EKPSS Kpss Tarih Deneme Sınavı

Anadolu ve Rumeli Defterdarları

Orhan Bey

II, III ve IV

Esham

Anadolu Selçuklu Devleti: 1077 -1 3 0 8 Memlûk Devleti: 1 2 5 0 -1 5 1 7 H arzem şahlar:- 1 1 5 7 -1 2 3 1 Eyyübi Devleti: 1174 — 1250 Tolunoğulları; 8S8 - 9 3 5

Karahanlılar: Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han 920’ye doğru İslamlığı resmi din olarak kabul etti ve Abdülkerim adını aldı. Oğlu Boytaş Musa zamanında bütün Karahanlılar İslamiyet)' benimsediler > X. yüzyılda ilk yapılarda kerpiçten yavaş yavaş tuğla mimarisine geçiş gözlenmektedir. > Karahanlılardan günümüze kalan bazı eserler şunlardır. Hazar şehrinde küçük Degaron Camii, Buhara’da Muğak Atlari Camii, Kalan Minare Semerkand - Tamgaç Buğra Medresesi, Ribat-ı Melik (Kervansaray)

Cacabey Medresesi: Selçuklunun Kırşehir Valisi Cacabey tarafından rasathane olarak yapılmıştır. (1272 - 73) Daha sonra camiye çevrildiği kabul edilmektedir. Ayrıca bu yapının Türk - İslam dünyasının iik rasathanesi olduğu sanılmaktadır. Karalay Medresesi: Konya’da bulunan bu medrese Selçuklunun en zengin abidevi eserleri arasındadır. Gök Medrese: Sivas’la bulunan bu medresenin en çekici yönü kuşkusuz portalındakî kabartmalardır. İnce Minareli Medrese: Selçuklu veziri Sahip Ata’nın Konyada yaptırdığı bu eser külliye olarak inşa edilmiştir. Hatuniye Medresesi: Mardin’de bulunan bu eser bir Artuklu yapıtıdır.

OsmanlIlarda Hassa Mimarlar Ocağı ve Sonrası: Osmanlı Saray örgütü içinde Birun bölümünden sayılan Hassa Mimarlar Ocağı (HMO) sarayın ünlü eminliğinden şehreminliğine bağlıydı. Günümüzdeki belediye başkanlığı ile benzer nitelikleri olmasına karşın sehreminliği daha değişik özellikler gösteren bir kuruluştu. Himaye bölgeleri ve birkaç eyalet dışında Osmanlı Devletinin siyasal sınırları içinde bütün yapım ve onarım eylemlerini Şehreminliği denetlemekle görevliydi. Ocak, baş mimarın yönelimi altındaydı. Ocağın mimarları kethüdası, kalem katibi, mimarları, minarecileri, taşçıları, sıvacıları, naccarları, nakkaşları bulunurdu. Ayrıca HMO’ya bağlı olarak çalışan eyalet ve kent mimarları da bulunmaktaydı. HMO’nun ilk kuruluş tarihi kesinlikle bilinmiyor. Fakat İstanbul’un alınmasıyla yoğun bir yapı eylemleri dönemi açıldığı kesindir. Arşiv belgelerinde ocaktan 16. yüzyılda söz edilir. Bu örgütün kesin biçimini alması Mimar Sinan zamanında olmuştur. > 1831’de ocağın yerini Ebniye-i Hassa Müdürlüğü almıştır. > Sanayi-i Nefise Mekteb-i Alisi Batı tarzı mimari eğitim veren bir okul olarak önümüze çıkmaktadır

Encümen-i Dâniş

Mondros Mülarekesi ile bülün Osmanlı ordusunun dağıtıldığı gibi bir algı doğru değildir. Ülkenin ortalarında, doğusunda ve güneyinde dağıtılmayan birlikler mevcuttur. Ancak Erzurum dışındakilerin asker sayısı oldukça azaltılmıştı. Ancak burada belirleyici olan Batıdaki durumdu. Çünkü Yunan ordusu karşısında neredeyse sadece Kuvayımilliye vardı. Öncelikle burada yeni bir ordu kurmak gerekiyordu. Yani yeni ordu doğrudan Batı cephesiyle ilgilidir. Bu konu uzun zaman tartışılmış, Çerkez Ethem’in komuta ettiği Kuvayıseyyare’nin bazı başarıları ve siyasi destekleri nedeniyle konu sonuca bağlanmamıştı. Ancak Mustafa Kemal’e rağmen Ali Fuat Paşa’nın komutasında Kuvayımilliye ve az sayıdaki ordu birliklerinin giriştiği Gediz Taaruzu yenilgiyle sonuçlanır. M. Kemal ve Meclisin çoğu bu yenilgiden Kuvayımilliyeyi sorumlu tutar. Böylece düzenli ordunun kurulmasına kesin karar verilir. Ali Fuat Paşa da görevden alınır. Batı Cephesi ise ikiye bölünür. Kuzey kısmına İsmet Paşa Güney kısmına Refet Paşa atanır.

Fahrettin (Âltay) Paşa (1880 -1974) > I. Dünya savaşında Çanakkale, Galiçya ve Filistirricepnelerinde çarpışmalara katıldı. > Eskişehir - Kütahya yörelerinde yapılan savaşlarda 5. kolordu komutanı olarak görev yaptı. > Büyük Taarruz sırasında süvari birliklerinin komutanı olarak Yunan Cephesi’nin gerilerine kadar sızarak baskınlar yaptı. > 9 Eylül 1922’de İzmir'e girdi. Milletvekilliği de yapan paşa, 2. ve 1. ordu müfettişliğinde bulundu. Orgeneral olarak 1945’te emekliye ayrıldı. Ali Hikmet Paşa (1877 -1939) > Asker ve siyaset adamı olarak tanınan Ali Hikmet Paşa (Ayerdem) 31 Mart Olayında hareket ordusunda görev yaptı. > Balkan ve I. Dünya savaşlarına katıldı. Sakarya savaşında Tümen komutanlığı, Büyük Taaruzda 2. Kolordu komutanlığı yaptı. Ali İhsan Paşa (1882 -1957) > Çanakkale, Kafkas Irak cephesinde savaştı. Irak cephesinde Sabis çarpışmasını kazandı. j > 1921’de Batı Cephesi’nde kurulan I. Ordu D komutanlığına atandı. İsmet Paşa’yla anlaşE mazlığa düşünce görevden alındı. 1954 yıR lında Demokrat Parti’den Afyon vekili seçildi. "Harp Hatıralarım” adıyla üç ciltlik bir eser Y yazdı. A Kemaleddin Sami Paşa (1884 -1934) Y > Asker, diplomat olan Sami Paşa kurtuluş saI vaşında 4. kolordu komutanlığı yaptı. Berlin N Büyükelçiliği sırasında öldü. L Nureddin Paşa (1873 -1932) ^ > Kurtuluş savaşı sırasında Merkez ordu ko- ^ mutanlığı yaptı. I. Ordu komutanı olarak Büyük taaruza katıldı. İzmir metropoliti ile muhalif gazeteci Ali Kemal’in linç edilmesine göz yumduğu iddia edilmiştir.

İrade-i Milliye: Sivas Kongresi sırasında yayınlanmaya başlayan gazete Temsil Heyeti’nin görüşlerini yayımlamıştır. Hakimiyet-i Milliye: Bu gazete Ankara’da çıkmış olup meclisin yarı resmi organı gibi çalışmıştır. Ceride-i Resmi: Resmi gazetedir. Meclisin aldığı kararları, çıkardığı yasaları halka duyurmuş- L tur.

Devletçilik: Devlet bankacılığını, yatırımını, işletmeciliğini içerir. İş Bankası özel sektör bankasıdır. Zaten kurulduğu 1924 yılında Türkiye’de devletçi adımlar henüz atılmış değildi

Basmacı Hareketi

Oğuzlar (Uzlar): Oğuz kelimesi Kabile anlamına gelen "ok” ile çoğul eki olan "uz”un birleşmesinden meydana gelmiş olup "Oğuz = boylar” demektir. Göklürk Yazıtları Oğuzlar hakkında bilgi veren en önemli kaynaktır. Göktürk ve sonra Uygur devletlerine bağlı olan Oğuzlar, Uygurların Kırgızlara yenilmesi üzerine Orhun bölgesini terk ederek Hazar Denizi’nin doğusundan Seyhun Nehri civarındaki bölgelere kadar yerleşmişlerdir. Buralarda Hazar ve Kıpçaklarla mücadele etmişlerdir. Daha sonra ikiye ayrılan Oğuzların bir kısmı Karadeniz’in kuzeyinden göçerek batıya gitmiş ve burada Uz adını alarak yaşamışlardır (Bugünkü Gagavuzların ataları). Önemli bir kısmı Hıristiyan olmuştur. Diğer kısmı güneye inerek İslamiyet'i kabul etmiştir. İşte bu Oğuz kolu zamanla Büyük Selçuklular, Atabeylikler, Anadolu Selçuklu, Ak Koyunlu ve Kara Koyun- l lu devletleri, Osmanlt Devleti ve nihayel Türkiye i Cumhuriyeti’ni kurmuşlardır. D > Müslüman olan Oğuzlara Türkmen adı veril- E miştir. R > Bugün Orta Asya'da Türkmenistan’da yaşamaktadırlar. Y > Oğuzlar toplam 24 boydan oluşmuşlardır. A Üçok ve Bozok olarak ayrılmışlardır. Y > Boyların adları, Kaşgarlı Mahmut’un Divânû 1 Lugati’î-Türk adlı eserinde sayılmıştır.

Türklerin çıkardığı İlk gazete Ceride-i Havadistir

Halkçılık programı 13 Eylül 1920’de M. Kemal l Paşa imzasıyla meclis başkanlığına sunulmuş- i tur. Üç bölüm, 31 maddeden oluşmuştur. Prog- D ramın amaç bölümünde TBMM'nin milli sınırlar £ içinde bağımsız yaşamak, hilafet ve saltanat r kurumlarını kurtarmak amacıyla otuşturuludğu vurgulanmıştır. Y Programın temel maddeler bölümünde ise yeni ^ devletin siyasi yapısını belirleyen kurallara yer verilmiştir. Bu program bazı değişikliklerle ^ Teşkilat-ı Esasiye Yasası olarak kabul edilmiştir.

Ülkü: Ankara’da 1933-50 arasında yayınlanan halkevlerinin kültür dergisidir. Halkevlerinin merkez yayın organı olarak cumhuriyet İlkeleri, tarih, dil, spor, köycülük gibi konularda yayın yapmış- L tır

Reagan Doktrini (1985): Başkan Reagan'ın 1085'teki yıllık ulusa sesleniş konuşmasında , açıkladığı doktrine göre ABD anti-komünisl devrim ve ayaklanmalara destek verecekti. Ona göre bu desteğin üç nedeni vardı: >- Devrimciler tiranlığa son vermek için savaşıyorlardı. Eğer yardım edilmezse bu ülkeler SSCB’nin denetimi altına girebilirlerdi. > Özgürlüğü savunmak bir Amerikan geleneğiydi. ABD başkanlarının diğer ünlü doktrinleri şunlardır: i- Washington'un Veda Mesajı (1796) > Monroe Doktrini (1823) > Truman Doktrini (1947) > Eisenhower Doktrini (1957) 'r Guam Doktrini (Nixon) (1969) 'r Carter Doktrini (1980) '

Türkler ile Müslüman arasında savaşlar Hz.Osman Dönenai'nde başlamıştır.(Hazarlar-Belencer)Emeviler Dönemi'nde Emevilerin izlediği Mevali{ırkçı)polifikadan dolayı TürkMüslünnan savaşları devann etmiştir.(TürgişlerHaristan) Ancak Bafeon(Koyunhisar)Osmanlı Devleti ile Bizans arasında meydana gelmiştir.

OsmanlI Devleti'nde XVIII. yy.da ıslahat yapan padişahlar; * III. Ahmet * I.Mahmut * III. Mustafa ☆ I.Abdûlhamit * lll.Selim Ancak I.Ahmet XVII.yy.da ıslahat yapmıştır.

Asıl adı Mehmet Ragif, Arnavut asıllı olan aynı zamanda veteriner hekim,' öğretmen, vaiz, hafız ve siyasetçi olan kişi Mehmet Akif Ersoy'dur.

Milli Mücadele Dönemi'rti anlatan edebi eserler arasında; * İstiklal Harbimiz ıV Ergenekon III * Esir Şehrin İnsanları * Bozkurt * Tek Adam tV Yaban * Sodom ve Gomore * Çete ıV Küçük Ağa * Çankaya -A Zeytin Dağı yer alır. Şarkın Sesi ise Milli Mücadele karşıtı yayındır,

Milli Mücadele Dönemi’nde Ankara'da büyükelçilik açan ilk devlet Gürcistan'dır.

Yunanistan, Batı Anadolu'da yaptığı tahribat karşılığında Bosnaköy ve Karaağaç'ı Türkiye'ye savaş tazminatı olarak vermiştir.

Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ndeki ilk temsilcisi Cemal Hüsnü TARAY'dır.

Rum Sındığı Savaşı” İfadesi Mustafa Kemal Atatürk’ün, A n a d o lu ’d a Yunanlılara karşı başlatılan Büyük Taarruz sırasında meydana gelen ve Başkomutanlık Meydan IVluharebesi (B seçeneği) olarak adlandırılan savaşa layık gördüğü isimdir. Mustafa Kemal Atatürk, Osmanlı tarihindeki Sırpsmdığı Savaşı’na gönderme yapmıştır.