Kpss Tarih - Kurtuluş Savaşı - Ders Notları - Kpss Güncel Bilgiler 2025

KurtuluşSavaşı’nda,TBMM Hükümeli’nin yarı resmi yayın organı haline gelen gazete Hâkimiyet-i Milliye’dır.
Ulusal direnişin sesini duyurabilmek amacıyla Sivas’ta çıkarılan gazete Irade-i Milliye’dir.
Elazığ Valisi Ali Galip Sivas Kongresi’ni engelleme faaliyetine girmiştir.
Amasya Genelgesi’nde Sivas Kongresi’nin toplanacağı vurgusu yapılmıştır.
Koçgiri, Şeyh Sait, Menemen, Nasluri, Şeyh Eşref, Cemil Çeto ve Delibaş Meh met Ayaklanmaları ya etnik ayrımcılık ya da dini nedenlere bağlı çıkarılmışlardır.
Sivas Kongresi’nde seçilen Temsilciler Kurulu’nun görevi TBMM’nin açılmasıyla son bulmuştur,
İstanbul’un işgali ve milliyetçilerin tutuk lanması TBMM’nin kurulmasını çabuklaştırmıştır.
Doktor Esat Işık yararlı cemiyetlerden ’ Milli Kongre Cemiyeti’nin kurucularındadır.

Batı Anadolu’daki katliamdan Rumları sorumlu tutan rapor Amiral Bristol, Doğu Anadolu’daki Ermeni katliamının haksızlığını belirten rapor ise General Harboard Raporu’dur.
Amasya Görüşmelerinde TBMM’nin toplanacağı yer hariç her konuda anlaşmaya varılmıştır.
Misakımilli’de; kapitülasyonlar, azınlıklar, boğazlar, borçlar, sınırlar ve referandum konulan görüşülmüştür.
TBMM’nin kurulmasıyla İstanbul Hükümeti açıkça yok sayılmıştır.
Kısaca Irade-i Milliye, Hâkimiyet-i Milliye, Albayrak, Minber, Açık söz, istiklal ve Yenigün gibi yayınlar Milli Mücadele taraftandır.
ilk TBMM’de Müdafaa-i Hukuk Grubu, Halk Partisi’ne dönüştürülmüştür.
Kuvayımilliye başlangıçta Yunan işgaline bir tepki olarak olmuştur.
Milli egemenlikten ilk kez Amasya Genelgesi’nde bahsedilmiştir.
Elviye-i Selase olarak isimlendirilen sancaklar Kars, Ardahan ve Batum’dur.

Sevr Antlaşması’nm bazı hükümlerini fiilen geçersizken TBMM Hüküme tince imzalanan ilk antlaşma Gümrü Antlaşması’dır.
Erzurum Kongresi’nde yer alan “Vatanın parçalanmaz bir bütün olduğunun belirtil mesi ” Misakımilli’de de yer almıştır.
Birinci TBMM Döneminde yapılan tek inkılap saltanatın kaldırılmasıdır.
Kurtuluş Savaşı’nın nedenini programını ve başladığını gösteren belge Amasya Genelgesi’dir.
Kars, Ardahan ve Batum’un geleceği ne dair halkoyuna başvurulması kararı Misakımilli’de alınmıştır.
İstanbul’un işgal altında olması ve Mebusan Meclisi’nin Misakımilli’yi ilan etmesi Mebusan Meclisinin dağıtılmasında etkili olmuştur.
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imza lanması ve Sevr Antlaşması’nın yapılması Kurtuluş Savaşı’nın başlamasında ve yapılmasında etkili olmuştur.

Temsilciler Kurulu ve İstanbul Hükümeti, Anlaşma Devletleri’yle barış görüşmele rine gidecek heyetin belirlenmesi konusunda Amasya Görüşmeleri’nde görüş birliğine varmışlardır.
Mustafa Kemal’in Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra İstanbul’a gelerek düşüncelerini yaymak İçin Fethi Bey ile birlikte çıkardığı gazete Minber Gazetesi’dir.
işgal güçlerinin Mebusan Meclisi’ni dağıt ması Anlaşma Devletleri’nin İstanbul’u iş gal etmesi, İstanbul Hükümeti’nin sorumluluklarını yerine getirmemesi, TBMM’nin açılmasına neden olmuştur.
TBMM’nin ilk dönemlerinde hükümetin kurulmasını ve uyum içinde çalışmasını zorlaştıran faktör hükümet üyelerinin mecliste tek tek seçilmesiydi.
Hürriyet ve İtilaf Fıkrası, Wilson Prensip leri Cemiyeti ve Ingiliz Muhipleri Cemiyeti manda ve himaye fikrini savunmuştur.

İstanbul Hükümeti temsilcisi Salih Paşa ile Temsilciler Kurulu arasında yapılan görüşmelerin sonuçlarından biri de Me buslar Meclisi’nin toplanmasıdır.
Temsilciler Kurulu’nun bütün ülkeyi tem sil etmesi Ali Fuat Paşa’nın Batı Cephesi kuvvetleri Genel Komutanlığına atanması ve ulusal cemiyetlerin birleşmesi kararları Sivas Kongresi’nde alınmıştır.
İstanbul’un resmen işgal edilip Son Os manlI Mebusan Meclisi’nin dağıtılması TBMM’nin açılmasını hızlandırmıştır.
Kurtuluş Savaşı esnasında çıkan Çerkez Ethem, Demirci Mehmet Efe ve Yörük Ali Efe ayaklanmaları Kuvayımilliyeciler tara fından çıkarılan ayaklanmalardır.
İzmir’in Yunanistan’ın verilmesini engel emek amacıyla kurulan cemiyetin adının İzmir OsmanlI Haklarını Savunma Cemiyeti olması cemiyetin bölgesel nitelikli olduğu ve bölgenin Türklere ait olduğunu kanıtlama amacını taşıdığını gösterir.

I.TBMM Hükümetinde Turizm Bal<anlığı yaratmamıştır.
Misakımilli’de alınan azınlıklara milli bütünlüğü bozacak ayrıcalıklar verilmemesi karan Erzurum ve Sivas Kongreleri’nde de alınmıştır.
Milli Mücadele Döneminde “siyasi, mali ve adli gelişmemizi engelleyen her türlü sınırlamalar” olarak belirlenen kapitülasyonların kaldırılması hükmü ilk kez Misakımilli’de alınmıştır.
Erzurum Kongresi’nin yapılması kararıı Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti vermiştir.
Temsilciler Kurulu’nun Sivas’tan Ankara’ya gelmesinde: Ankara’nın ha berleşme olanaklarının fazla olması, Batı Cephesi’ne yakın olması ve demir yolu ağının buraya kadar uzanması etkili ol muştur.Sivas’ta ulusal bir kongrenin toplanması gereği ve ulusun bağımsızlığının, ulu sun azim ve kararı kurtaracaktır.” kararı Amasya Genelgesi’nde alınmıştır.

Ali Galip Olayı, Sivas Kongresi’nin basıp engellemek amac|^la Elazığ Vali’sinin çı kardığı olaydır.
ErzurumKongresi’niSivasKongresi’nden ayıran en belirgin özelliklerden biri de Erzurum Kongresi’nin Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin kararıyla toplanmasıdır.
IX. Ordu Müfettişliği göreviyle Samsun’a gönderilen Mustafa Kemal’in görevli olduğu iller şunlardır; Trabzon, Erzurum, Sivas, Van, Erzincan, Samsun. Mustafa Kemalin müfettişlik bölgesi ise Diyarbakır, Bitlis, Elazığ, Ankara, Kastamonu, Maraş ve Kayseri’dir.
Milli Mücadele Dönemi’nde her türlü etki ve denetimden uzak milli bir heyetin oluşturulması Amasya Genelgesi’nde vurgu lanmıştır.
Misakımilli’de halkoyuna başvurulması gereken yerler şöyle belirtilmiştir: Arap memleketleri. Batı Trakya, Kars, Ardahan ve Batum
Daha önce gizli antlaşmalarla İtalya’ya vaat edilen Anadolu topraklarının bir bölümünün Yunanistan’a verilmesi Paris Konferansı’nda gerçekleşmiştir.

Sivas Kongresinde milli cemiyetler bir çatı altında toplanmıştır.
Sivas Kongresi’nden sonra Damat Ferit Paşa kabinesinin düşmesinin nedeni kongre kararları doğrultusunda Temsilci ler Kurulu kararıyla Anadolu ve İstanbul arasındaki haberleşmenin kesilmesidir.
İstanbul’un resmen işgalinden sonra Anadolu hareketi tarafından şu önlemler alınmıştır; Geyve ve Ulukışla demir yolu tahrip edilmiş, İstanbul ile haberleşme kesilmiş, Anadolu’daki anlaşma devlet leri subayları tutuklanmış, Anadolu’dan İstanbul’a vergi gönderilmemesi istenmiştir.

Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde milli mücadele taraftarın olan milletvekillerinin kurduğu grup Felah-ı Vatan Grubu’dur.
Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulmadan önce milli mücadelenin tek elden sevk ve idaresini yapan kurum Temsil Heyeti’ydi.
23 Nisan 1920’de açılan TBMM’nin ilk başkanı Mustafa Kemal’dir.
Tüm Cemiyetlerin bir çatı altında toplan ması ile Sivas Kongresi’nde Anadolu ve ‘ Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurulmuştur.

İzmir’in işgaline direnmek için Yunanlılara ilk kurşunu atan Haşan Tahsin’dir.

Anadolu’nun İtilaf Devletlerince işgaline Türk halkının ilk tepkisi milli direniş kuvvetleri oluşturmaktır.
Yayım yoluyla dünya kamuoyunu ve diplomatik çevreleri etkilemek amacıyla 29 Kasım 1918 tarihinde İstanbul’da kurulmuş olan milli cemiyet Milli Kongre Cemiyeti’dir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Sevr Antlaşması’nı imzalayan ve onaylayanları vatan haini ilan etmiştir.
Yunanlılara karşı 24 Ekim 1920’de yürü tülen Gediz Muharebesi’nde Kuvayimilli- ye komutanlığına Ali Fuat Cebesoy getirilmiştir.
Mustafa Kemal’in; Samsun, Trabzon, Sivas, Erzurum, Erzincan ve Van illeriyle bunlara komşu olan Diyarbakır, Bitlis, Elazığ, Ankara, Kastamonu illerinin sivil ve askeri tüm yöneticilerine emir verme yetkisiyle 30 Nisan 1919 tarihinde atandığı görev 9.0rdu Müfettişliğidir.

Kuvayımilliye birliklerinin oluşmasında; İstanbul Hükümeti’nin sorumluluklarını yerine getirememesi, Mondros Ateş kes Antlaşması gereğince OsmanlI Or dusunun terhis edilmesi ve Anlaşma Devletleri’nin Anadolu’da işgallere başla ması etkili olmuştur.
Ali Rıza Paşa Hükümeti döneminde Temsil Heyeti ile Amasya Görüşmeleri yapılmıştır.
Lozan Antlaşması’nda Musul sorununun çözümü sonraya bırakılmıştır.
TBMM Hükümeti Lozan’a giden heyetten Ermenilere Anadolu’da toprak verilme mesi, kapitülasyonlar ve Türk ordusunun sınırlandırılmaması konusunda taviz verilmemesini istemiştir.
Türkiye – İran sınırı Kasr-ı Şirin antlaş masıyla belirlenmiştir.
Türkiye’nin en eski sınırı Türkiye – İran sinindir.
Sakarya Savaşı’ndan sonra Mustafa Kemal’e mareşallik rütbesi ve gazilik şanı verilmiştir.

Düzenli ordu tarafından kazanılan ilk başarı olan I. İnönü Savaşı ve II. İnönü Savaşı sonunda Batı ve Güney cepheleri Batı cephesi olarak belirtilmiştir.
Antlaşma Devletleri hem Lozan’a hem de Londra Konferansı’na Ankara ve İstanbul Hükümeti’ni birlikte çağırarak ikilik yaratmak ve bundan faydalanmak istemişler dir.
Hatay’da özerk bir yönetim oluşturarak resmi dilin Türkçe olması ve Türk kültü rünü geliştirecek önlemlerin alınmasıyla ilgili hüküm Ankara Antlaşmasında alınmıştır.
Düzenliordu I.İnönüSavaşı’nda ilk başarısını elde etmiştir.
Mustafa Kemal’e meclis yetkilerini belli bir süre için veren kanuna Başkomutanlık Yasası denir. Bu yasa Kütahya – Eskişe hir savaşı sonrası, Sakarya Savaşı öncesi çıkarılmıştır.
Kurtuluş Savaşı’nda Türk -Yunan askeri güçleri arasında bir hat çekilmesini öngören General Milne’dir.

Kurtuluş Savaşı’nda Sevr Antlaşması’nın hükümlerinde değişiklik yapılması Londra Konferansı’nda ön görülmüştür.
Mustafa Kemal’in Başkomutanlık Yasası’nın kendisine tanıdığı yetkilerle 7-8 Ağustos 1921’de yayımladığı yükümlülüklerine Tekâlifi Milliye denir
Lozan Barış Antlaşması’nda Yunanistan’dan savaş tazminatı olarak alınan yer Karaağaç’tır.
Lozan Konferansı’na gözlemci olarakka tılan devlet ABD’dir.
Kurtuluş Savaşı’nda Batum sınırlarımız dışında kalmıştır.
Doğu Trakya’nın düşman kuvvetlerinden arındırılması Mudanya Antlaşması’yla sağlanmıştır.
Kurtuluş Savaşı sırasında imzalanan Moskova Antlaşması’yla Misakımilli büyük bir devletçe tanımış oldu. Çarlık Rus ya ile OsmanlI Devleti arasındaki antlaş malar geçersiz kılındı.
Fransa Ankara Antlaşması’yla TBMM’nin varlığını kabul etmiştir.

Lozan Konferansı’nda Rodos ve Oniki ada İtalya’ya bırakılmıştır.
Kurtuluş Savaşı’nda Ermenilerle yapılan savaş Gümrü Antlaşması’yla sona ermiştir.
Eskişehir – Kütahya savaşları sonucunda Mustafa Kemal’e Başkomutanlık unvanı verilmiş, Tekâlif-i Milliye Emirleri çıkarılmış ordu Sakarya’nın doğusuna çekilmiş meclisin Kayseri ye taşınması önerilmiş tir.
Kurtuluş Savaşı’nda Urfa, Maraş ve Antep’te halk ve milis güçler Fransızlarla savaşmıştır.
14 Ekim 1920 tarihinde Gediz’de bulunan Yunan kuvvetlerine karşı yapılan taarruzun sonucunda Batı Cephesi ikiye ayrılmıştır.
Milli Mücadele Döneminde Yunanlılar Sa karya Savaşı’ndan sonra kesin yenilgiye uğramamak için savunmaya geçmişler dir.
İsmet İnönü’nün Lozan Konferansı’na gönderilmesinde l. ve II. İnönü savaşla rını kazanması ve Mudanya Ateşkes Antlaşmasındaki başarısı etkili olmuştur.

Kurtuluş Savaşı’nın anlamını, bağımsızlık isteğini dile getirecek bir marşın yazılma sı için yarışma düzenleyen kurum Milli Eğitim Bakanlığı’dır. Marşı Mehmet Akif Ersoy Türk ordusuna ithaf etmiştir.
Lozan Barış Antlaşması’nda İstanbul’daki Rumlar ile Batı Trakya’daki Türkler nüfus mübadelesi dışında tutulmuşlardır.
Birinci İnönü Savaşı’nın kazanılması Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması’nın yapılmasına ve TBMM ye duyulan güvenin artmasına neden olmuştur.
Lozan Antlaşması’nda çözülemeyip sonraya bırakılan konu Musul sorunudur.
Nahçıvan bölgesinin özel bir yönetime sahip olması ve boğazların ticarete açıl ması Kars Antlaşması’nın kapsamındaki kararlardır.
1921 Anayasası’nı kabul eden TBMM egemenliği millete verdiği halde hedefle rinden birinin saltanat ve hilafeti kurtarmak olduğunu açıklaması meclis içinde birlik ve beraberliği korumayı amaçladığını gösterir.

Mustafa Kemal Başkomutanlık görevini üstlenirken bu yetkinin üç ay gibi bir süre ilk sınırlamasını istemesi ulusal egemenliğin gerçek temsilcisinin TBMM olduğunu vurgulamak içindir.

İnönü savaşlarının kazanılmasıyla TBMM Hükümeti’nin otoritesi artmış yani Türk Devleti’nin yurt dışında itibarı yükselmiş, Türk milletinin kurtuluş umudu güçlenmiş. Anlaşma devletleri arasında fikir ayrılıkları belirginleşmiştir.

Lozan Antlaşması’yla kapitülasyonlar kaldırılmış, Yunanistan savaş tazminatı yerine Karaağacı Türkiye’ye vermiş, İmroz ve Bozcaada Türkiye’ye bırakılmış, Yunanlılar Doğu Trakya’yı Meriç nehrinin sol kıyısına kadar boşaltmıştır.

Mudanya Ateşkes Antlaşması görüşmelerine katılmayan devlet Yunanistan’dır
Mudanya Ateşkes Antlaşmasıyla boğazlar, İstanbul ve Doğu Trakya savaşılmadan kazanılmıştır.
TBMM Hükümeti Kurtuluş Savaşı’nda Ermenistan, İngiltere, İtalya, Fransa ve Yunanlarla savaşmıştır.
Kurtuluş Savaşı’nda Fransa’nın Ankara Antlaşması’nı yaparak TBMM Hükümetiyle savaş durumuna son vermesi İtalya’nın ikinci İnönü Savaşı’ndan sonra Anadolu’da ki askeri gücünü çekmesi Anlaşma Devletleri arasında görüş ayrılığının olduğunun kanıtıdır.

Lozan Barış Görüşmelerinde Türkiye’yi yalnızca TBMM Hükümeti’nin temsil etmesi olanağı saltanatın kaldırılmasıyla gerçekleşmiştir.
1882-1964 yılları arasında yaşayan. Kurtuluş Savaşı başlayınca Anadolu’ya geçerek milli mücadeleye katılan, 1950 1954 yılları arasında milletvekili olan; Ateşten Gömlek, Türk’ün Ateşle İmtihanı, Dağa Çıkan Kurt gibi romanlarında Kurtuluş Savaşmı işleyen yazar Halide Edip Adıvar’dır.
Birinci İnönü Savaşı sonrası gelişmeler şunlardır: 1921 Anayasası kabul edilmiş, Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmış, Londra Konferansı düzen lenmiştir.
Sovyet Rusya, kapitülasyonların kaldırılmasını Moskova Antlaşması’yla kabul etmiştir.
Çözümü Lozan Antlaşmasından sonra ya bırakılan İngiltere ve Türkiye arasındaki sorun Irak sınırıdır.
Sakarya Zaferi’nin siyasal sonuçları; Kars, Ankara ve Ukrayna ile Dostluk Anlaşması’dır.

Yeni Türk Devleti’nin 20 Ocak 1921’de kabul edilen ilk anayasası Teşkilatı Esasiye Kanunu’dur.
Mustafa Kemal “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır, o satıh bütün vatandır…” tarihi sözünü Sakarya Meydan Muhaberesi’nde söylemiştir.
Sakarya Meydan Muhaberesi sırasında Genelkurmay Başkanlığı yapan Türk komutanı Fevzi Çakmak’tır.
Batı Cephesinde yapılan Eskişehir – Kütahya Muharebesi’nde Türk tarafı yenilgi almıştır.

Lozan’da Türk isteği doğrultusunda çözülemeyen konular; Musul, Hatay sorunu, Boğazlar ve patrikhanelerin durumudur.
Milli Mücadele’de Doğu cephesi komutanı olarak görev yapan, Kars ve Sarıkamış’ı Ermenilerden kurtararak onların Doğu Anadolu üzerindeki emellerine set çeken komutan Kazım Karabekir’dir.

Mustafa Kemal, İsmet Paşa’ya II. İnönü Muhaberesi’nde Yunanlıları yenmesi sonucu şu tarihi sözü söylemiştir; “Siz ora da yalnız düşmanı değil milletin makûs talihini deyendiniz”

[wp_ad_camp_4]