Kanal tedavisi, dişin içindeki sinir ve damar dokularının çıkarılması ve dişin içinin yeniden sızdırmaz bir şekilde doldurulmasını amaçlayan bir tedavi yöntemidir.
Kanal tedavisini anlamak için öncelikle dişin anatomik yapısından kısaca bahsetmek gerekir. Dişin tam merkezinde pulpa odası denilen bir boşluk bulunmaktadır. Burada dişin canlılığını sürdürmesini sağlayan kan damarları ve sinirler bulunmaktadır. Bu yapılar dişin beslenmesi için gereklidir. Dışarıdan gelen herhangi bir etken ile bu yapıların bozulması, dişin canlılığını tehdit etmektedir. Canlılığı bozulan diş, kanallar aracılığı ile diş etine ve kemik içerisine mikroorganizma (bakteri) geçişini kolaylaştırır. Kanal tedavisinin amacı mikroorganizmaların sağlıklı olan diğer dokulara geçişini kısıtlamaktır.
Kanal Tedavisi Nasıl Yapılır?
Dişin merkezindeki pulpa odasına giriş sağlandıktan sonra el aletleri yardımıyla sinir ve damarlar, diş kökünün ucundan koparılır. Hem pulpa odası hem de köklerin içleri boşaltılmış olur. Boşaltılan alanlar, mikroorganizmaları ve artıklarını çözebilen bir solüsyon ile yıkanır. Yıkama işlemi, kanalları dezenfekte edilmiş bir şekilde doldurmak için önemli bir aşamadır. Kök kanalları, dolum yapmaya uygun olacak şekilde şekillendirilir. Verilen form, dolumu daha kolay yapmak ve dişin destek dokularını korumak için kök formuna uygun olacak şekildedir. Dolum materyalleri kanallara yerleştirildikten sonra kök kanalları doldurulmuş olur. Hala boş olarak bulunan pulpa odası ise dolgu materyalleri ile doldurulur ve en son dişe anatomik formu verilir. İşlem sonucunda kök ucundan itibaren sızdırmaz bir dolum elde edilmiş olunur.
Kanal Tedavisi Neden Gereklidir? Ertelenirse Ne Olur?
Kanal tedavisi ilerleyen çürük, önceden yapılan dolgu ile ilgili problemler, travmaya uğrama gibi sebeplerden dolayı dişin canlılığının tehdit altında olduğu durumlarda tercih edilen bir tedavi yöntemidir. Kanal tedavisinin yapılmaması durumunda dişin merkezinde gerçekleşen enflamasyon, dişin dışına çıkarak kök çevresindeki diğer sağlıklı dokuları etkiler. Dişi kemiğin içerisinde tutan periodontal liflerin de etkilenmesiyle dişlerin kaybına kadar giden bir hastalık süreci ile karşı karşıya kalınabilir.
Kanal Tedavisi Ne Zaman Yapılır?
Kanal tedavisinin endikasyonuna, gerekliliğine, ilgili hekimin soracağı sorular doğrultusunda karar verilir. Bu karar alınırken radyografilerden de destek alınmaktadır. Bu yüzden kanal tedavisinin kesin olarak yapılıp yapılmaması gerektiğini belirlemek için diş hekiminize başvurmalısınız.
- Soğuk ve sıcakta, etken ortadan kalkmasına rağmen devam eden ağrı varsa,
- Sıcakta etken ortadan kalkmasına rağmen ağrı devam ediyorsa ve soğuk bu ağrıyı azaltıyorsa,
- Çiğnemede veya dişe bastırıldığı zaman ağrı varsa,
- Gece uykudan uyandıracak kadar şiddetli ağrı varsa,
- Dişinizde diğer dişlerinizden farklı olarak bariz bir renk değişikliği (özellikle griye dönük bir renkleşme) varsa kanal tedavisi ihtimali düşünülmektedir.
Bu belirtilerin hiçbiri kanal tedavisi gereksinimi için tek başına yeterli sebepler değildir. Yukarıdaki durumların haricinde; protetik planlamalarda, başarısız olmuş derin çürük tedavilerinde de kanal tedavisi düşünülmektedir. Bu konuda net endikasyon; hasta ile iletişimde olan, radyografik ve klinik tüm bulgulara erişen hekimler tarafından verilmelidir.
Kanal Tedavisi Kaç Seans Sürmektedir?
Tedavi edilecek dişin ve hastanın sistemik sağlık durumuna, hastanın tedavi için ayırabileceği vakte, dişin anatomik yapısına göre bu sayı değişmektedir. Aşağıdaki koşullarda kanal tedavisinin birden fazla seansta yapılması tercih edilmektedir:
- Dişte yoğun iltihap ve ağrı varlığında tedavi birkaç seansta yapılır. İlk seansta dişin içerisinden çıkarılan dokular yerine kalsiyum hidroksit adı verilen bir ilaç yerleştirilir. Bu ilaç hem hastanın ağrısını azaltır hem de iltihabın gerilemesi için tedaviye süre tanır.
- Çene eklemi ile ilgili problemi olan hastalarda ağız uzun süre açık tutulmak istenmez. Bu tür hastalarda seans süreleri kısa tutularak birkaç seansta tedavi planlanır.
- Kökleri fazla eğri olan dişlerde yapılan işlemlerin daha dikkatli yapılması gerekeceği için seans süresi uzayacaktır. Bu yüzden hastaların uzun süre ağızlarını açmaları istenmeyeceği için bu durumlarda da seanslar bölünebilmektedir.
- Canlılığını halihazırda kaybetmiş olan dişler (nekrotik dişler) kanal içi ilaçlama yöntemi ile çok seanslı olarak tamamlanmaktadır.
Fakat eğer:
- İşlem öncesi antibiyotik alımı gerekiyorsa,
- Hastanın sistemik bir rahatsızlığı için kullandığı ilacı kesmesi gerekiyorsa,
- Hasta uzak mesafeden sağlık hizmetine ulaşmak için geliyorsa,
- Her seans genel anestezi, sedasyon gibi ek yöntemlere başvurulması gerekiyorsa (zihinsel engelli bireyler vb)
- Genel olarak aşırı ağrılı ve iltihaplı bir diş yoksa bu durumlarda seanslar tek seferde bitirilmeye çalışılmaktadır.
Kanal Tedavisi Sonrası Ağrı Olur Mu?
Tedavi sonrası (postoperatif) ağrı normaldir. Birkaç gün boyunca ağrı olabilir ve ağrı kesici kullanımı gerekebilir. Fakat dayanılamayacak kadar ağrı varsa, şişlik oluşmaya başladıysa tedaviyi yapan hekimle iletişime geçilmelidir. Böyle durumlarda kanal dolumunun sökülmesi, kanalın ilaçlanması ve sonra tekrar doldurulması gerekebilir. İlgili hekimin kararı ile tedavi gözden geçirilir.
Kanal Tedavisini Hangi Hekimler Yapmaktadır?
Kanal tedavisi, günümüzde Diş Hekimliği Fakültesinden mezun olmuş her hekim tarafından yapılabilmektedir. Kanal tedavisi için uzman bir diş hekimine gitmek istiyorsanız ‘Endodonti’ anabilim dalımda uzmanlık yapmış olan diş hekimlerini tercih edebilirsiniz.