıktan kuran okuyan ilk kişi Abdullah bin Mesut
İlk İslam tarihçisi Habib bin Abdurrahman
Peygamberimiz ilk cemaat halinde Akşam namazı kılmıştır
Peygamberimiz son cemaat namazını Sabah namazında kılmıştır
Peygamberimizin İncil’de geçen adı Paraklir’dir
Peygamberimizin Tevrat’ta geçen adı Muhammena
Yalancı peygamber Müseylemetül kezzab Vahşi tarafından Yemâme savaşında öldürülmüştür
İslam için ilk kanı Sa’d bin Ebi Vakkas akıtmıştır
Medine’de ilk cemaat halinde namaz kıldıran Musap bin Umeyr ‘dir
Hatice’den sonra 2.Müslüman olan kadın Hz. Ümmül Fadl’dır
Ebrehe’nin Kâbe’ye alternatif olarak yaptırdığı yapıya Kulleys denir.

HİCRETİN 1. YILI

Kuba mescidi inşası
Namazın düzenlenmesi
Mescidi Nebevinin inşası
Ezanın meşru kılınması
Peygamberimizin ev halkını Medine’ye getirmesi
Yahudiler ile antlaşma yapıldı
İlk cuma namazı kılındı
İslam devletinin anayasası yazıldı
Abdullah bin Zeydi’n Ezanı rüyasında görmesi
Peygamberimiz ile Hz. Aişe düğünleri yapıldı
Suffa’nın yapılması

HİCRETİN 2. YILI

Orucun farz kılınması
Bedir savaşı
Rukiye’nin vefatı
İlk Ramazan Bayramı
Zekât farz kılındı
Ebva gazvesi
Kıblenin değişmesi
İlk Teravih namazı
Ebu cehil öldü
Fitrenin emredilişi
İlk Kurban Bayramı
Peygamberimizin Aşure orucu tutması
Ali ile Hz. Fatıma’nın evlenmesi

HİCRETİN 3. YILI

Peygamberimiz ile Hz. Hafsa ‘nın evlenmesi
Hasan dünyaya geldi
Osman ile Hz. ümmü Gülsüm’ün nikahlanması
Peygamberimiz ile Zeynep binti Huzeyme evlendi
Uhud savaşı
Mirasa ait ahkam nazil oldu

HİCRETİN 4. YILI

Maune katliamı
İçkinin yasaklanması
Peygamberimiz ile Ümmü seleme evlendi
Rec’i katliamı
Hüseyin dünyaya teşrif etti

HİCRETİN 5. YILI

İfk olayı oldu
Peygamberimiz ile Hz. Zeynep binti Cahş evlendi
Kadınlara tesettürün emredilmesi
Teyemmüm meşru kılındı
Hendek savaşı
Beni müstalik gazvesi
Peygamberimiz ile Hz. Cüveyriye evlendi

HİCRETİN 6. YILI

Umre seferi
Hudeybiye Antlaşması
Rıdvan Biatı
Heyberin Fethi
İlk Yağmur duası
Ebu cehil olayı

HİCRETİN 7. YILI

Hükümdarlar İslam’a davet edildi
Peygamberimiz ile Hz. ümmü Habibe evlendi
Ömer’in Cemile binti Sabit ile evlenmesi
Peygamberimiz ile Hz. Safiye’nin evlenmesi
Peygamberimiz ile Hz. Meymune’nin evlenmesi

HİCRETİN 8.YIL

Zeynep vefat etti
Mekke’nin Fethi
Peygamberimizin oğlu Hz. İbrahim dünyaya geldi
Mute savaşı
Ebu Sufyan Müslüman oldu——— İlk Kısas Hükmü.

HİCRETİN 9. YILI

Zekât memuru ve Valilerin gönderilmesi
Necaşi vefat etti
Dırar mescidinin yıkılması
Haccın Farz Kılınması
ümmü Gülsüm vefat etti
Tebük gazvesi
Faizin yasaklanması
Mesh ‘in meşru kılınması

HİCRETİN 10. YILI

Peygamberimizin oğlu Hz. İbrahim Vefat etti
Veda hutbesi
Veda Haccı
Yalancı Peygamberlerin çıkması

HİCRETİN 11. YILI

Efendimizin dünyadan irtihali
Ebu Bekir’in halife olması

DİNLER TARİHİ

HİNDUİZM: En belirgin özelliği KAST sistemidir. KAST; aynı işle meşgul olan görev ve gelenekleriyle birbirine sımsıkı sarılan insanların meydana getirdiği birlik. Hindistan’ın en eski kutsal metinleri Veda’lardır. Veda’lar 4 bölümden oluşur.

RİGVEDA: Tanrıları tazim için yazılmış 10 kitaptan oluşur
SAMAVEDA: Kurban sırasında söylenen ilahiler
YAJURVEDA: Kurban ile ilgili formüllerden meydana gelmiştir
ATHARVAVEDA: Kâinat ve büyüler ile ilgili dualardan ibarettir.

BUDİZM: ‘PALİ KANON’ kutsal metinleridir. 8 Dilimli Yol takip edilmesi öngörülmüştür. İlk Manastır TİBET ‘de kurulmuştur.

CAYNİZM: Kurucusu MAHAVİRA’dır. Kutsal Metinleri 7 tane ‘dir.

Purvalar
Angalar
Upangalar
Prakirnalar
Cheda
Sutralar
Mulasutralar

REENKARNASYON: Eskiyen elbiselerimizi değiştirmemiz gibi eskiyen bedene değiştiren bir ruhun, yeni ruh göçü inancı.
TENASÜH: Ölen insanların ruhunun bir hayvan ya da bir insan bedenine girmesi inancı

FIKIH

SEDDİ ZERAİ: Kötülüğe giden yolların kapatılması.
FETHİ ZERAİ: iyiliğe götüren yolların açılması.
TAAT: Emri benimseyip yerine getirmek.
FARZ: Kesin bir delil ile yapılması gereken emirler
FARZI AYN: Mükellefin bizzat yapması gereken işler.
FARZI KİFAYE: Mükellefin bazılarının yerine getirilmeleriyle diğerlerinden düşen sorumluluk.
VACİP: Zanni bir delil ile sabit olan hüküm
SÜNNET: Peygamberimizin yapmış olduğu işler
SÜNNETİ MÜEKKEDE: Peygamberimizin devamlı olarak yaptığı nadiren terk ettiği ibadetler
SÜNNETİ GAYRİ MÜEKKEDE: Peygamberimizin bazen yapıp bazen yapmadığı ibadetler
SÜNNETİ ZEVAİD: Peygamberimizin yemesi giyinmesi ile ilgili sünnetler
SÜNNETİ HÜDA: Peygamberimizin ibadet le ilgili sünnetleri
REVATİP SÜNNET: Farz namazlarına bağlı olarak kılınan sünnet
REGAİB SÜNNET: Farz namazlarına bağlı olmayarak kılınan sünnet
KAVLİ SÜNNET: Peygamberimizin söz ile söylemiş oldukları
TAKRİRİ SÜNNET: Peygamberimizin yanında veya görmüş oldukları şeylere ses etmemesi
MÜSTEHAP: Sevimli iş demek. Peygamberimizin bazen yapıp bazen yapmadığı ibadetler
HARAM Lİ AYNİHİ: Asli itibariyle haram olan şeyler. (Şarap gibi)
HARAM Lİ ĞAYRİHİ: Aslında helal olup başkasının hakkından dolayı haram olan şeyler. (Sahibinin izni olmadan bir şeyinden faydalanmak)
MEKRUH: Yapılması doğru olmayıp, yapılmaması iyi olan işler
TAHRİMEN MEKRUH: Harama yakın mekruh
TENZİHEN MEKRUH: Helal’e yakın mekruh.
CAİZ: Yapılması yasak olmayan şeyler
FASİD: Kendi başına sahih olup, gayri meşru bir şeye yakınlığı sebebiyle sahih olmaktan çıkan şeydir. (Namazda gülmek gibi)
TAHARETİ SUĞRA: Küçük temizlik.’ Abdest almak’
TAHARETİ KÜBRA: Büyük temizlik. ‘ Gusül almak’
HADESİ ASGAR: Yalnızca abdest ile giderilen haller
HADESİ EKBER: Gusül ile giderilen haller
HABES: Madde ‘de temiz olmayan şeyler

VATANİ ASLİ(Hanefi): Doğup büyüdüğü, yaşadığı ve ikamet ettiği yerdir. (Şafilerde aynı),
VATANİ İKAMET(Hanefi): 15 gün veya daha fazla bir zaman ikamet ettiği yer.
VATANİ İKAMET(Şafii): Giriş ve çıkış günleri hariç 4 gün veya daha fazla ikamet ettiği yer
VATANİ SÜKNA(Hanefi): 15 günden daha az bir zaman ikamet ettiği yer
VATANİ SÜKNA(Şafii): 4 günden daha az kaldığı yer.

İSTİHSAN: Müçtehidin bir meselede özel bir delil sebebiyle o meselenin benzerlerinde verdiği hükümden vazgeçip başka bir çözümü benimsemesi. Kuvvetli bir delil bulduğunda onu uygulaması.
İSTİSLAH (Mesalihi Mürsel’e): Yarar sağlamayı, zararı savmayı ifade eder.
İSTİSHAB: Daha önce varlığı bilinen bir durumun aksine delil bulunmadıkça varlığını koruduğuna hükmetme yöntemi.
RE’Y: Hakkında açık bir ayet ya da hadis bulunmayan fıkhi bir konuda müçtehidin belli metotlar uygulayarak ulaştığı şahsi görüş.
İCTİHAD: Fakihin dini, ameli meselenin hükmünü ilgili delillerden çıkarabilmek için olanca gayreti sarf etmesi
MÜCTEHİD: İçtihat edene denir.
İFTA: Fetva verme
İSTİFTA: Fetva isteme
MÜSTEFT: Fetva isteyen
MUFTİ: fetva veren
RUHSAT: Bir sebebe bağlı olarak zorluğu terk edip kolaylığa başvurma

TAHARET

İSTİNCA: Ön ve arka menfezlerden çıkan şeylerden dolayı temizlenmek
İSTİBRA: İdrardan sonra idrar kalıntısından ve sızıntılardan temizlenmek için öksürmek, yürümek, vb. durumları yaparak idrar kalıntısından temizlenmektir.
MUTLAK SU(Hanefi): Yaratıldığı vasıf üzere olan ve özellikleri değişmeyen su. ‘Yağmur suyu, Kar suyu, Deniz suyu vb. ”
MUKAYYED SU(Hanefi): 2 kısma ayrılır;

ASLEN MUKAYYED OLAN SU: Kavun Karpuz vb…
GAYRİ ASLİ MUKAYYED OLAN SU: Asıl itibariyle mutlak su iken içine yaprakların veya benzeri şeylerin düşüp ’de ince ve akıcılığını kaybeden sular.

MUKAYYED SU (Şafii): Buğday mercimek gibi temiz bir şeyin suya karışıp renk, tat, kokusundan birisini veya ikisini kaybetmiş olan sulardır. Bu sular temiz olmakla birlikte temizleyici Değildir.

NECASET

HANEFİLERE GÖRE ŞU BÖLÜMLERE AYRILIR;

NECASETİ HAFİFE: Pis olduğu konusunda şer’i delil olmakla beraber aksine bir görüş de bulunan şeyler.” Eti yenen hayvanların idrarları”
NECASETİ GALİZE: Pisliği hakkında Şer’i bir delil olup aksine başka bir delil bulunmayan şeyler.” İnsan ve hayvan tersleri”
NECASETİ MER’İYYE: Yoğunluğu olan ya da kuruduktan sonra görülebilen herhangi pis şeydir.” Akan kan ”
NECASETİ GAYRİ MER’İYYE: Donup kalmayan ya da bulaştığı yerde kuruduktan sonra görülmeyen herhangi pis madde ” Sidik

ABDEST

MAZMAZA: Ağzına su verip temizlemek.
İSTİNŞAK: Buruna su verip temizlemek.
DELK: Ovalamak
MUVALAT: Art arda yapmak
HİLALLEMEK: Ayak ve el parmak aralarını ile sık sakalı ovalamak

ABDESTİN FARZI(Hanefi):

Yüzü yıkamak
Elleri kolları dirseklerle beraber yıkamak.
Başın dört ‘de birini mesh etmek
Ayakları topuklarla beraber yıkamak.

ABDESTİN FARZI (Şafii):

Niyet etmek
Yüzü yıkamak
Elleri kolları dirseklerle beraber yıkamak
Başın bir kısmını mesh etmek
Ayakları topuklarla beraber yıkamak
Tertip

ABDESTİN FARZI (maliki):

Niyet etmek
Yüzü yıkamak
Elleri dirseklerle beraber yıkamak
Başın tamamını mesh etmek
Ayakları yıkamak
Muvalat
Delk

ABDESTİN FARZI (Hanbeli):

Niyet etmek
Yüzü yıkamak
Elleri dirseklerle beraber yıkamak
Başın tamamını mesh etmek
Ayakları yıkamak
Tertip
Muvalat

MESTLER ÜZERİNE MESH ETMEK

Mestler üzerine mesh etmek dinimizce caiz görülüp bir kolaylık olması için kullanılan bir Ruhsat ’tır. Dayanağı ‘Muğire bin Şu’be’. Peygamberimizden rivayet etmesidir.
NİTELİĞİ:
Şeffaf olmamalıdır.
Bir bağa ihtiyaç olmadan kendiliğinden ayakta durmalıdır.
Kalın olmalı ki üzerine değen suyun altına geçmeyecek durumda olması.
FARZ OLAN MİKTARI:
Mestin dış yüzünün elin üç küçük parmağı uzunluğu ve genişliği kadar bir kısmını mesh etmek
SÜRESİ:
Mukim için bir gün bir gece. Seferde olan için ise; üç gün üç gece ’dir.
MEKRUHLERARI:
Bir defadan fazla mesh etmek.
Mesh etme yerine sırf temizleme maksadıyla mestleri yıkamak.
BOZAN HALLERİ:
Abdesti bozan her şey mesh’i de bozar.
Mestlerin birinin veya aynı anda ikisinin ayaktan çıkarılması
Mesh süresinin sona ermesi
Mestteki bir sökük veya yırtıktan ayağının üç küçük parmak kadarlık bir kısmının görün

4 MEZHEBE GÖRE GUSÜL ABDESTİ

HANEFİ:

Mazmaza yapmak.
İstinşak yapmak.
Vücudun tamamını yıkamak.

ŞAFİİ:

Niyet etmek.
Vücutta necaset varsa gidermek.
Vücudun tamamını yıkamak

MALİKİ:

Niyet etmek
Vücudun tamamını yıkamak
Delk
Muvalat

HANBELİ:

Niyet etmek(şart)
Mazmaza
İstinşak
Vücudun tamamını yıkamak

4 MEZHEBE GÖRE TEYEMMÜM ABDESTİ

Teyemmüm H.5. yılında Beni Müstalik Gazvesinde meşru kılındı. İlk olarak Sabah namazında uygulandı.

HANEFİ:

Niyet etmek
Yüzü mesh etmek
Elleri dirseklerle beraber mesh etmek

ŞAFİİ:

Niyet etmek
Yüzü mesh etmek
Elleri dirseklerle beraber mesh etmek
Toprağı mesh edilerek organa nakletmek
Tertip

MALİKİ:

Niyet etmek
Yüzü mesh etmek
Elleri dirseklerle beraber mesh etmek
Muvalat
Teyemmüm ne amaç ile yapılmışsa hemen o fiili yapmak

HANBELİ:

Niyet etmek
Yüzü mesh etmek
Elleri dirseklerle beraber mesh etmek
Tertip
Muvalat

KADINLARIN ÖZEL HALLERİ

Hayız (adet) hali

Nifas(lohusalık) hali

İstihaze(özür) hali

HANEFİLERE GÖRE HALLER:

HAYIZ HALİ: 9 yaşından 50 ile 55 yaşları arasında kadınların rahimlerinden belli aralıklarla akan kan. En az süresi 3 gün, en fazla süresi 10 gündür. İki adat arası kalan en az temizlik süresi 15 gündür.
NİFAS HALİ: Doğumdan sonra kadının rahminden gelen ve en az süresi Bir an bile olabilir. En uzu süresi ise 40 gündür.

ŞAFİİLERE GÖRE HALLER:

HAYIZ HALİ: 9 yaşından 60 ile 62 yaş arası kadından en az süresi 1 gündür. En fazla süresi 15 gündür. İki adet arası temiz kalan gün ise 15 gündür.
NİFAS HALİ: En az süresi Bir andır. En uzun süresi 60 gündür.

MALİKİLERE GÖRE HALLER:

HAYIZ HALİ: En az sınırı yoktur. Genelde 6-7 gün
NİFAS HALİ: En az sınırı yoktur. En fazla 60 gün

HANBELİLERE GÖRE HALLER:

HAYIZ HALİ: En az sınırı 1 gündür. En fazla 15 gündür
NİFAS HAL: En az sınırı yoktur. En fazla 40 gündür.

SİNNİ İYAS: Kadınların adet görememe devresi.
TUHR HALİ: 2 adet arasındaki temizlik hali

EZAN VE KAMET

Ezan H.1. yılında Medine’de meşru kılındı
Ezan namazın Sünneti’ dir
Beş vakit farz namazı ile Cuma namazı kılınacağı zaman her mescitte Ezan okunması erkekler için Sünneti Müekkede’ dir
TELHİN: Kelimeleri yamultarak okumak
TEĞANNİ: Ezan okurken bir nağmeden diğer nağme ’ye geçmek
TERCİ: Ezanda şahadet kelimelerini önce gizli okuyup sonra aşikare okumak.
TESVİB: Sabah ezanında ‘’Essaletül Hayrun Minennevm’’ demek
Ezan okumak için Akıllı olmanın hükmü; Şart
Ezan okumak için vaktin girmesinin hükmü; Müstehab
Ezan ve kamet’i Arapça okumanın hükmü; Şart
Ezanı tek kişinin okumasının hükmü; Şart
TERESSÜL: Ezan okunurken her cümle arasında biraz bekleme yapıp, ikinci cümlede sesi biraz daha yükseltmeye denir.

NAMAZ

NAMAZ ÇEŞİTLERİ:

FARZ NAMAZLAR: Farzı ayn, Farzı Kifaye
VACİP NAMAZLAR: Li aynihi Vacip (kulun fiiline bağlı olmayan), Li Gayrihi Vacip (kulun fiiline bağlı olan).
NAFİLE NAMAZ
Cuma namazı dışındaki beş vakit farz namazı cemaatle kılmak gücü yeten erkekler için Sünneti Müekke’ dir.
MÜDRİK: Namazı tamamen imamla beraber kılan
LAHİK: İmamla beraber namaza başlamasına rağmen namaz esnasında başına gelen bir durumdan dolayı namazı bırakmak zorunda kalan kişi.
MESBUK: İmama namazın başında değil en az birinci rekâtın rükusundan sonra yetişen kişi.

MÜSTEHAB VAKİTLER:

Sabah namazının vaktin ilk kısmında değil son kısmında kılınması faziletli kabul edilmiştir. (Isfar)
Sonrasında vakfe yapılacağı için müzdelife’de kılınan sabah namazının vaktin evvelinde kılınması faziletli bulunmuştur. (Tağlis)
Sıcak bölgelerde öğle namazını geciktirip serinlikte kılmak (ibrad)
İkindi namazını güneşin gözü kamaştırmayacak duruma gelmesinden önceki vakte kadar geciktirmek faziletlidir.
Akşam namazını her zaman ilk vaktinde kılmak faziletlidir.
Yatsı namazını gecenin ilk üçte birine kadar geciktirmek faziletlidir.

HİÇBİR NAMAZIN KILINMADIĞI VAKİTLER

Güneşin doğmasından yükselmesine kadar olan zaman. (40-45-dk. civarı)
Güneşin tam tepe noktasında olduğu vakit. (Istiva vakti)
Güneşin batma zamanı.

NAFİLE NAMAZLARIN KILINMADIĞI VAKİTLER

Fecrin doğmasından sonra sabah namazının sünneti dışında nafile namazı kılınmaz
Sabah namazı kılındıktan sonra güneş doğuncaya kadar
İkindi namazı kılındıktan sonra güneş batıncaya kadar
Akşam namazının farzından önce
Bayram namazlarından önce, ne evde nede mescitte
Bayram namazlarından sonra camide
Arafat ve Müzdelife Cem’leri arasında
Farz namazın vaktinin daralması durumunda
Farza durulmak üzere kamet getirilirken (sabah namazının sünneti dışında)
Cuma namazı imamın minbere çıkmasından Cuma namazı son buluncaya kadar nafile namazı kılınmaz.
İSTİHLAF: Namaz kıldırmakta olan imamın namazın geri kalan kısmını liyakatli birini yerine geçirerek tamamlatmasıdır.
SÜTRE EDİNMEK: Namaz kılan kişinin önüne bir şeyler alması
Sehiv secdesi ile Tilavet Secdesi VACİP’ tir
Cuma namazını Hicretten önce ilk kıldıran ‘’ Esad bin Zürare ‘’
YOLCU NAMAZI: Seferi kişi 90 km. Olan bir yere gittiğinde öğle ikindi yatsı namazını 2 rekât şeklinde kılması VACİP’ tir.

İKİ NAMAZI BİR VAKİTTE KILMAK (CEM)

Birbirini takip eden iki namazın birinin vaktinde kılınmasına CEM denir. Eğer bu birlikte kılma birinci namazın vakinde ise; buna CEM’İ TAKDİM denir. İkincisinin vaktinde ise; CEM’İ TEHİR denir.
Arafat da öğle ile ikindinin öğle namazının vaktinde birlikte kılınmasına CEM’İ TAKDİM denir.
Müzdelife de akşam ile yatsının yatsı namazı vaktinde kılınmasına CEM’İ TEHİR denir.
Bir namazı son vaktinde kılmak ve ondan sonra gelen namazı da ilk vaktinde kılmaya CEMÜL FİİL ve CEMÜL MUVASALA denir.
Bir namaz son vaktinde diğerinin ’de ilk vaktinde olmak üzere her namaz kendi vaktinde kılındığı için buna MANEVİ CEM ve ŞEKLİ(suri) CEM denir.
Cenaze Namazı Medine’de H.1. yılında meşru kılındı.
MUHTAZAR: Ölmek üzere olan kişi
MEYYİT: Ölen kişi. Çoğulu Mevta
TEÇHİZ: Ölü için genel olarak yapılması gereken hazırlıklar.
GASİL: Ölünün yıkanması
TEKFİN: Ölünün kefenlenmesi
TEŞYİ: Ölünün taşınması
DEFİN: Ölünün gömülmesi
Ölen erkek ya da kadını kefenlemek FARZ’ tır

ERKEK KEFENİ

KAMİS: Boyun kısmından ayaklara kadar uzanan gömlek
İZAR: Eteklik ya da don yerine baştan aşağıya kadar uzanan örtü.
LİFAFE: Baştan aşağı kadar uzanan örtü.
KADIN KEFENİ: Erkek kefeninden ilaven Başörtüsü ve Göğüslüğü vardır.

Namaz farz kılındığında ilk ÖĞLE namazı kılındı
MÜFSİDATI SALAT: Namazı bozan şeyler.
İSTİSKA: Yağmur duası namazı
KÜSUF: Güneş tutulması namazı
HÜSUF: Ay tutulması namazı
SALATÜL HAVF: Korku namazı

ZEKAT

Zekât H.2. yılında Medine’de Farz kılındı.

TEZKİYE: Zekât vermeye denir.
MÜZEKKİ: Zekât veren
NEMA: Bir malın artıcı özelliğidir. 2 kısma ayrılır.

HAKİKİ(GERÇEK) NEMA: Bir malın ticarette doğum yoluyla veya tarım ile artması.’’ Ticaret malları, hayvanlar, toprak ürünleri ‘’.
TAKDİRİ (HÜKMİ) NEMA: Bir malın kendisinden nema imkanının olması. ‘’ Altın, gümüş, para ‘’

HAVAİCİ ASLİYYE: Temel ihtiyaç maddeleri
HAVELANÜL HAVL: Malın üzerinden Kameri bir yılın geçmesi’ dir.

ALTIN VE GÜMÜŞÜN Zekâtı

ALTIN: 20 Miskal; 80,18 gram.
GÜMÜŞ: 200 Dirhem; 561 gram. 1/40 yani %2,5 çıkarılarak zekât verilir.
TİCARET MALLARI: 1/40 %2,5
TOPRAK ÜRÜNLERİ: 5 vesk (653 kg.) olduğunda yağmur ve nehir sularıyla sulanırsa 1/10, Kova-el emeğiyle sulanırsa 1/20 oranında zekât verilir.
MADENLER: 1/5 oranında çıkarılıp verilir.

DEVELERİN ZEKATI

5 taneden 9 taneye kadar = 1 koyun
10 taneden 14 taneye kadar = 2 koyun
15 taneden 19 taneye kadar = 3 koyun
20 taneden 24 taneye kadar = 4 koyun
25 taneden 35 taneye kadar = 1 tane 2 yaşında dişi deve
36 taneden 45 taneye kadar = 1 tane 3 yaşında dişi deve
46 taneden 60 taneye kadar = 1 tane 4 yaşında dişi deve
61 taneden 75 taneye kadar = 1 tane 5 yaşında dişi deve
76 taneden 90 taneye kadar = 2 tane 3 yaşında dişi deve
91 taneden 120 taneye kadar = 2 tane 5 yaşında dişi deve
Bundan sonra 121. Deveden itibaren tekrar baştan başlanır.

KOYUNLARIN ZEKATI

1 taneden 39 taneye kadar = muaf
40 taneden 120 taneye kadar = 1 koyun
121 taneden 200 taneye kadar = 2 koyun
201 taneden 399 taneye kadar = 3 koyun
400 tanede = 4 koyun
Bundan sonra her 100 tanede 1 koyun verilir.

SIĞIRLARIN ZEKATI

30 taneden 40 taneye kadar = 2 yaşına basmış erkek ya da dişi 1 buzağı
40 taneden 60 taneye kadar = 3 yaşına girmiş erkek ya da dişi 1 dana verilir
Tam 60 tane olunca = 1 yaşını bitirmiş 2 tane buzağı verilir
Bundan sonra her 30 tanede bir buzağı, Her 40 tanede bir Dana verilir

FITIR SADAKASI: 2. yılında Medine de meşru kılındı.
DEYN-İ KAVİ: Kuvvetli alacak
DEYN-İ MUTAVASSIT: Orta kuvvet de alacak
DEYN-İ ZAYIF: Zayıf alacak
TEMLİK: zekâtı ehil olanlara verme

HAC VE UMRE

9. yılında farz kılındı.
HATİM: Kâbe’nin kuzey batı duvarının karşısında yarım daire şeklinde duvar.
HİCRİ İSMAİL: Hatim duvarı ile Beytullah arasındaki boşluğa denir.
MÜLTEZEM: Hacer’i Esvet ile Kâbe kapısının arasındaki bölüme denir.
HACCI EKBER: Hac yapmaya denir.
HACCI ASGAR: Umre yapmaya denir.
MENASİK: Hac ile ilgili olan fiillerden ve ibadetlerden her birine Nüsuk veya Menasik denir.

HACCIN KISIMLARI

FARZ HAC: Belirli olan şartları taşıyanın ömründe bir defa hac etmesi
VACİB HAC: Adanan Hac ile nafile Hacca başlamışken bozanın yapacağı hac
NAFİLE HAC: Farz olan hac yapıldıktan sonra hac ile yükümlü olmayanların yapacağı hac

HACCIN EDA ŞEKİLLERİ

İFRAD HAC: Umresiz olarak yapılan hac. Bunu yapana Müfrit denir.
TEMETTÜ HAC: Aynı yılın hac aylarında umre ve haccı ayrı ihramlarda yapmak. Bunu yapana Mutemetti denir
KIRAN HAC: Hac ve umreye birden niyetlenerek aynı ihramla hac ve umreyi yapmak. Bunu yapana Karin denir.

HAC AYLARI: Şevval, Zilkade, Zilhiccenin ilk 10 günü.
EYYAMÜL HAC: Hac günleri
EYYAMI MALUMAT: Belirli günler yani zilhiccenin ilk 10 günüdür.
AFAKİ: Mekke’nin etrafındaki Mikat denilen noktaların sınırladığı bölgenin dışındaki ikamet eden kimseler.
MEKKİ: Mekke’de ve Mikat sınırları içerisinde ikamet eden kimseler.
MİKAT: Mekke’ye gelen Afakilerden ihramsız geçemeyecekleri sınırları belirleyen noktalar.
HİLL: Harem bölgesi ile Mikat sınırları arasında kalan yer.
HAREM BÖLGESİ: Mekke ve etrafındaki bitkileri koparılmamak ve hayvanları avlamamak üzere sınırları belirlenmiş bölge.
İHRAM: Hac veya umre niyetiyle diğer zamanlarda helal olan bir kısım fiil ve davranışları kişinin kendisine belirli bir süre için Haram kılması. İhram niyet ve Telbiye ile olur
MUHRİM: İhrama giren kimseye ihramlı olduğu sürede denilen isim.
TEHALLÜL: Belirli görevleri yaptıktan sonra ihramdan çıkmak
RİDA: Belden yukarıya dolanan örtü
İZAR: Belden aşağı dolanan örtü
ARAFAT: Hacıların vakfeye durdukları Mekke’nin güneydoğusunda yer alan bölge
MÜZDELİFE: Arafat ile Mina arasında kalan bölge
MİNA: Müzdelife ile Mekke arasında Harem sınırları içinde bir bölge
CEMRELER: Mina’da şeytan taşlanan kümeler. 3 yer vardır bunlar; ‘Akabe Cemresi, Orta Cemre, Küçük Cemre.
İhram namazın Sünneti ’dir.
TAVAF: Kabe’nin etrafında 7 defa dolaşmak.
ŞAVT: Kabe’nin etrafında her bir dönmeye denir.
METAF: Tavaf edilen yer

TAVAF ÇEŞİTLER: 7 çeşit tavaf vardır. Bunlar;

KUDÜM TAVAFI: Mekke’ ye geliş tavafı
ZİYARET TAVAFI: Hacda Farz olan tavaf. İfade tavafı ’da denir
VEDA TAVAFI: Mikat sınırları dışından gelen hacıların, Hacdan sonra Mekke’den ayrılırken yaptıkları tavaf. Buna Sader Tavafı’ da denir.
UMRE TAVAFI: Sadece umre yapmak için gelenlerin ve Temettü, Kıran haccı yapanların Mekke’ye geldiklerinde ilk yapacakları tavaf.
NEZİR(ADAK) TAVAFI: Herhangi bir sebeple Tavaf etmeyi adayan kimsenin yapacağı tavaf.
TAYİYYETÜL MESCİD TAVAFI: Mescidi Harama girildiğinde selamlama tavafı.
NAFİLE(TATAVVU) TAVAFI: Hacla ilgili yapılması gereken tavaflar dışında fırsat buldukça ve arzu ettikçe yapılan tavaf.

IZDIBA: Rida’nın bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atmak ve sağ omuz ve kolu ihramın dışında bırakmak.
RAMEL: Erkeklerin tavafın ilk 3 şavt’ında kısa adımlarla koşarak ve omuzları silkerek çalımlı ve süratli yürümeleri.
İSTİLAM: Hacer’i Esvet’i selamlamak.
SA’Y: Sefa ile Merve arasında gidip gelmek
MES’A: Say yapılan yer
HERVELE: Say’ın her Şavt’ında yeşil renkli sütunlar arasında erkeklerin süratli çalımlı ve canlı yürümesi
HALK VE TAKSİR: Halk; saçların dipten tıraş edilmesi. Taksir; saçların kısaltılması.
UDHİYE: Belirli şartlara sahip olanların kurban kesmesi
HEDY: harem bölgesinde Hac ile ilgili kesilen kurban
BEDENE: Deve ve Sığır cinsinden kurbanlar
DEM: Koyun ve Keçi cinsinden kurbanlar.
BEDEL: Başkası adına hac eden. Vekil olarak hacca gönderilen kişidir
İHSAR: Hac ve Umre için ihrama girmiş fakat hac ve umreyi tamamlayamadan ihramdan çıkan kişi
FEVAT: Arafat vakfesine belirli zamanda yetişememek
KUBBE-İ HADRA: Mescidi Nebevideki Peygamberimizin kabrinin üzerindeki Yeşil Kubbe
İDDET: Kadının kocası öldükten sonra 3 ay beklemesi
İSTİTAAT: Hac ibadetini yapabilmek için beden ve mali imkânın yeterli düzeyde olması
MU’TEMİR: Umre yapan kişi
HÜCCAC: Hac yapan kişi
HACCIN VACİBİ (HANEFİ): Say etmek, Müzdelife vakfesi, Cemrelere taş atmak, Tıraş olmak, Veda Tavafı.
HACCIN VACİBİ (ŞAFİİ): Mikatta ihrama girmek, Müzdelife ’de gecelemek, Mina’da gecelemek, Cemrelere Taş Atmak, Veda Tavafı
İHRAMIN FARZI: Niyet etmek ve Telbiye getirmek
HAREM BÖLGESİ MEDİNE SINIRI: Ten’im
HAREM BÖLGESİ TAİF SINIRI: Ci’rane (şi’bu Al-i Abdullah)
HAREM BÖLGESİ CİDDE SINIRI: Aşair
HAREM BİLGESİ IRAK SINIRI: Seniyyetül cebel
HAREM BÖLGESİ YEMEN SINIRI: Edatü Libn (Hüseyniye)
HAREM BÖLGESİ ARAFAT SINIRI: Batnı Nemire
MİKAT YERLERİ: 5 mikat yeri vardır. Bunlar;

ZÜLHULEYFE (ABARI-I ALİ): Medine’den gelenler
CUHFE: Mısır, Suriye tarafından gelenler
ZATUIRK: Irak tarafından gelenler
KARNULMENAZİL: Necid ve Kuveyt tarafından gelenler
YELEMLEM: Yemen tarafından gelenler

Peygamberimiz Veda haccı için ihrama Zülhuleyfe’ de girmiştir.
Mekke’ye en uzak mikat Zülhuleyfe, En yakın Yelemlem’ dir.
İHRAMIN VACİBİ: Mikat sınırını ihramsız geçmemek, İhram yasaklarından sakınmak
Deniz hayvanlarının tavuk ve koyun gibi evcil olan hayvanların kesilmesi İhramlıya Yasak Değildir.
Kabe’nin 4 Köşesi vardır. Bunlar; ‘Rükni Hacer’i Esved- Rükni Yemani- Rükni Şami- Rükni Irak’i
ARAFATTA VAKFEYE DURMANIN VAKTİ: Zilhicce ayının 9. Arefe günü zeval vaktinden yani güneşin tepe meridyeni üzerine geliş vaktinden bayramın ilk günü Fecri Sadık denilen Tan yerinin ağarmaya başladığı zamana kadar geçen süre.
TAVAFIN VACİPLERİ (HANEFİ): Abdestli olmak, Avret yerlerinin örtülü olması, Kabe’yi soluna almak(Teyamün), Tavafa Hacri Edved’den başlamak.
TAVAFIN VACİPLERİ (ŞAFİİ): Tavafa ters düşecek şeylerden kaçınmak, Karşılaştıkları insanları küçümsemekten kaçınmak, Edep kurallarına riayet etmek, El ve Gözlerini her türlü günahtan korumak.
SA’YIN TERİM ANLAMI: Kabe’nin doğusunda bulunan Safa ile Merve adında ki iki tepe arasında, Safa’dan başlayarak ve Merve’de tamamlamak üzere 7 defa gidip gelmek.
SA’YIN VACİPLERİ(HANEFİ): Gücü yetenin Sa’y ı yürüyerek yapması, Sa’y ı 7 şavt’da tamamlamak (ilk şavt rükündür).
MÜZDELİFE VAKFESİNİN ZAMANI(Hanefi): Bayramın 1. Günü tan yerinin ağarmaya başlamasından, güneşin doğmasına kadar olan süre.
ŞEYTAN TAŞLAMANIN ZAMANI(HANEFİ): Bayramın 1. Günü Fecri Sadıktan itibaren
Veda tavafının diğer ismi ‘Sader Tavafı’
VEDA TAVAFININ VACİPLERİ: Hac etmiş olmak, Afaki (yerli olmaması), Kadınların Mekke’den ayrıldıklarında hasta olmamaları.

İLK TEHALLÜL(HANEFİ): Cinsel ilişki dışındaki haram yasaklarının kalkmasını sağlayan ilk tehallül ancak saçların tıraş edilmesi veya kısaltılması ile olur. Bayramın ilk günü Fecri Sadıktan sonra tıraş olmakla ilk tehallül gerçekleşir. Fakat Akabe cemresine taş atmak, kurban kesmek, hatta ziyaret tavafı yapmakla, tıraş olmadıkça ne ilk nede ikinci tehallül gerçekleşir.
İKİNCİ TEHALLÜL(HANEFİ): Cinsel ilişki dahil bütün ihram yasaklarının kalkması demektir. İlk tehallülden sonra Ziyaret Tavafının da yapılmasıyla olur. Şayet henüz tıraş olmadan ziyaret tavafı yapılmışsa tıraş olmakla ilk ve ikinci Tehallül her ikisi birden gerçekleşir.
EYYAMI MİNA: Mina günleri demektir. Zilhiccenin 11 ve 12. Günleridir.

KURBAN

2. yılında Medine de meşru kılındı. Hanefilere göre Vacip, Şafiilere göre Sünnet’ dir

KURBANLIK HAYVANLAR:

KOYUN: 1 yaşını bitirmiş olmalı. Cüsseli ise 6. Ayını tamamlamışsa da olur.
KEÇİ: 1 yaşını bitirmiş olmalı.
SIĞIR- MANDA: 2 yaşını bitirmiş olmalı.
DEVE: 5 yaşını bitirmiş olmalı.
AKİKA KURBANI: Çocuğun doğumunun ilk günlerinde Allaha bir şükran nişanesi olarak kesilen kurbandır. Hanefilere göre Mübah, Diğer mezheplere göre Sünnettir.

KEFFARET

Şafii lerde oruç bozma kefareti sadece cinsel ilişkide geçerli olur.
ZİHAR KEFFARETİ: Bir erkeğin hanımına ‘senin sırtın bana annemim sırtı gibi’ demesi. Bir köle azat etme, 2 ay art arda oruç tutmak, 60 fakiri doyurmak.
YEMİN KEFFARETİ: 10 fakiri doyurmak, 10 fakiri orta halli giydirmek, 1 köle azat etmek, 3 gün oruç tutmak (Hanefilere göre art arda tutulması Şart ’tır.).
ORUÇ BOZMA KEFFARETİ: 1 köle azat etme, 2 ay art arda oruç tutmak. 60 fakiri doyurmak.
ADAM ÖLDÜRME KEFFARETİ: Hanefilere göre sadece kaza ile adam öldürmede; 1 köle azat etme, 2 ay oruç tutma.
HAC’DA TIRAŞ OLMA KEFFARERİ: Vaktinden önce tıraş olursan; 3 gün oruç tutmak, 6 fakiri doyurmak, 1 koyun kurban etmek.

ADAK

Hanefilere göre Vacip’tir

ADAĞIN KISIMLARI:

NEZRİ LECAC(LECAC ADAĞI): Tartışma ve öfke halinde yapılan adak
NEZRİ TEBERRÜR (MÜCAZET-MÜKAFAT ADAĞI): Herhangi bir şarta bağlanan adak.
NEZRİ MUTLAK (MUTLAK ADAK): herhangi bir şeye bağlı olmadan yapılan adak.

YEMİN

YEMİNİ LAĞV: Yanlışlıkla doğru olduğu sanılarak yapılan yemin ya da ağız alışkanlığından dolayı yapılan yemin. Kefareti yoktur.
YEMİNİ ĞAMUS: Geçmiş Zaman’da yapılmış veya yapılmamış bir iş için bile bile, kasten ve yalan yere yapılan yemindir. Hanefilere göre Kefaret Gerekmez. Şafiilere göre Kefaret Gerekir.
YEMİNİ MÜNAKİD: Yeminin terim anlamına uygun şekli olup, mümkün ve geleceğe ait bir konuda yapılan yemin. Kefaret gerekir.
YEMİNİN KEFFARETİ: 10 fakiri doyurmak, 10 fakiri orta halli giydirmek, 1 köle azat etmek, 3 gün oruç tutmak.
Yemin Kefaretleri Maide Suresi 89. Ayette geçer

NİKAH-EVLENME-BOŞANMA

KEFAET: Evlenecek eşler arasında dini, iktisadi, sosyal bakımdan bir denkliğin olması.
HUL(MUHALEA): Karı ve kocanın anlaşarak boşanmaları.
TEFRİK: Mahkemeye başvurularak hâkim karşısında boşanma
İLA: Kocanın 4 ay veya daha fazla karısına yaklaşmayacağına dair yemin etmesi.
LİON: Karısına zina isnadında bulunan ya da çocuğun zina mahsulü olduğu iddiasında bulunan ve bunu ispatlayamayan kocanın hâkim huzurunda evliliğinin sona erdirilmesi.
MEHRİ MÜSEMMA: Nikah anında belirlenmiş Mehir.
MEHRİ MİSİL: Evlenen kızın akrabaları arasında her bakımdan kendi konumundaki kızlara ödenen Mehir.
MEHRİ MUACCEL: evlilik anında peşin ödenen Mehir.
MEHRİ MÜECCEL: Ödenmesi sonraya bırakılan Mehir.
NİKAHIN RÜKUNLARI(HANEFİ): İcap-Kabul, erkek, kadın, 2 şahit.
NİKAHIN RÜKUNLARI(ŞAFİİ): icap-kabul, erkek, kadın, veli, 2 şahit
BAİN TALAK: Kocaya boşadığı eşine ancak yeni bir nikahla ve mehirle dönme imkânı veren boşama çeşidi.
RİC’İ TALAK: Kocaya yeni bir nikaha ihtiyaç olmadan boşadığı karısına dönme imkânı veren boşanma çeşidi.
SÜNNÜ TALAK: Peygamberimizin bu konuda getirmiş olduğu ölçülere uyarak yapılan boşama.
RİD’İ TALAK: Sünnü Talak’ın zıddı.
VEFAT İDDETİ: Kocası ölen kadın eğer hamileyse doğurmakla iddet son bulur. Hamile değilse beklemesi gereken süre 4 ay 10 gündür.
BOŞANMA İDDETİ: Boşanan kadın hamileyse doğurmakla iddet son bulur. Hamile değil ve adet görüyorsa Hanefilere göre 3 adet dönemi, Şafiilere göre 3 temizlik dönemi geçirmesiyle son bulur. Adet görmeyenler ise 3 ay geçmesiyle son bulur.